Loading AI tools
Oficer Wojska Polskiego, pilot Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Józef Krzyczkowski (ur. 19 marca 1892 w Winnicy, zm. 24 października 1947 w Wielkiej Brytanii) – pułkownik pilot. Uczestnik I wojny światowej, żołnierz Wojska Polskiego walczący w wojnie polsko-ukraińskiej, wojnie polsko-bolszewickiej oraz II wojnie światowej, kawaler Orderu Virtuti Militari. Jeden z organizatorów lotnictwa wojskowego II Rzeczypospolitej.
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
19 marca 1892 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
24 października 1947 |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne |
|
Formacja |
|
Jednostki |
197 pułk piechoty |
Stanowiska |
dowódca eskadry |
Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Syn Wincentego i Julii. W Warszawie ukończył 6-klasową szkołę realną i w październiku 1913 roku został wcielony do armii carskiej. Otrzymał przydział do 197 pułku piechoty[1]. W kwietniu 1914 roku przeszedł do 18 korpuśnego oddziału lotniczego, gdzie służył jako mechanik. W czasie I wojny światowej walczył na froncie galicyjskim. W grudniu 1915 roku został skierowany na kurs pilotażu do moskiewskiej szkoły pilotów, a po jego ukończeniu walczył na froncie austriackim w składzie 2 gwardyjskiego oddziału lotniczego[2].
14 grudnia 1917 roku jako chorąży pilot rozpoczął służbę w 1 polskim oddziale awiacyjnym II Korpusu Polskiego w Rosji. 11 maja 1918 roku trafił do niewoli niemieckiej[3]. 15 listopada 1918 roku wstąpił do odrodzonego Wojska Polskiego i otrzymał przydział do polskiego lotnictwa wojskowego[4]. Jako były pilot armii carskiej miał problemy z opanowaniem pilotażu maszyn niemieckich, Komisja Kwalifikacyjna Lotnicza uznała, że konieczne jest jego dalsze szkolenie[5]. W grudniu 1918 roku wszedł w skład komisji opiniującej zakup samolotów na potrzeby polskiego lotnictwa, oceniał propozycję przedstawioną przez ostrowskiego fabrykanta Włodzimierza Wentzla[6]. 16 grudnia znalazł się w grupie 36 lotników, którzy jako pierwsi złożyli uroczyste ślubowanie na wierność Rzeczypospolitej na lotnisku mokotowskim[7]. Został przydzielony do 3 eskadry wywiadowczej i 24 stycznia 1919 roku został skierowany do walki na froncie polsko-ukraińskim[8]. W marcu 1919 roku został skierowany do oddziałów armii wielkopolskiej, brał udział w tworzeniu struktur wielkopolskiego lotnictwa[9].
Następnie brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Wyróżnił się podczas walk o Kijów. 19 kwietnia 1920 roku w samolocie Breguet XIV A2, z por. obs. Jerzym Tereszczenko, wykonał daleki lot rozpoznawczy nad Kijów. Załoga zrzuciła trzy bomby na kijowski dworzec, uszkadzając obrotnicę przed parowozownią, co doprowadziło do opóźnień w przegrupowaniu wojsk nieprzyjaciela[10]. 22 kwietnia wraz z obs. Stanisławem Ratomskim przeprowadził rozpoznanie na trasie Berdyczów–Żytomierz[11]. 4 i 5 maja, z por. obs. Aleksandrem Łaguną, wykonał dwa loty rozpoznawcze, które pozwoliły ustalić polskiemu dowództwu, że Armia Czerwona nie będzie bronić Kijowa[12]. 8 maja, również z obs. Stanisławem Ratomskim, ponownie przeprowadził rozpoznanie stanu walk o Kijów. Po wylądowaniu złożyli osobiście meldunek marszałkowi Józefowi Piłsudskiemu[13].
19 maja, z por. Stanisławem Daszewskim, brał udział w nalocie na stację kolejową Dymirki, gdzie były zgromadzone transporty wojskowe i pociągi pancerne Armii Czerwonej. Ich samolot został uszkodzony ogniem obrony przeciwlotniczej, ale załoga zdołała powrócić na lotnisko[14]. 23 maja, również z por. Daszewskim, wykrył koncentrację wojsk nieprzyjaciela pod Rżyszczewem. Udało im się zaatakować wrogie oddziały oraz przekazać polskim wojskom meldunek o położeniu nieprzyjaciela[15]. 1 czerwca, z por. obs. Stanisławem Ratomskim, nawiązał łączność z odciętymi oddziałami 7 Dywizji Piechoty. W czasie ataku na oddziały bolszewickie ich samolot został uszkodzony i zmuszony do przymusowego lądowania. Pomimo zagrożenia ze strony nieprzyjaciela załodze udało się usunąć uszkodzenia silnika i wystartować[16].
Na przełomie maja i czerwca brał udział w lotach bojowych wspierających polskie oddziały broniące linii Dniepru. Wykonywał loty rozpoznawcze, szturmowe i bombowe oraz dostarczał meldunki sytuacyjne. Intensywność lotów bojowych i przemęczenie personelu latającego było tak wielkie, że Józef Krzyczkowski zasnął podczas jednego z lotów bojowych[17]. 2 sierpnia, w załodze z por. obs. Stanisławem Ratomskim, wykonywał lot, którego celem było rozpoznanie rejonu Beresteczka i Stanisławczyka i przekazanie meldunków sztabowi 2 Armii. Z powodu awarii silnika załoga lądowała przymusowo w okolicy Włodzimierza Wołyńskiego. Dzięki determinacji załogi, która zdobyła środek transportu w postaci chłopskiej furmanki, udało się przetransportować uszkodzony samolot na stację kolejową we Włodzimierzu. Tam przekonali dowódcę transportu, który miał za zadanie ewakuować stację kolejową, do opróżnienia kolejowej lory z ławek zabranych z dworcowej poczekalni i załadowania na nią samolotu[13].
28 listopada 1920 roku został mianowany dowódcą 10 eskadry wywiadowczej, a od 5 czerwca 1921 r. był dowódcą 18 eskadry wywiadowczej. 18 ew, pod jego dowództwem, brała udział w walkach na froncie północnym[18].
Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku. Jako doświadczony pilot brał udział w międzynarodowych konkursach lotniczych. W 1922 roku na samolocie Bréguet XIV zajął czwarte miejsce na Międzynarodowym Mityngu Lotniczym w Zurychu. W 1924 roku był jednym z sześciu polskich pilotów, którzy jako pierwsi wykonali przelot grupowy nad Alpami[19].
W 1924 roku zdał dowództwo 18 eskadry i został skierowany na kurs dowódców dywizjonów[20]. 1 marca 1925 roku objął stanowisko dowódcy dywizjonu myśliwskiego w 1 pułk lotniczym, a następnie, w listopadzie 1928 r. został przeniesiony do 4 pułku lotniczego w Toruniu na stanowisko komendanta parku lotniczego[21]. 31 marca 1930 roku objął stanowisko zastępcą dowódcy 5 pułku lotniczego w Lidzie[22], a na przełomie 1930 i 1931 r. został dowódcą pułkowego dywizjonu szkolnego[23]. 12 marca 1933 roku został mianowany podpułkownikiem ze starszeństwem z 1 stycznia 1933 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów aeronautycznych[24]. W kwietniu tego roku został przeniesiony do Instytutu Badań Technicznych Lotnictwa na stanowisko kierownika działu doświadczalnego[25]. Na stopień pułkownika został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów lotnictwa, grupa techniczna[26]. W 1939 roku pełnił służbę w Dowództwie Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych na stanowisku szefa Kontroli Technicznej[27].
Po kampanii wrześniowej przedostał się do Wielkiej Brytanii. Wstąpił do RAF, otrzymał numer służbowy P-1451[28]. Po zakończeniu II wojny światowej nie zdecydował się na powrót do Polski, pozostał na emigracji w Wielkiej Brytanii.
Zmarł 24 października 1947 roku w wyniku zapalenia nerek i problemów kardiologicznych. Został pochowany na cmentarzu w Chester[29].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.