Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
4 Batalion Pancerny (4 bpanc) – oddział broni pancernych Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej.
![]() Odznaka 4 Batalionu Pancernego | |
Historia | |
Państwo | |
---|---|
Sformowanie | |
Rozformowanie | |
Patron | |
Tradycje | |
Święto | |
Rodowód |
1 Dywizjon Samochodów Pancernych |
Dowódcy | |
Ostatni |
mjr Karol Krzyżanowski |
Organizacja | |
Dyslokacja | |
Rodzaj sił zbrojnych | |
Rodzaj wojsk | |
Podległość |
Batalion był jednostką wojskową istniejącą w okresie pokoju i spełniająca zadania mobilizacyjne wobec oddziałów i pododdziałów broni pancernej. Spełniał również zadania organizacyjne i szkoleniowe. Stacjonował w Brześciu. W 1939, po zmobilizowaniu jednostek przewidzianych planem mobilizacyjnym, został rozwiązany.
W 1930, w Brześciu został sformowany 1 dywizjon samochodów pancernych. W skład dywizjonu włączono szwadrony samochodów pancernych przy wielkich jednostkach kawalerii i przeniesiono je do Brześcia:
Z dniem 1 września 1931 1 dywizjon samochodów pancernych przeformowany został w 4 dywizjon pancerny[1].
W 1934 4 dywizjon pancerny został połączony z kadrą 9 dywizjonu samochodowego i przemianowany na 4 batalion czołgów i samochodów pancernych[2].
Latem 1935 do batalionu przeniesionych zostało dwunastu oficerów: por. piech. Roman Kałuża (35 pp), por. piech. Wojciech Wojsław Dymecki (84 pp), por. piech. Alfred Marchilewicz (2 pp Leg.), por. piech. Bronisław Kołtuniec (44 pp), por. piech. Jan Pyziel (24 pp), por. piech. Eugeniusz Wertyński (34 pp), por. piech. Leszek Franciszek Romański (49 pp), por. kaw. Jerzy Kołokow (16 puł), por. kaw. Karol Smolak (1 psk), por. art. Juliusz Adolf Neyman (5 dak), por. art. Tadeusz Lajourdie (30 pal), por. art. Stanisław Kraiński (18 pal).
Do jesieni 1935, do czasu sformowania 7 batalionu pancernego, w skład jednostki wchodziła wydzielona kompania czołgów TK w garnizonie Wilno.
29 lipca 1938 jednostka została podporządkowana dowódcy 3 Grupy Pancernej. Batalion należał do typu I[3]. Stacjonowała w Brześciu[4]
15 lipca 1939 na stanie ewidencyjnym batalionu znajdowało się 46 czołgów rozpoznawczych TK-3, dziewięć samochodów pancernych wz. 1934, dwa ciągniki, 129 samochodów ciężarowych, 15 samochodów specjalnych, 17 samochodów osobowych, 47 motocykli i 17 przyczepek.
Zgodnie z założeniami planu mobilizacyjnego „W” batalion był jednostką mobilizującą. W trzeciej dekadzie marca 1939, w mobilizacji alarmowej, w grupie jednostek oznaczonych kolorem czerwonym[5] sformował pięć pododdziałów[uwaga 5]:
Od 31 sierpnia 1939, w I rzucie mobilizacji powszechnej, kolejnych pięć pododdziałów:
W II rzucie mobilizacji powszechnej miał sformować:
Działania pododdziałów niebojowych i pozostałości
Mobilizowane w ramach mobilizacji alarmowej kolumna samochodów ciężarowych nr 951 i kolumna samochodów sanitarnych PCK nr 901 oraz mobilizowane w I rzucie mobilizacji powszechnej z najkrótszymi terminami mobilizacji; kolumna samochodów ciężarowych nr 952 i kolumna samochodów sanitarnych PCK nr 902 odjechały i dotarły do macierzystych armii i dzieliły ich dalsze losy. Nieznane są losy zmobilizowanych kolumn samochodów ciężarowych nr 953 i nr 954. Kolumna samochodów osobowych i sanitarnych krajowa nr 9 dzieliła dalsze losy z OK IX i prawdopodobnie z SGO "Polesie". Mobilizowane w późniejszych terminach I rzutu mobilizacji powszechnej park ruchomy broni pancernych nr 9 i czołówka reperacyjna nr 9 oraz w II rzucie mobilizacji powszechnej park stały broni pancernych nr 91 nie wyjechały z Brześcia z powodu zniszczeń i zatorów klejowych. Pozostały na miejscu, prawdopodobnie nie wzięły czynnego udziału w walkach i poddały się oddziałom Wehrmachtu lub Armii Czerwonej. Niewielkim grupom 91 parku broni pancernej udało się przedrzeć na Węgry[7]. Nadwyżki mobilizacyjne 4 batalionu pancernego w większości przyłączono do OZBPanc nr 2 i dzielił z nimi dalsze jego losy. Część natomiast dotarła do OZBPanc nr 3 (w tym sztandar) i działała w jego składzie. Ponadto z pozostałości batalionu został zaimprowizowany pluton czołgów rozpoznawczych pod dowództwem ppor. Nagórskiego, który walczył w obronie Brześcia.
Obsada personalna batalionu w marcu 1939[12][uwaga 7]
Stanowisko | Stopień, imię i nazwisko |
---|---|
dowódca batalionu | mjr Karol Krzyżanowski |
I zastępca dowódcy | mjr Antoni Śliwiński |
II zastępca dowódcy | mjr Albert Rogiński |
adiutant | kpt. Juliusz Adolf Neyman |
lekarz medycyny | por. lek. Krzysztof Radzisław Pleszyński |
kwatermistrz | mjr Jarosław Aleksander Ząbkowski |
oficer mobilizacyjny | kpt. Maciej Aleksander Hobert |
I zastępca oficera mobilizacyjnego | chor. Stanisław Enskajt |
II zastępca oficera mobilizacyjnego | kpt. adm. (br. panc.) Jan III Wiśniewski |
oficer administracyjno-materiałowy | por. Piotr Wiktor Godziszewski |
oficer gospodarczy | kpt. int. Zygmunt Jan Głodowski |
dowódca kompanii gospodarczej | kpt. Teofil Kwieciński |
dowódca plutonu przewozowego OK IX | chor. Jan Wiśniewski |
dowódca plutonu łączności | kpt. Wojciech Wojsław Dymecki |
dowódca kompanii szkolnej | kpt. Grzegorz Rodziewicz |
instruktor | por. Leopold Marcin Bartosińskl Marian |
instruktor | por. Stanisław Ezman |
instruktor | por. Jan Pyziel |
dowódca kompanii pancernej | kpt. Władysław Iwanowski |
instruktor | ppor. Władysław Limberger |
dowódca kompanii czołgów TK | kpt. Stanisław Kraiński |
instruktor | por. Stanisław Aleksander Bentkowski |
instruktor | por. Bronisław Waśkowski |
dowódca szwadronu pancernego | por. Roman Kałuża |
instruktor | por. Leszek Franciszek Romański |
instruktor | por. Jan Szuder |
dowódca kompanii motorowej | por. kontr. Kiazim Bek Safar-Ogły |
dowódca kolumny samochodowej | kpt. Tadeusz Zakrzewski |
komendant parku | kpt. Władysław Marian Więckowski |
kierownik warsztatów | rtm. kontr. Mikołaj Jefirnow |
na kursie | por. piech. Tadeusz Marcin Gołąb |
na kursie | por. piech. Ryszard Włodzimierz Rudnicki |
na kursie | por. kaw. Jan Emanuel Wejtko |
Biogramy zamordowanych znajdują się na stronie internetowej Muzeum Katyńskiego[14]
Nazwisko i imię | stopień | zawód | miejsce pracy przed mobilizacją | zamordowany |
---|---|---|---|---|
Głodowski Zygmunt | kapitan | żołnierz zawodowy | ULK | |
Gołąb Tadeusz[15] | porucznik | żołnierz zawodowy | Katyń | |
Kraiński Stanisław[16] | kapitan | żołnierz zawodowy | Katyń | |
Liliental Antoni[17] | podporucznik rezerwy | chemik | Instytut Metalurgii PW | Katyń |
Martini Bogdan | podporucznik rezerwy | chemik, mgr | Katyń | |
Rosa Ludwik | podporucznik rezerwy | lekarz | Szpital Dzieciątka Jezus Warszawa | Charków |
Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 marca 1938 nadano batalionowi sztandar. Jak wszystkie sztandary broni pancernych, posiadał on ujednolicony prawą stronę płatu. Zamiast numeru oddziału, na białych tarczach między ramionami krzyża kawaleryjskiego występował Znak Pancerny[18]. Znak ten występował również na przedniej ściance podstawy orła.
Na lewej stronie płatu sztandaru umieszczono[19]:
Uroczyste wręczenie sztandaru odbyło się 26 maja 1938 na Polu Mokotowskim w Warszawie. Sztandar wręczył reprezentujący Prezydenta RP i Naczelnego Wodza — minister Spraw Wojskowych gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki.
Na wstędze sztandaru napis: „Jedyna siła spoczywa w naszym ręku i pomocy Bożej. Kircholm 27.IX.1605 r.”.
17 września 1939, w okolicach Nadwórnej[20], kpt. dypl. Ireneusz Mikulski spalił sztandar[21].
Wzór odznaki zatwierdzony został Dz.Rozk.MSWoj. nr 6 poz. 68 z 30 czerwca 1936. Był to pozłacany krzyż w kształcie krzyża Orderu Virtuti Militari, ramiona pokryte oksydowaną blachą pancerną. Pośrodku złoty szyszak, na dolnym ramieniu krzyża złota cyfra pułku „4 Panc”[22].
Autorem projektu odznaki był M.W. Żebrowski. Odznaki wykonywane były w wersjach: oficerskiej – emaliowanej, podoficerskiej – malowanej czarną farbą.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.