Српскохрватски јазик
јужнословенски јазик From Wikipedia, the free encyclopedia
јужнословенски јазик From Wikipedia, the free encyclopedia
Српскохрватски јазик односно хрватскосрпски јазик (кирилица: српскохрватски/хрватскосрпски , латиница: srpskohrvatski/hrvatskosrpski) исто така именуван како босански-хрватски-српски или босански-хрватски-српски-црногорски — јужнословенски јазик и главен јазик во Србија, Хрватска, Босна и Херцеговина и Црна Гора. Српскохрватскиот е полицентричен јазик заснован на четири меѓусебно разбирливи стандардизирани варијанти: српски, хрватски, босански и црногорски
Српскохрватски јазик | |
---|---|
Srpskohrvatski/hrvatskosrpski jezik Српскохрватски/хрватскосрпски језик | |
Застапен во | Босна и Херцеговина, Хрватска, Србија, Црна Гора (познат под различни имиња) |
Подрачје | Југоисточна Европа или Балкан |
Говорници | околу 21 милиони (вклучувајќи ги сите варијанти) |
Јазично семејство | Индоевропски
|
Јазични кодови | |
ISO 639-1 | sh |
ISO 639-2 | scc, scr |
ISO 639-3 | hbs — Serbo-Croat |
Со распадот на СФРЈ во 1990, дијалектите на српскохрватскиот јазик формирале нови, со многу мали разлики, јазици како што се: српски јазик, хрватски јазик, босански јазик и црногорскиот јазик за кој има денес движење за негова стандардизација. Старото име на јазикот сѐ помалку се користел, заменет со новоформираните термини „српски“, „хрватски“, „босански“ и „црногосрки“.
Денес, терминот српскохрватски е контроверзен поради политичките и лингистички причини што ги зафатиле новоформираните норми, особе но контраверзен во Хрватска. Но сепак, термионот се користи како универзален термин што ќе ги опфати „јазиците ќерки“ произлезени од стандардниот српскохрватски јазик.
Како алтернатива, се користи терминот српски/хрватски/босански или кратенка СХБ но исто така се користи и терминот Централен Јужнословенски дијалектен систем, термин што ги опфаќа сите дијалекти од Словенија па сѐ до Македонија.
Српскохрватскиот јазик е словенски јазик што значи дека води потекло од прасловенскиот јазик. Како и за повеќето словенски јазици, така и за српскохрватскиот, најраната книжевна активност е врзана за старословенскиот јазик.
За современиот српскохрватски јазик се битни следниве особини:
Пример за сличност на јазиците:
македонски јазик | хрватски јазик | босански јазик | српски јазик |
---|---|---|---|
Сараево е главен град на Босна и Херцеговина. Српскохрватскиот јазик бил еден од службените јазици на Социјалистичка Федеративна Република Југославија. | Sarajevo je glavni grad Bosne i Hercegovine. Srpskohrvatski jezik je bio jedan od službenih jezika Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. | Sarajevo je glavni grad Bosne i Hercegovine. Srpskohrvatski jezik je bio jedan od službenih jezika Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. | Сарајево је главни град Босне и Херцеговине. Српскохрватски језик је био један од службених језика Социјалистичке Федеративне Републике Југославије. |
Пример за разлики меѓу јазиците:
македонски јазик | хрватски јазик | босански јазик | српски јазик |
---|---|---|---|
Во однос на издувните гасови и загадувањето на воздухот во Ерусалим, тоа ќе биде неопходно да се преземат мерки на безбедност! | Glede ispušnih plinova i onečišćavanja zraka u Jeruzalemu, bilo bi potrebno poduzeti mjere sigurnosti! | U pogledu ispušnih plinova i zagađivanja zraka u Jerusalemu, bilo bi potrebno preduzeti mjere sigurnosti! | У погледу издувних гасова и загађивања ваздуха у Јерусалиму, било би потребно да ce предузму м(ј)ере безб(ј)едности! |
Дијалектното раслојување на јазикот се врши главно по две основи:
Напомена: иако поделбата според рефлексите на јатот може да се примени на целиот српскохрватски дијасистем, најчесто таа се применува само на штокавското наречје.
Географската распределба на дијалектите е ваква:
Напомена: од географската распределба е јасно дека чакавскиот и кајкавскиот јазик имаат говорители исклучиво од хрватска националност.
Како основа на книжевниот српскохрватски јазик првично е избран јекавскиот новоштокавски дијалект (согласно Виенскиот Книжевен Договор од 1850). Ова е јазикот на кој Вук Стефановиќ Караџиќ ја превел Библијата и на кој воопшто творел. Подоцна јазикот се „локализира“: српските книжевници прибегнуваат кон екавскиот новоштокавски дијалект (Шумадиско-Војводински), додека хрватските на широка врата внесуваат кајкавска и чакавска лексика.