puppis (1.1) puppis (1.1) puppis (1.3) wymowa: IPA : /ˈpup.pis/
znaczenia: rzeczownik, rodzaj żeński
(1.1) żegl. rufa [1]
(1.2) poet. przen. okręt , łódź [1]
(1.3) żart. u Plauta : tył (plecy , pośladki )[2]
odmiana :
(1.1-3) pupp|is, puppis ( deklinacja III )
przykłady:
(1.1) …arbitrabar sustineri remos cum «inhibere » essent remiges iussi . Id non esse eius modi didici heri cum ad villam nostram navis appelleretur . Non enim sustinent sed alio modo remigant (…) «inhibitio » autem remigum motum habet et vehementiorem quidem remigationis navem convertentis ad puppim . [3] → Byłem przekonany , że kiedy wioślarzom rozkazuje się «inhibere», zatrzymują wiosła . Tego , że nie dzieje się to w taki sposób , dowiedziałem się wczoraj , kiedy pod moją willę przybiła łódź . Mianowicie nie zatrzymują się , lecz wiosłują w inny sposób (…) Zaiste «inhibitio» u wioślarzy dotyczy ruchu i co więcej bardziej energicznego , zwracającego łódź wiosłową wstecz (dosł. na rufę ).
(1.2) …„patria est clarae mihi ” dixit „Athenae ; / Triptolemus nomen ; veni nec puppe per undas , / nec pede per terras : patuit mihi pervius aether …” [4] → …»Tryptolem się zowię , / W sławnych Atenach moi mieszkali przodkowie . / Ja nie pieszo przez lądy , nie w łodzi przez morze / Ale tu przez powietrzne przybyłem przestworze …«[5]
składnia:
kolokacje :
synonimy:
(1.2) navis , navigium
antonimy:
hiperonimy:
hiponimy:
holonimy:
meronimy:
wyrazy pokrewne:
związki frazeologiczne:
etymologia:
(1) etymologia niepewna, praindoeur. pu- → tył (stąd też nasza pupa ) < praindoeur. apo- → z , od [6]
(1.1) źródłosłów dla: wł. poppa , franc. poupe , ang. poop , hiszp. popa , port. popa , tur. pupa
uwagi:
(1) typ odmiany jest samogłoskowy z -im w B. lp i -i w abl. lp , choć rzadko pojawiają się także -em w B. lp i -e w abl. lp (zob. przykład do znaczenia 1.2)
źródła: Hasło „puppis” w: Mały słownik łacińsko-polski , praca zbiorowa pod red. Józefa Korpantego, Wydawnictwo Szkolne PWN, Warszawa 2001, ISBN 978-83-7195-844-1 , s. 512 . Owidiusz: Przemiany (Metamorfozy ) ks. V, 654-657, s. 102, tłum. Brunon Kiciński, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1953