La 24-a de septembro estas la 267-a tago de la jaro (la 268-a en superjaroj) laŭ la Gregoria kalendaro. 98 tagoj restas.
Je la 24-a de septembro okazis, interalie:
- 622: Mohamedo forlasis Mekkon kaj iris al Jatrib (posta Medino) - fino de Heĝiro signanta komencon de la islama tempokalkulo
- 787: Dua koncilio de Niceo komenciĝis
- 1483: En Prago urbestro kaj sep konsilistoj estas forigitaj tra la fenestroj de la Malnovurba Urbodomo kaj Novurba Urbodomo - la dua praga defenestrigo
- 1572: Hispanaj konkistadoroj senkapigis Túpac Amaru, lastan reganton de la Inkaa Imperio
- 1580: Angla navigisto Francis Drake finis ĉirkaŭnavigadon de la terglobo
- 1664: Nederlandanoj transdonis al angloj Novan Amsterdamon (posta Novjorko)
- 1676: Pola reĝo Johano la 3-a Sobieski venkis tatarojn en batalo de Wojniłów (nun en Ivano-Frankivska provinco) dum pola-turka milito 1672-1676
- 1706: Granda Nordia Milito: pactraktato de Altranstädt subskribiĝis - laŭ ĝi Aŭgusto la 2-a cedis polan kronon al Stanislao la 1-a
- 1793: Dua dispartigo de Pollando: nokte de la 23-a/24-a de septembro Pola Sejmo kunsidanta en ĉeesto de rusia generalo Johann von Rautenfeld en la kastelo de Grodno, ĉirkaŭita de rusa armeo, silente cedis teritorion de la Respubliko de Ambaŭ Nacioj al Reĝlando Prusio, kiu ricevis 57 milojn da km²
- 1801: Kartvelio estis aneksita al la Rusia imperio
- 1841: Sultano de Brunejo cedis Saravakon al Britio
- 1846: Meksik-usona milito: generalo Zachary Taylor konkeris Monterejon
- 1852: En Parizo Henri Jules Giffard unuafoje altiĝis al 1800 metroj per propre konstruita aerŝipo kun vapormaŝino trafluginte 27 km
- 1853: Oceanio: Nov-Kaledonio iĝis franca kolonio
- 1877: Batalo de Ŝirojama (apud Kagoŝima) - registaraj trupoj finigis la ribelon de samurajoj, la lasta harakiris
- 1889: Episkopoj de 8 prakatolikaj eklezioj subskribis t.n. Deklaracion de Utreĥto
- 1906: Prezidento de Usono Theodore Roosevelt fiksis la unuan nacian monumenton de Usono – Devils Tower en subŝtato Vajomingo
- 1908 - Unua Ford Modelo T forlasis Ford Motor Company en Detrojto
- Unua Mondmilito
- 1920: Turk-Armena Milito komenciĝis - malvenko de Armena Respubliko
- 1921: En Berlino ekfunkciis unua eŭropa aŭtovojo AVUS
- 1922: Dua Pola Respubliko: unua voĉdonado al Silezia Sejmo okazis en silezia vojevodio
- 1928: Katolika Eklezio en Pollando ŝanĝis nuptan ĵurion por virinoj, forigante el ĝi fragmenton devigantan la virinon al obeo al viro
- 1929: Registaro de Sovetunio dekretis, ke ekde la 1-a de oktobro enkondukiĝos reformita versio de la kalendaro, en kiu la semajno estos 5-taga, ĉiuj monatoj po 30 tagoj, kaj dum la ceteraj 5 aŭ 6 tagoj estos ferioj intermetitaj kun unu aŭ du certaj monatoj
- 1931: Oni subskribis unuan internacian konvencion limigantan ĉasadon al balenoj
- 1937: Sur Arkta Oceano dum trenŝipado sinkis kun 77 skipanoj brita destrojero HMS Somali, damaĝita 4 tagojn pli frue de germana U-Boot
- 1938: Hispana Enlanda Milito: registaro de la Dua Hispana Respubliko sub premo de la Ligo de Nacioj retirigis internaciajn taĉmentojn de la frontlinio
- Dua Mondmilito
- 1939: 8-a tago de la soveta invado en Pollandon (kompletigaj tag-eventoj): batalo de Husynne (apud Hrubieszów): pola kavalerio helpata de bombkanonoj kuratake venkis aperintan taĉmenton de Ruĝa Armeo, sed poste pro kirasitaj unuoj post sanga defendo kapitulacis (sovetianoj murdis 25 militkaptitojn); en Lerypol (nun en Grodna regiono) belorusoj de najbaraj vilaĝoj murdis en la tagoj 22-24-a de septembro ne malpli ol 11 polajn armeajn setliĝintojn kaj unu hazardan atestanton; Ruĝa Armeo okupis Augustów, Sejny, Hrubieszów, Drohobiĉ kaj Borislav — kutime 3 tagojn poste alvenantaj NKVD-taĉmentoj per teroro altrudis la duan sangan sovetan okupadon; nombro de internigitaj polaj soldatoj en Litovio estis 13 800
- 24-a tago de la germana-pola milito: germana artileria pripafado de Varsovio detruis plurajn oficejojn, historiajn monumentojn, ĉesis labori elektrejo kaj filtrejo; komandanto de Armeo "Warszawa" generalo Juliusz Rómml persone distingis per Milita Ordeno Virtuti Militari prezidanton de Varsovio Stefan Starzyński kaj stabestron pri la defendo kolonelon Tadeusz Tomaszewski; Militkrimoj: Selbstschutz, SS, Wehrmacht kaj polico pafmortigis en Żalno (proksime al Tuchola) 60 polojn kaj en 3 aliaj lokoj ne malpli ol 29 (averaĝe dum la germana invado ĉiutage okazis 15 amasaj ekzekutoj); germanoj arestis en Włocławek ĉirkaŭ 1000 judojn kaj bruligis 2 sinagogojn kaj en Lipno pafmortigis 11 agrikulturistojn de apuda vilaĝo Sumin; de Parizo, kie rezidis generalo Władysław Sikorski, pola ambasadoro alvokis polajn civitanojn al volontula armeo
- 1940: Germana okupado de Pollando: en Krakovo Hans Frank subskribis Disponon pri deviga mastrumo per loĝejoj en Ĝenerala Gubernio; Tria Regno: premiero de la kontraŭjuda filmo Jud Süß, reĝisorita de Veit Harlan;
- 1941: Kontraŭslavismo: germanaj regopovoj en Silezio ordonis ŝanĝon de slave sonantaj nomoj al personoj, kiuj enskribiĝis en germanan naciecan liston, kaj en Wieluń konfiskis al Macierz Polska numismatikan kolekton; en Londono oni subskribis Atlantikan Ĉarton; en Konferenco de Aliancaj Registaroj oni ankaŭ legis komunan polan-ĉeĥoslovakan deklaron; en Britio kreiĝis franca ekzilregistaro, komence kiel Franca Nacia Komitato; en Kairo oni inaŭguris ĉiutagajn radiodisaŭdigojn en la pola lingvo; en Forfar (Skotlando) "Dziennik Żołnierza" (Soldata Ĵurnalo) komencis represi "konspirajn publikaĵojn, eldonatajn en Pollando"; komenco de la "infera aŭtuno" aŭ "fajra tornado" - speciala operaco de NKVD por detrui la centron de Kievo, okupitan de germanoj, per sekreta minado de loĝejoj kaj gravaj objektoj de la urba infrastrukturo fare de sovetiaj sabotantoj - la eksplodoj en la urbocentro daŭris kvin tagojn
- 1942: Operaco Reinhardt: estro de Częstochowa sur publika murafiŝo "avertis nejudan popolon" kontraŭ helpo al forkurintaj de geto judoj, ĉar ilia kaŝigo aŭ nutrigo minacas per danĝero de mortpuno; Gestapo enprizonigis en koncentrejo Mauthausen-Gusen 74 polojn
- 1943: Germana ministro vizitinte Provincon Vartlando notis, ke diskriminado de poloj fortiĝis, ke pro fermitaj lernejoj infanoj ne lernas de 4 jaroj; taĉmento de Pola Enlanda Armeo liberigis ĉirkaŭ 100 enprizonigitojn de la malliberejo en Biłgoraj
- 1944: Ribelo de Varsovio (pli da eventoj): ribelantoj forlasis kvartalon Czerniaków, la plej forte defendatan kvartalon, kie germanoj murdis 200 vunditojn, grandaj perdoj ambaŭflanke - mortfalis interalie Krystyna Niżyńska, skoltistino kaj la plej juna flegistino; Mezurbo kaj norda Żoliborz estas la lastaj rezistocentroj; germanoj pretiĝas por decide ataki Mokotów
- 1945: Slovakio: kontraŭjuda tumulto en Topoľčany
- 1946: Ĉina flugkompanio Cathay Pacific fondiĝis en Honkongo
- 1948: Japana konzerno de veturiloj Honda fondiĝis - komence ĝi produktis mopedojn
- 1950: Operaco Magia Tapiŝo komenciĝas - translokiĝo de jemenaj judoj al Israelo
- 1955: Nacia himno de Belorusio Ni, belorusoj ricevis oficialan statuson
- 1957: En Barcelono oni malfermis stadionon Camp Nou, la plej grandan en Eŭropo
- 1958: Ŝtatestro de Pollando Władysław Gomułka lanĉis sloganon konstrui 1000 lernejojn por jarmilo de la pola ŝtato
- 1959: Romano La lada tambureto de Günter Grass aperis
- 1960: Unua usona aviadila ŝipo surakviĝis kiel atomŝipo
- 1964: Komisiono Warren transdonis sian raporton al la prezidento de Usono kun konkludo, ke Lee Harvey Oswald agis sole dum la atenco kontraŭ John Fitzgerald Kennedy - publikigita tri tagojn poste
- 1968: Usona televidstacio CBS ekdissendis novaĵan programeron 60 Minutoj pri la plej gravaj eventoj
- 1968: Svazilando aniĝis al Unuiĝintaj Nacioj
- 1970: De Luno revenis soveta kosmosondilo Luna 16, alvenante kun 101 gramoj da lunaj rokoj
- 1973: Portugala kolonia imperio: Gvineo Bisaŭa, antaŭa Portugala Gvineo, proklamis sendependecon kaj samtage oficialigis sian flagon
- 1980: Al Vojevodia Juĝejo en Varsovio oni donis proponon pri registro de Sendependa Aŭtonomeca Sindikato "Solidareco" kun sidejo en Gdańsk
- 1986: Premiero de filmo La nomo de la rozo, reĝisorita de Jean-Jacques Annaud
- 1990: Germana Demokratia Respubliko forlasis Varsovian Traktaton
- 1993: Norodom Sianuk refoje iĝis reĝo de Kamboĝo
- 1998: Testoflugo de la rusia flugboato Be-200, destinita interalie por kontraŭincendiaj taskoj
- 2005: Uragano Rita ekbatis usonajn subŝtatojn Teksason kaj Luizianon
- 2008: Aso Taro iĝis ĉefministro de Japanio
- 2009: Prezidento de Pollando Lech Kaczyński, kiel unua polo, malfermis la Novjorkan Borson
- 2009: En Anglio oni anoncis trovon de la trezoro de Staffordshire, la plej granda ekde anglosaksaj tempoj
- 2010: Malfermo de la subtera muzeo sub Ĉefa Bazarejo en Krakovo
- 2013: Pollingva vikipedio atingis unu milionon da artikoloj
- 2014: Marsa Veturilo, lanĉita de Barata Organizaĵo por Kosmo-Esplorado, eniris orbiton de Marso
- 2015: Haĝo: dum pilgrimado al Mekko okazis paniko – 2431 pilgrimoj estis piedpremitaj kaj 934 vundiĝis
- 2016: Budapeŝta eksplodo kontraŭ du hungaraj policanoj, kiuj travivis
- 2017: Sobrec-Tago en Pollando, iniciatita de Katolika Eklezio kaj realigita de Sekulara Organizaĵaro por Sobreco kune kun finiĝanta Nacia Sobrec-Kongreso kaj pli frua daŭranta kampanjo
- 2018: Programo de la Unuiĝintaj Nacioj pri Disvolvado: Pollando forlasinta leviĝantajn merkatojn, post 10 jaroj, kiel la unua el Mez-Orienta Eŭropo, aliĝis al 25 landoj kun la plej evoluintaj ekonomioj
- Invado de Rusio en Ukrainion:
- 2022: 213-a tago de la rusa agreso: Pasinttage rusaj agresantoj en Mikolajiva provinco detruis 16 domojn de civila loĝantaro; Ĝenerala Stabo de Ukrainio: Rusio enmanigas alvokilojn de rekrutado en okupataj partoj de Zaporiĵa provinco kaj Ĥersona provinco; ukraina guberniestro de Luganska provinco diris ke en Starobilsk oni malpermesis al la loĝantoj forlasi domojn, kaj ili estis devigataj baloti en "referendumo"; oni identigis rusan komandanton, kiu ordonis torturadon de ukrainoj en Ĥersono, okupaciaj regopovoj de Krimeo rekrutas Krime-tatarojn, kiuj por ne batali kontraŭ sia lando estas devigataj al forkuro; plimulto de malliberigitaj de rusa mallibero ukrainaj soldatoj havas anoreksion, traŭmaton, kaj estas nerekoneblaj de familianoj;
- Irano bedaŭras pri la decido de Ukrainio koncerne malaltigon de diplomatiaj rilatoj; Doĵd: en Rusio oni arestis ne malpli ol 628 personojn protestantajn kontraŭ mobilizo por la milito en Ukrainio — en Grozni estis haltigitaj ĉiuj virinoj; en Ĉeĉenio estas forkaptataj viroj, kiuj provis peti pasporton; gvidanto de Jakutio deklaris, ke erare mobilizitaj viroj, kiel patroj de plurinfanaj familioj, revenos al siaj domoj; estinta prezidento de Mongolio akuzis Rusion pri tio, ke ĝi traktas siajn etnajn malplimultojn - burjatoj, tuvoj kaj kalmukoj - kiel "kanonan viandon"; Putin subskribis leĝon, kiu antaŭvidas punon ĝis 10 jaroj de mallibero pro dizerto kaj subiĝo; "buĉisto de Mariupolo" iĝis vicĉefministro pri defendo en Rusio; vico de aŭtoj ĉe rusia-kartvela ŝtatlimo atingas jam 10 km
- 15: Vitelio, romia imperiestro reganta en la jaro de la kvar imperiestroj (m. 69)
- 1473: Georg von Frundsberg, germana kondotiero kaj soldulo serve de Habsburgoj (m. 1528)
- 1501: Gerolamo Cardano, itala matematikisto, astrologo, inventisto de kardan-krado (m. 1576)
- 1564: William Adams, angla navigisto, konsilisto de Tokugawa Ieyasu, ricevinto de la titolo samurajo (m. 1620)
- 1568: Ferenc Wathay, hungara komponisto, pentristo (m. nekonata)
- 1583: Albrecht von Wallenstein, ĉeĥa militisto kaj politikisto (m. 1634)
- 1625: Johan de Witt, nederlanda politikisto, kontraŭulo de monarkiismo, murdita (m. 1672)
- 1717: Horace Walpole, brita politikisto kaj verkisto (m. 1797)
- 1739: Grigorij Potjomkin, rusa feldmarŝalo, konfidulo kaj favorato de rusa imperiestrino Katerina la 2-a (m. 1791)
- 1798: Johann Jakob Leitzmann, germana teologo kaj numismatikisto (m. 1877)
- 1801: Miĥail Ostrogradskij, rusia matematikisto, kunaŭtoro de diverĝenca teoremo kaj kunfondinto de la Peterburga matematika skolo (m. 1862)
- 1817: Ramón de Campoamor, hispana poeto, filozofo (m. 1901)
- 1821: Cyprian Norwid, pola poeto-profeto, dramisto, skulptisto, pentristo kaj filozofo, malkovrita dum la epoko Juna Pollando, aŭtoro de filozofia poemo Prometeido. Aĵo en du dialogoj kun epilogo (m. 1883)
- 1856: Ludwik Waryński, pola socialista aganto, aŭtoro de esperantigita poemo Katenmazuro, publikigita en Proletaria Kantaro (m. 1889)
- 1861: Walter Simons, germana juristo, vicprezidento de Vajmara Respubliko (m. 1937)
- 1878: Charles-Ferdinand Ramuz, svisa verkisto franclingva (m. 1947)
- 1884: İsmet İnönü, ĉefministro kaj prezidento de Turkio (m. 1972)
- 1891: Hendrik Adamson, estona instruisto, Esperanto-verkisto publikiganta en "Literatura Mondo", "Malgranda Revuo", "Norda Prismo" kaj enestanta en antologio Dekdu Poetoj (m. 1946)
- 1896: F. Scott Fitzgerald, usona verkisto, ĉefreprezentanto de perdita generacio (m. 1940)
- 1896: Albert Vass, hungara pentristo (m. 1969)
- 1896: Elsa Triolet, franca verkistino (m. 1970)
- 1897: István Sinka, hungara poeto (m. 1969)
- 1898: Howard Walter Florey, aŭstralia Nobelpremiita kemiisto kaj farmakologo, kunekstraktinto de penicilino (m. 1968)
- 1902: Ruhollah Ĥomejni, ŝijaisma ajatolo, plej supera gvidanto de Irano (m. 1989)
- 1903: Dimitrij Sneĵko, belorusa kuracisto, estrarano de la Sovetrespublikara Esperantista Unio, aŭtoro de Esperanto-vortaroj, kunlaboranto de "Sennaciulo" (m. 1957)
- 1905: Imre Hajós, rumania hungara pentristo (m. 1977)
- 1905: Severo Ochoa, hispana biokemiisto kaj genetikisto, kunricevinto de Nobel-premio pri fiziologio aŭ medicino pro esploro de RNA (m. 1993)
- 1907: Erzsi Palotai, hungara deklamistino, verkistino (m. 1988)
- 1910: István Vas, hungara poeto, verkisto, tradukisto (m. 1991)
- 1911: Konstantin Ĉernenko, ŝtatestro de Sovetunio (m. 1985)
- 1914: Andrzej Panufnik, pola komponisto kaj dirigento (m. 1991)
- 1914: Jiří Kolář, ĉeĥa poeto, dramaturgo, tradukisto (m. 2002)
- 1915: Ferenc Bedő, hungara aktoro, fondinto de la Nacia Teatro Trupo Tompa Miklós de Târgu Mureș (m. 1989)
- 1918: Hieronim Dekutowski, pola partizana komandanto de Enlanda Armeo, murdita (m. 1949)
- 1919: Gyula Borbándi, hungara ĵurnalisto, verkisto, literaturhistoriisto (m. 2014)
- 1923: Raoul Bott, hungara matematikisto kaj fizikisto, kontribuinta al geometrio (m. 2005)
- 1923: Ziemowit Fedecki, pola slavistikisto, tradukisto de la rusa, belorusa, franca literaturoj kaj de versaĵoj de cigana poetino Papuŝa (m. 2009)
- 1932: László Szabó, rumania hungara inĝeniero pri mekaniko
- 1936: Jim Henson, usona marionetisto kaj reĝisoro (m. 1990)
- 1936: Gerard Głuchowski, pola filozofo specialiĝanta pri la hinda filozofio, jogano kaj esotera pentristo, scienca prizorganto de Studenta Orientalisma Esperanto-Rondo en Lublin
- 1940: Friederike Zaisberger, aŭstra historiistino kaj arkivestrino
- 1941: Elemér Zágoni, rumania hungara apotekisto
- 1941: Linda McCartney, usona fotistino kaj muzikistino (m. 1998)
- 1948: Péter Zirkuli, rumania hungara, hungara ĵurnalisto, poeto, tradukisto
- 1949: Pedro Almodóvar hispana reĝisoro kaj scenaristo
- 1961: Fiona Corke, auŝtralia aktorino
- 366: Libero, papo, ortodoksa sanktulo kaj de la Kopta Ortodoksa Eklezio de Aleksandrio, ekziligito
- 768: Pipino la pli juna, franka majordomo, reĝo de frankoj (n. 714)
- 1046: Sankta Gerardo, unua hungara episkopo, murdita (n. 980)
- 1143: Inocento la 2-a, papo eldoninta buleon de Gniezno, kunvokinta la Duan Lateranan koncilion
- 1180: Manuelo la 1-a Komneno, bizanca imperiestro (n. 1118)
- 1230: Alfonso la 9-a, reĝo de Leono (n. 1171)
- 1459: Eriko de Pomerio, skandinavia reĝo, unusola de la Unio de Kalmar (n. ĉirkaŭ 1381)
- 1494: Poliziano, itala humanisto, profesoro pri retoriko de la Universitato de Florenco (n. 1454)
- 1541: Paracelsus, germana kuracisto, mistikulo, filozofo, patro de la moderna medicino, rifuzinta studi medicinon el libroj de Hipokrato, Galeno kaj Aviceno, science esplorata de Carl Gustav Jung (n. 1493)
- 1545: Albrecht von Brandenburg, germana kardinalo, kontraŭulo de Marteno Lutero kaj de reformacio (n. 1490)
- 1572: Túpac Amaru, reĝo de inkaoj, lasta reganto de la Inkaa imperio el Vilkabamba, murdita (n. 1545)
- 1621: Jan Karol Chodkiewicz, pola militisto, hetmano de Grandprinclando Litovio (n. 1560)
- 1646: Duarte Lobo, portugala komponisto (n. ĉirkaŭ 1565)
- 1753: Georg Gebel, germana komponisto kaj muzikisto (n. 1709)
- 1834: Petro la 1-a, imperiestro de Brazilo kaj de Portugalio (n. 1798)
- 1864: Szevér Reviczky, hungara ĵurnalisto, tradukisto (n. 1840)
- 1881: Heinrich Ludolf Ahrens, germana klasika filologo kaj pedagogo (n. 1809)
- 1914: İsmail Gaspıralı, elstara krime-tatara socia aganto, kleriganto kaj verkisto (n. 1851)
- 1914: Péter Szabó, hungara matematikisto kaj instruisto (n. 1867)
- 1920: Peter Carl Fabergé, rusia oraĵisto kaj juvelisto (n. 1846)
- 1920: Inessa Armand, franca kaj rusia komunistino kaj revoluciulino, amatino de Lenin (n. 1874)
- 1924: Ödön Klein, hungara ĵurnalisto kaj presoficejestro (n. 1853)
- 1933: Bruno Pontecorvo, itala nuklea fizikisto, okupiĝanta pri partikla fiziko kaj neŭtrinoj, kunlaboranta kun Enrico Fermi (n. 1913)
- 1938: Jolán Simon, hungara dadaisma deklamistino, aktorino (n. 1885)
- 1939: Carl Laemmle, usona filmproduktoro (n. 1867)
- 1940: Béla Iványi-Grünwald, hungara pentristo (n. 1867)
- 1945: Hans Geiger, germana fizikisto, kunkreinto de la kalkulilo Geiger (n. 1882)
- 1949: György Pálffy, hungara divizia generalo, komunisto kaj kontraŭfaŝisto, ekzekutita (n. 1949)
- 1968: Benedek Banner, hungara arkeologo kaj etnografo (n. 1884)
- 1974: Ferenc Czeyda-Pommersheim, hungara kuracisto en Malsanulejo Rókus (n. 1891)
- 1986: Elemér Lakó, hungara lingvisto en Universitato Bolyai de Kluĵo kaj bibliotekisto, persekutata (n. 1929)
- 1989: Elli Nikodémusz, hungara tradukistino (n. 1923)
- 1991: Theodor Seuss Geisel (pseudonime: D-ro Seuss), usona verkisto kaj ilustristo de porinfana literaturo (n. 1904)
- 1994: Otto F. Walter, svisa verkisto el Germanio (n. 1928)
- 2004: Françoise Sagan, franca verkistino, aŭtorino de pli ol 40 romanoj kaj dramoj, memorigita en la filmo Sagan (n. 1935)
- 2015: Ellis Kaut, germana verkistino (n. 1920)
La 24-a de septembro estas (laŭ gregoria kalendaro):