Loading AI tools
wieś w województwie opolskim Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Krobusz (dodatkowa nazwa w j. niem. Krobusch) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie prudnickim, w gminie Biała[4][5]. Historycznie leży na Górnym Śląsku, na ziemi prudnickiej. Położona jest na terenie Kotliny Raciborskiej, będącej częścią Niziny Śląskiej.
wieś | |
![]() Centrum wsi z kościołem Matki Boskiej Fatimskiej | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2011) |
332[1] |
Strefa numeracyjna |
77 |
Kod pocztowy |
48-210[2] |
Tablice rejestracyjne |
OPR |
SIMC |
0491328 |
Położenie na mapie gminy Biała ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa opolskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu prudnickiego ![]() | |
![]() |
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do ówczesnego województwa opolskiego.
Według danych na 2011 wieś była zamieszkana przez 332 osoby[1].
Wieś jest położona w południowo-zachodniej Polsce, w województwie opolskim, około 9,5 km od granicy z Czechami, w zachodniej części Kotliny Raciborskiej. Należy do Euroregionu Pradziad[7]. Ma charakter rolniczy.
W Krobuszu panuje klimat umiarkowany ciepły. Średnia temperatura roczna wynosi +8,3 °C. Duże zróżnicowanie dotyczy termicznych pór roku. Średnie roczne opady atmosferyczne w rejonie Krobusza wynoszą 614 mm. Dominują wiatry zachodnie[8].
Topograficzny opis Górnego Śląska z 1865 roku notuje wieś pod obecnie stosowaną, polską nazwą Krobusz, a także zgermanizowaną Krobusch[9].
W okresie hitlerowskiego reżimu w latach 1936–1945 miejscowość nosiła nazwę Krähenbusch.[potrzebny przypis] 15 marca 1947 r. nadano miejscowości polską nazwę Krobusz[10].
W historycznych dokumentach nazwę miejscowości wzmiankowano w różnych językach oraz formach: villa Krobusch (1679), Krohbusch (1743), Krobusch (1784), Krobusch, Krobusz (1845), Krobusz (Krobusch) – Krähenbusch (1939), Krobusz (1946)[11].
Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1679 (villa Krobusz)[12]. Do 1742 wieś należała do powiatu sądowego głogóweckiego w Monarchii Habsburgów[13]. Po I wojnie śląskiej znalazła się w granicach Królestwa Prus i weszła w skład powiatu prudnickiego w prowincji Śląsk[14]. Wieś posiadała swoją własną pieczęć, która przedstawiała w polu lemiesz pługa skrzyżowany z ostrzem kosy, a w otoku napis: KROBUSCHER: GEM: SIG: / NEYSTAETER CREYS (pol. Gmina Krobusz / Powiat Prudnicki)[15]. Krobusz wszedł w skład majątku Tiele-Wincklerów w Mosznej na mocy fideikomisu, podpisanego przez Huberta von Tiele-Wincklera w 1892[16].
Według spisu ludności z 1 grudnia 1910, na 454 mieszkańców Krobusza 34 posługiwało się językiem niemieckim, 389 językiem polskim, a 31 było dwujęzycznych[17]. Po I wojnie światowej we wsi powstał pomnik upamiętniający mieszkańców wsi, którzy zginęli podczas niej. W 1921 w zasięgu plebiscytu na Górnym Śląsku znalazła się tylko część powiatu prudnickiego. Krobusz znalazł się po stronie wschodniej, w obszarze objętym plebiscytem[18], w obwodzie nr 8 powiatu prudnickiego[19]. 6 lutego 1921 w Krobuszu odbył się polski wiec[20]. Do głosowania uprawnionych było w Krobuszu 386 osób, z czego 245, ok. 63,5%, stanowili mieszkańcy (w tym 232, ok. 60,1% całości, mieszkańcy urodzeni w miejscowości). Oddano 372 głosy (ok. 96,4% uprawnionych), w tym 370 (ok. 99,5%) ważne; za Niemcami głosowały 343 osoby (ok. 92,7%), a za Polską 27 osób (ok. 8,1%)[21]. W Krobuszu działało przejście graniczne na czas głosowania[22].
W latach 1945–1950 Krobusz należał do województwa śląskiego, a od 1950 do województwa opolskiego. W latach 1945–1954 wieś należała do gminy Gostomia[23], a w latach 1954–1972 do gromady Gostomia[24]. Podlegała urzędowi pocztowemu w Białej[25].
W latach 1987–1992 mieszkańcy wsi przebudowali miejscową kaplicę na kościół Matki Boskiej Fatimskiej[26]. 16 lipca 2005 na polu w pobliżu Krobusza znaleziono skład 96 pocisków artyleryjskich, 23 granatników przeciwpancernych oraz 96 łusek artyleryjskich z okresu II wojny światowej[27].
Miejscowość zamieszkiwana jest przez mniejszość niemiecką oraz Ślązaków[28]. Mieszkańcy wsi posługują się gwarą prudnicką, będącą odmianą dialektu śląskiego.
Zgodnie z gminną ewidencją zabytków w Krobuszu chronione są[36]:
We wsi znajduje się Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna oraz piaskownia. W Krobuszu siedzibę mają firmy Zakład Stolarski Głombica Norbert i Stolarstwo Meblowe Piasecki Arkadiusz, zrzeszone w Cechu Rzemieślników i Przedsiębiorców w Prudniku[37].
Krobusz wraz z całą gminą Biała podlega pod inspektorat ZUS w Prudniku[38].
Przez Krobusz przebiega droga wojewódzka
W miejscowości znajduje się nieczynny przystanek kolejowy. Najbliższa czynna stacja kolejowa znajduje się w Prudniku.
Lokalni przedsiębiorcy i właściciele majątków ziemskich zawiązali w 1895 spółkę Kolej Prudnicko-Gogolińska z siedzibą w Prudniku, której celem stała się budowa linii lokalnej z Prudnika do Gogolina. Linia kolejowa nr 306 relacji Prudnik – Goglin została oddana do użytku w 1896[39]. Powódź w 1997 zniszczyła most na Odrze w Krapkowicach, uniemożliwiając dojazd do Gogolina. W 2005 ruch na linii 306 został zawieszony. Zmodernizowana do celów towarowych linia relacji Prudnik – Krapkowice została oddana do użytku w 2016[40][41]. Na bocznicy między składem militarnym w lesie koło Strzeleczek a Prudnikiem odbywa się wojskowy ruch transportowy[42].
Krobusz posiada połączenia autobusowe z Białą, Głuchołazami, Krapkowicami, Opolem, Prudnikiem, Strzeleczkami, Złotnikami. We wsi znajdują się dwa przystanki autobusowe – „Krobusz”, „Żabnik”[43].
Transport autobusowy w Krobuszu obsługiwany był przez PKS Prudnik[44]. W 2004 prudnicki PKS został sprywatyzowany z udziałem Connex Polska[45]. W 2008, w wyniku połączenia spółek PKS Connex Prudnik i PKS Connex Kędzierzyn-Koźle, utworzona została spółka Veolia Transport Opolszczyzna[46], w 2013 przejęta przez Arriva Bus Transport Polska[47]. W 2019 Arriva wycofała się z Prudnika[48]. Wówczas organizacją przewozów pasażerskich w Krobuszu i okolicy zajęły się ościenne PKS-y[49]. W grudniu 2021 powołano Powiatowo-Gminny Związek Transportu „Pogranicze”, mający na celu poprawę jakości transportu[50].
W 2020 ukończono budowę ścieżki rowerowej z Prudnika do Mosznej, przedłużonej w 2021 do Zieliny[51]. Ścieżka długości ponad 20 km zaczyna się w Prudniku przy rondzie im. Stanisława Szozdy i prowadzi wzdłuż dróg wojewódzkich nr 414 i 409 przez Lubrzę, Dobroszewice, Białą, Krobusz, Dębinę i Moszną[52], kończąc się w Zielinie[51].
W Krobuszu znajduje się katolicki kościół Matki Boskiej Fatimskiej, który należy do parafii św. Jana Chrzciciela w Solcu (dekanat Biała)[53].
11 lipca 2012 przez Krobusz przebiegała trasa wyścigu Tour de Pologne[54].
Oddział PTTK „Sudetów Wschodnich” w Prudniku ustanowił turystyczną Odznakę Krajoznawczą Ziemi Prudnickiej, którą zdobywa się poprzez zwiedzenie odpowiedniej liczby obiektów w miejscowościach położonych na ziemi prudnickiej, w tym w Krobuszu[55].
12 lipca 2010, w ramach organizowanego w Prudniku VI Europejskiego Tygodnia Turystyki Rowerowej, w którym wzięli udział rowerzyści z całej Europy, przez Krobusz prowadziła trasa „Szlakiem Pielgrzyma”[56].
Przez Krobusz prowadzą szlaki turystyczne:
Przez Krobusz prowadzi szlak rowerowy[60]:
Miejscowość jest pod opieką dzielnicowego rejonu służbowego nr 15 Komendy Powiatowej Policji w Prudniku (Posterunek Policji w Białej)[61].
Teren wsi, jak i całej gminy Biała, położony jest w strefie nadgranicznej w związku z czym Straż Graniczna dysponuje, na tym obszarze, specjalnymi kompetencjami w zakresie bezpieczeństwa[62]. Gminę Biała obejmuje zasięgiem służbowym placówka Straży Granicznej w Opolu ze Śląskiego Oddziału SG[63].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.