Loading AI tools
województwo w Polsce Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Województwo pomorskie – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw, położone w północnej części kraju. Siedzibą władz województwa jest Gdańsk. Obejmuje obszar o powierzchni 18 310,34 km². Jest najdalej wysuniętym na północ województwem państwa.
| |||||||||||||
| |||||||||||||
Państwo | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Kod ISO 3166-2 |
PL-PM | ||||||||||||
TERYT |
22 | ||||||||||||
Siedziba wojewody i sejmiku | |||||||||||||
Wojewoda | |||||||||||||
Marszałek | |||||||||||||
Powierzchnia |
18 310,34 km² | ||||||||||||
Populacja (30 czerwca 2023) • liczba ludności |
| ||||||||||||
• gęstość |
129 os./km² | ||||||||||||
Urbanizacja |
64% | ||||||||||||
Tablice rejestracyjne |
G, X | ||||||||||||
Adres Urzędu Wojewódzkiego: ul. Okopowa 21/2780-810 Gdańsk | |||||||||||||
Adres Urzędu Marszałkowskiego: ul. Okopowa 21/27Gdańsk | |||||||||||||
Podział administracyjny | |||||||||||||
| |||||||||||||
Położenie na mapie Polski![]() | |||||||||||||
Strona Urzędu Wojewódzkiego | |||||||||||||
Strona Urzędu Marszałkowskiego |
30 czerwca 2023 roku województwo miało ponad 2,36 mln mieszkańców[2].
Województwo pomorskie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:
W wyniku protestów Bydgoszczy nie udało się utworzyć wielkiego regionu pomorskiego obejmującego również Bydgoszcz, Toruń, Włocławek i Grudziądz (obecnie będących częścią województwa kujawsko-pomorskiego).
Według danych z 1 stycznia 2014 r. powierzchnia województwa wynosiła 18 310,34 km²[3].
Według danych z 31 grudnia 2012 r. w woj. pomorskim lasy obejmowały powierzchnię 664,4 tys. ha, co stanowiło 36,3% jego powierzchni. 9,8 tys. ha lasów znajdowało się w obrębie parków narodowych[4].
Województwo jest położone w północnej Polsce i graniczy z[5]:
oraz z województwami:
Większość obszaru województwa znajduje się na terenie Pomorza Gdańskiego. Poza tym jego północno-zachodnia część zaliczana jest do Pomorza Zachodniego, natomiast część wschodnia do Prus.
W wymiarze północ-południe województwo rozciąga się na długości 149 km, to jest 1°20′41″. W wymiarze wschód-zachód rozpiętość województwa wynosi 192 km, co w mierze kątowej daje 2°56′15″.
Współrzędne geograficzne skrajnych punktów:
Najwyższym punktem jest wierzchołek Wieżycy – 329 m n.p.m. W Jastrzębiej Górze znajduje się najdalej na północ wysunięty punkt Polski – Gwiazda Północy (54°50′08,8″N 18°18′00,5″E)[6][7].
Województwo pomorskie jest podzielone na 16 powiatów oraz cztery miasta na prawach powiatu.
Herb | Powiat | Siedziba | Populacja (2023) |
Powierzchnia [km²] |
---|---|---|---|---|
![]() |
Powiat wejherowski | Wejherowo | 228 201 | 1279,84 |
![]() |
Powiat kartuski | Kartuzy | 152 776 | 1120,04 |
![]() |
Powiat gdański | Pruszcz Gdański | 130 795 | 793,17 |
![]() |
Powiat starogardzki | Starogard Gdański | 125 208 | 1345,28 |
![]() |
Powiat tczewski | Tczew | 111 568 | 697,54 |
![]() |
Powiat słupski | Słupsk | 96 166 | 2294,41 |
![]() |
Powiat chojnicki | Chojnice | 96 077 | 1364,25 |
![]() |
Powiat pucki | Puck | 91 216 | 577,85 |
![]() |
Powiat kwidzyński | Kwidzyn | 80 382 | 834,64 |
![]() |
Powiat bytowski | Bytów | 76 655 | 2192,81 |
![]() |
Powiat kościerski | Kościerzyna | 72 200 | 1165,85 |
![]() |
Powiat lęborski | Lębork | 63 793 | 706,99 |
![]() |
Powiat malborski | Malbork | 60 872 | 494,63 |
![]() |
Powiat człuchowski | Człuchów | 53 372 | 1574,41 |
![]() |
Powiat sztumski | Sztum | 38 527 | 730,85 |
![]() |
Powiat nowodworski | Nowy Dwór Gdański | 33 740 | 652,75 |
W województwie pomorskim znajdują się 42 miasta[9], w tym Trójmiasto, czyli zespół trzech miast: Gdańska, Gdyni i Sopotu. Kolejne trzy miasta: Wejherowo, Rumia i Reda nazywane są Małym Trójmiastem Kaszubskim. Aglomeracja trójmiejska składa się z siedmiu miast, również z Pruszcza Gdańskiego. Niektórzy urbaniści zaliczają do niej ponadto Puck, Tczew i Żukowo.
Podkreślono siedziby władz powiatów, a pogrubiono miasta na prawach powiatu.
Liczba mieszkańców na dzień 30 czerwca 2023[2]:
![]() |
Gdańsk |
![]() |
Gdynia |
Słupsk |
![]() |
Tczew |
Starogard Gdański |
![]() |
Chojnice |
![]() |
Malbork |
![]() |
Sopot |
![]() |
Kwidzyn |
![]() |
Lębork |
![]() |
Wejherowo |
![]() |
Ustka |
Parki Narodowe:
Parki Krajobrazowe
Dane z 30 czerwca 2023[2]
Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | ||||
---|---|---|---|---|---|---|
Jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
Populacja | 2 358 323 | 100 | 1 212 876 | 51 | 1 145 447 | 49 |
Gęstość zaludnienia [mieszk./km²] |
129 | 66 | 63 |
|
|
|
Skład narodowościowy
Polacy (90.89%)
Kaszubi (7.41%)
Niemcy (0.30%)
Ukraińcy (0.25%)
Anglicy (0.16%)
Białorusini (0.11%)
Inni (0.87%)
W 2012 r. produkt krajowy brutto woj. pomorskiego wynosił 93,9 mld zł, co stanowiło 5,8% PKB Polski. Produkt krajowy brutto na 1 mieszkańca wynosił 41,0 tys. zł (97,9% średniej krajowej), co plasowało pomorskie na 5. miejscu względem innych województw[14].
Przeciętne miesięczne wynagrodzenie mieszkańca woj. pomorskiego w 3. kwartale 2011 r. wynosiło 3646,08 zł, co lokowało je na 3. miejscu względem wszystkich województw[15].
W końcu września 2019 liczba zarejestrowanych bezrobotnych w województwie obejmowała ok. 41,1 tys. mieszkańców, co stanowi stopę bezrobocia na poziomie 4,4% do aktywnych zawodowo[16].
W 2011 r. 9,1% mieszkańców w gospodarstwach domowych woj. pomorskiego miało wydatki poniżej granicy ubóstwa skrajnego (tzn. znajdowało się poniżej minimum egzystencji)[17].
W 2018 dochody województwa wyniosły 1.040.835.988 zł (w tym 435 mln zł dotacji z budżetu państwa, 365,6 mln zł z podatku CIT i 100 mln zł z PIT), a wydatki 1.045.300.683 zł (z czego 578,8 mln zł pochłonęła organizacja transportu na obszarze województwa, 131,8 mln zł ochrona zdrowia i polityka społeczna, 112.6 mln zł kultura i ochrona dziedzictwa narodowego i 39,6 mln zł edukacja). W 2017 dochody województwa wynosiły nieco ponad 800 mln zł, a w 2016 ok. 730 mln zł[18].
W 2021 planowane dochody budżetu województwa wyniosą 998 726 544 zł (spadek o 50 mln w stosunku do roku 2020), a wydatki 1 121 926 544 zł (wzrost o ok. 20 mln). Zaplanowany deficyt budżetowy ma wynieść 123 200 000 zł[19]. Z kolei na rok 2022 zaplanowano dochody w wysokości 1 264 mln zł, wydatki w wysokości 1 331 mln zł i deficyt budżetowy wynoszący 67 mln zł[20].
W województwie pomorskim działa centrum powiadamiania ratunkowego, które znajduje się w Gdańsku i które obsługuje zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999[21].
Trasa europejska | Przebieg (kursywą miejscowości poza granicami Polski, pogrubionym tekstem miejscowości w granicach woj. pomorskiego) | Ważniejsze miejscowości |
---|---|---|
E28 | Berlin – Kołbaskowo – Szczecin – Goleniów – Koszalin – Słupsk – Gdynia – Gdańsk – Elbląg – Grzechotki – Królewiec – Wilno – Mińsk | Słupsk, Lębork, Wejherowo, Reda, Rumia, Gdynia, Gdańsk, Nowy Dwór Gdański |
E75 | Vardø – Oulu – Lahti – Helsinki – Gdańsk – Rusocin – Swarożyn – Grudziądz – Toruń – Włocławek – Kutno – Łódź – Piotrków Trybunalski – Częstochowa – Pyrzowice – Bratysława – Gyór – Budapeszt – Segedyn – Nowy Sad – Belgrad – Skopje – Saloniki – Ateny – Sitia | Gdańsk, Pruszcz Gdański, Pelplin |
E77 | Psków – Ryga – Szawle – Sowieck – Królewiec – Gdańsk – Elbląg – Ostróda – Olsztynek – Płońsk – Warszawa – Radom – Kielce – Kraków – Rabka-Zdrój – Chyżne – Bańska Bystrzyca – Budapeszt | Gdańsk, Nowy Dwór Gdański |
Droga krajowa | Przebieg (pogrubionym tekstem miejscowości w województwie) | Ważniejsze miejscowości |
---|---|---|
A1 | (Gdańsk) Rusocin – Swarożyn – Grudziądz – Toruń – Włocławek – Kutno – Stryków – Łódź – Rzgów – Piotrków Trybunalski – Radomsko – Częstochowa – Pyrzowice – Zabrze – Gliwice – Gorzyczki ![]() |
Gdańsk, Pruszcz Gdański, Pelplin |
S6 | (Berlin) Kołbaskowo ![]() |
Słupsk, Lębork, Szemud, Gdynia, Gdańsk |
S7 | Gdańsk – Nowy Dwór Gdański – Elbląg – Ostróda – Olsztynek – Płońsk – Warszawa – Grójec – Białobrzegi – Radom – Skarżysko-Kamienna – Kielce – Kraków – Rabka-Zdrój (Budapeszt) | Gdańsk, Nowy Dwór Gdański |
6 | (Berlin) Kołbaskowo ![]() |
Słupsk, Lębork, Luzino, Wejherowo, Reda, Rumia, Gdynia, Gdańsk |
7 | Żukowo – Gdańsk – Nowy Dwór Gdański – Elbląg – Ostróda – Olsztynek – Płońsk – Warszawa – Grójec – Białobrzegi – Radom – Skarżysko-Kamienna – Kielce – Kraków – Rabka-Zdrój – Chyżne ![]() |
Żukowo, Gdańsk, Nowy Dwór Gdański |
20 | Gdynia – Chwaszczyno – Żukowo – Kościerzyna – Bytów – Miastko – Biały Bór – Szczecinek – Drawsko Pomorskie – Stargard (Szczecin) | Gdynia, Żukowo, Kościerzyna, Bytów, Miastko |
21 | Ustka – Słupsk – Miastko (Szczecin) | Ustka, Słupsk, Miastko |
22 | (Berlin) Kostrzyn nad Odrą ![]() ![]() |
Człuchów, Chojnice, Czersk, Czarna Woda, Starogard Gdański, Malbork, Stare Pole |
25 | (Koszalin) Bobolice – Biały Bór – Człuchów – Bydgoszcz – Inowrocław – Strzelno – Konin – Kalisz – Ostrów Wielkopolski – Antonin – Oleśnica (Wrocław) | Człuchów |
55 | (Gdańsk) Nowy Dwór Gdański – Nowy Staw – Malbork – Sztum – Kwidzyn – Grudziądz – Stolno (Toruń) | Nowy Dwór Gdański, Nowy Staw, Malbork, Sztum, Kwidzyn, Gardeja |
89 | Gdańsk /węzeł Port/ – Gdańsk /morskie przejście graniczne Westerplatte/ | Gdańsk |
90 | (Gdańsk) Rakowiec – Baldram (Toruń) | |
91 | Gdańsk – Pruszcz Gdański – Czarlin – Grudziądz – Świecie – Toruń – Włocławek – Kowal – Krośniewice – Łęczyca – Zgierz – Łódź – Rzgów – Piotrków Trybunalski – Radomsko – Częstochowa | Gdańsk, Pruszcz Gdański, Pszczółki, Tczew, Gniew |
W roku 2016 w województwie odprawiono 53,7 mln pasażerów korzystających z usług kolei. 94% z nich podróżowało w relacjach regionalnych i aglomeracyjnych. Statystyczny mieszkaniec województwa wykonał w ciągu roku 23,3 podróże, wobec 18,9 w woj. mazowieckim i przeciętnie 7,6 km w skali kraju[22].
Województwo pomorskie jest obecnie właścicielem 39 elektrycznych zespołów trakcyjnych i 27 autobusów szynowych, kupionych przez Urząd Marszałkowski. Stacjonują one w lokomotywowniach Gdynia Cisowa i Chojnice.
ozn. kolejowe | ozn. producenta | numery | liczba | producent | przewoźnik |
---|---|---|---|---|---|
EN57 | 5B/6B | 967, 986, 989, 1100, 1112, 1128, 1184 | 7 | Pafawag | Polregio |
EN57AL | 5B/6B | 1324, 1464, 1531, 1550, 1786 | 5 | Pafawag[uwaga 1] | |
EN57AP | 5B/6B | 1435, 1507, 1603, 1618 | 4 | Pafawag[uwaga 2] | |
EN71 | 5Bg/6Bg | 006, 014, 018 | 3 | Pafawag | |
EN90 Impuls | 45WE | 001–010 | 10 | Newag | |
Impuls 2 | 31WEbb | 009-018 | 10 | Newag | PKP Szybka Kolej Miejska w Trójmieście Polregio |
SA103 | 214Ma | 006, 011 | 2 | Pesa | Polregio |
SA109 | 212M | 006 | 1 | Kolzam | |
SA131 | 218M | 001 | 1 | Pesa | |
SA132 | 218Mb | 005–007 | 3 | Pesa | |
SA133 | 218Mc | 025–028 | 4 | Pesa | Polregio |
029–031 | 3 | Pesa | |||
SA136 Atribo | 219M | 013–019 | 7 | Polregio | |
SA137 | 220M | 001–002 | 2 | Newag | Polregio |
SA138 | 221M | 001–004 | 4 | Newag |
Szkolnictwo wyższe:
Organem uchwałodawczym jest Sejmik Województwa Pomorskiego, składający się z 33 radnych[24]. Sejmik wybiera organ wykonawczy województwa, którym jest zarząd województwa, składający się z 5 członków z przewodniczącym mu marszałkiem. Siedzibą sejmiku województwa jest Gdańsk[25]. W Słupsku znajduje się także oddział zamiejscowy urzędu marszałkowskiego[26].
Nr | Marszałek województwa | Okres urzędowania | |
---|---|---|---|
od | do | ||
1 | Jan Zarębski | 01.01.1999 | 26.11.2002 |
2 | Jan Kozłowski | 26.11.2002 | 22.02.2010 |
3 | Mieczysław Struk | 22.02.2010 | nadal |
Marszałek | Mieczysław Struk | ||
---|---|---|---|
Wicemarszałkowie | Leszek Bonna, Marcin Skwierawski | ||
Pozostali członkowie | Iwona Mielewczyk (do 29 lipca 2024), Agnieszka Baranowska (od 29 lipca 2024)[28], Adam Gawrylik |
Organem administracji rządowej jest Wojewoda Pomorski, wyznaczany przez Prezesa Rady Ministrów. Siedzibą wojewody jest Gdańsk[25], posiada on także delegaturę w Słupsku[40].
Pierwsze logo województwa pomorskiego zostało wyłonione w konkursie i oficjalnie ogłoszone 22 czerwca 2007 roku. Autor logo to Wojciech Janicki, wykładowca poznańskiej Akademii Sztuk Pięknych. Przedstawiało ono maszerującego człowieka, złożonego z trzech elementów: słońca (głowa postaci) symbolizującego radość, energię, rozwój, fali (tworzącej ręce) podkreślającej nadmorskie położenie województwa, wypoczynek oraz dynamikę oraz strzałki (przypominającej nogi), która z jednej strony wskazuje kurs, kierunek północny, a z drugiej przypomina namiot – oznaczający turystykę lub dach domu – symbol opieki i gościnności. Pod grafiką znajdowało się hasło promujące województwo: „Pomorskie – dobry kurs”, również wyłonione w drodze konkursu[46].
15 kwietnia 2015 zaprezentowano nowe logo województwa autorstwa grafika Andrzeja Pągowskiego. Składa się ono z żółto-czerwonego wykrzyknika i stylizowanego napisu „Pomorskie” w kolorze granatowym[47].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.