Loading AI tools
szwajcarski producent pojazdów szynowych Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Stadler Rail – szwajcarska spółka akcyjna z siedzibą w Bussnang zajmująca się produkcją pojazdów szynowych. Przedsiębiorstwo zostało założone w 1942 w Zurychu przez Ernsta Stadlera, w 1945 rozpoczęło wytwarzanie pierwszych lokomotyw, a w 1962 uruchomiono zakład, przy którym mieści się jego obecna siedziba. Spółka pełni funkcję podmiotu nadrzędnego dla innych przedsiębiorstw wchodzących w skład grupy Stadler Rail, która jest obecna w kilkunastu państwach świata. W 2006 utworzono spółkę Stadler Polska, a rok później uruchomiono fabrykę w Siedlcach.
![]() | |
![]() | |
Państwo | |
---|---|
Siedziba |
Ernst-Stadler-Strasse 1, |
Data założenia |
1942 |
Forma prawna | |
Dyrektor |
Peter Spuhler |
Zatrudnienie |
ok. 6200 osób (2014) |
Symbol akcji | |
Dane finansowe | |
Przychody |
ok. 2,35 mld CHF (2013) |
Położenie na mapie Turgowii ![]() | |
Położenie na mapie Szwajcarii ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
W 1942 Ernst Stadler założył biuro konstrukcyjne w Zurychu, a trzy lata później rozpoczęto produkcję manewrowych lokomotyw akumulatorowych i spalinowych. W 1962 wybudowano[1] i uruchomiono pierwszą halę montażową w Bussnang, po czym przeniesiono tam siedzibę przedsiębiorstwa[2]. Od 1976 nosiło ono nazwę Stadler Fahrzeuge AG. W 1984 rozpoczęto produkcję szynowych pojazdów pasażerskich, a w 1989 spółka została przejęta przez Petera Spuhlera. W 1995 Stadler zaprezentował pierwszy przegubowy wagon GTW 2/6. W 1997 przedsiębiorstwo przejęło fabrykę Schindlera w Altenrhein, a rok później dział kolei zębatej dawnych zakładów Schweizerische Lokomotiv- und Maschinenfabrik. W 2000 w Berlinie utworzono spółkę jako joint venture z przedsiębiorstwem Adtranz, a w następnym roku przejęto w niej 100% udziałów[1]. W 2001 przejęto zakład Partner für Fahrzeugausstattung z Weiden in der Oberpfalz będący w stanie upadłości[3] oraz rozbudowano siedzibę w Bussnang, a w 2002 świętowano 60-lecie przedsiębiorstwa oraz uruchomiono filię berlińskiej spółki w Velten[1]. W 2002 również zaprezentowano pierwszy zespół FLIRT[4]. W 2004 kolejny raz rozbudowano zakład w Bussnang, a w 2005 utworzono oddział na Węgrzech i przejęto zakład Winpro w Winterthur. W 2006 utworzono spółkę Stadler Polska, w 2008 spółkę Stadler Algieria, a w 2009 spółkę Stadler Praga. W 2010 uruchomiono centrum testowo-odbiorcze w Erlen, a rok później otwarto centrum serwisowe w Linz, halę produkcyjną Berlin-Hohenschönhausen i zakład Stadler Reinickendorf spółki o tej samej nazwie[1], a także utworzono oddział w USA. W 2012 powstała spółka Stadlera w Mińsku[5], a w 2015 utworzono oddziały w Hiszpanii[6] i Australii[7]. W 2016 uruchomiono fabrykę w USA[8], a 3 kwietnia 2017 w Chemnitz otwarto 60-osobowe biuro inżynierskie[9]. Pod koniec września 2017 poinformowano, że z początkiem następnego roku Peter Spuhler przekaże stanowisko prezesa zarządu Thomasowi Ahlburgowi[10].
Grupa Stadler Rail oferuje pojazdy kolejowe, pojazdy do obsługi transportu miejskiego i pojazdy kolei zębatej, a także usługi serwisowe, utrzymania, naprawy, przeglądy, modernizacje i rewitalizacje pojazdów[11].
Stadler produkuje:
Pojazdy Stadlera w połowie 2016 były eksploatowane łącznie w 28 państwach[28], m.in.: w Algierii[12], Austrii[14], Azerbejdżanie[14], na Białorusi[12], w Brazylii[24], Czechach[12], Danii[20], Estonii[12], Finlandii[12], we Francji[19], w Grecji[15], Hiszpanii[15], Holandii[15], Luksemburgu[14], Niemczech[14], Norwegii[12], Polsce[12], Rosji[14], Serbii[13], na Słowacji[15], w Szwajcarii[14], Szwecji[12], USA[15], na Węgrzech[12], w Wielkiej Brytanii[29] i we Włoszech[12].
Pojazd | Lata produkcji | Liczba sztuk | Źródła |
---|---|---|---|
KISS | od 2011 | 216 | [30][31] |
FLIRT i FLIRT³ | od 2004 | 1128 | [30][31] |
GTW | od 1996 | 600 | [30][32] |
Regio-Shuttle RS1 | od 1996 | 497 | [30][33] |
EC250 | od 2014 | 29 | [30][34] |
Variobahn | b.d. | 407 | [30] |
Tango | b.d. | 159 | [30] |
IK | od 2012 | 47 | [30][35][36] |
Data | Miejsce | Targi | Tabor | Źródła |
---|---|---|---|---|
28–30 października 1998 | ![]() |
InnoTrans | GTW 2/6 dla Mittelthurgaubahn[uwaga 1] | [37] |
20–22 października 1999 | ![]() |
Trako | Regio-Shuttle RS1[uwaga 1] | [38] |
12–17 września 2000 | ![]() |
InnoTrans | GTW 2/6 dla UBB | [39] |
20–24 września 2004 | ![]() |
InnoTrans | FLIRT dla SBB | [40] |
19–22 września 2006 | ![]() |
InnoTrans | FLIRT dla Cantus | [41] |
23–26 września 2008 | ![]() |
InnoTrans | FLIRT dla SNTF | [42][43] |
14–16 października 2009 | ![]() |
Trako | FLIRT dla KM | [44][45] |
21–24 września 2010 | ![]() |
InnoTrans | FLIRT dla Norges Statsbaner KISS dla SBB |
[46][47] |
18–21 września 2012 | ![]() |
InnoTrans | FLIRT dla Leo Express KISS dla ODEG KISS dla BLS Eem 923 dla SBB DT8.12 dla Stuttgartu |
[48][49][50][51] |
11–14 września 2013 | ![]() |
Expo 1520 | FLIRT dla Elektriraudtee DPM[uwaga 2] |
[52][53] |
23–26 września 2014 | ![]() |
InnoTrans | FLIRT³ dla DB Regio FLIRT³ dla Železnice Srbije Regio-Shuttle RS1 dla NEB Metelica dla Mińska |
[54] |
2–5 września 2015 | ![]() |
Expo 1520 | KISS dla RŻD | [55][56] |
22–25 września 2015 | ![]() |
Trako | FLIRT³ dla PKP Intercity FLIRT³ dla ŁKA GTW dla FNM |
[57] |
20–23 września 2016 | ![]() |
InnoTrans | FLIRT³ dla Nederlandse Spoorwegen EC250 dla SBB Variobahn dla Aarhus Citylink dla Chemnitz[uwaga 3] Class 88[uwaga 4] wagon sypialny dla Kolei Azerbejdżańskich |
[58] |
30 sierpnia – 2 września 2017 | ![]() |
Expo 1520 | Metelica dla Petersburga | [59][60] |
2017 | ![]() |
Trako | FLIRT³ dla NSB FLIRT³ dla GYSEV |
[61] |
2018 | ![]() |
InnoTrans | Eurodual dla HVLE pociąg metra dla Glasgow 483/484 dla S-Bahn w Berlinie Flirt dla Greater Anglia KISS dla Mälab pociąg dla RBS Flirt dla SOB |
[62] |
Koncern Stadler ma strukturę holdingową, w której spółka Stadler Rail jest podmiotem nadrzędnym dla pozostałych podmiotów. W 2005 wyłączny akcjonariusz Peter Spuhler zdecydował o stopniowym przekazywaniu 10% swoich udziałów kadrze. W 2015 do dyrektora należało 83% akcji, 5% do fundacji RAG-Stftung, a pozostałe 12% do pracowników z wieloletnim stażem[66].
Pełna nazwa oryginalna | Oddział | Lokalizacja | Rok uruchom. |
Działalność | Źródła | |||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
handlowa | projektowa | produkcyjna | serwisowa | |||||
Stadler Bussnang AG | Szwajcaria | ![]() |
1962 | Tak | Tak | Tak | Nie | [2][67][68] |
Stadler Altenrhein AG | Szwajcaria | ![]() |
1997 | Nie | Tak | Tak | Nie | [69][67][68] |
IBS-Zentrum Erlen | Szwajcaria | ![]() |
2010 | Nie | Nie | Testy i uruchomienia | Nie | [70][71][67][68] |
Stadler Pankow GmbH | Niemcy | ![]() |
2000 | Tak | Tak | Tak | Tak | [72][67][1] |
![]() |
2002 | Nie | Nie | Tak | Tak | |||
Stadler Reinickendorf GmbH | Niemcy | ![]() |
2011 | Nie | Nie | Tak | Nie | [73][67][1] |
Stadler Winterthur AG | Komponenty | ![]() |
2005 | Nie | Tak | Tak | Nie | [74][67][1] |
Stadler Stahlguss AG | Komponenty | ![]() |
2004 | Nie | Nie | Tak | Nie | [75][67] |
Stadler Polska Sp. z o.o. | Europa Środkowa | ![]() |
2007 | Nie | Nie | Tak | Tak | [76][67][77] |
Stadler Praha, s.r.o. | Europa Środkowa | ![]() |
2009 | Nie | Tak | Nie | Nie | [78][67][1] |
CJSC Stadler Minsk | Europa Środkowa | ![]() |
2013 | Nie | Nie | Tak | Nie | [79][67][5] |
Stadler Ungarn Kft. | Europa Środkowa | ![]() |
2005 | Tak | Nie | Nie | Nie | [80][67][1][81] |
Stadler Pusztaszabolcs | Serwis | ![]() |
2007 | Nie | Nie | Nie | Tak | |
Stadler Szolnok Vasúti Járműgyártó Kft. | Komponenty i Serwis | ![]() |
2009 | Nie | Nie | Tak | Tak | |
Stadler Algérie Eurl | Serwis | ![]() |
2008 | Nie | Nie | Nie | Tak | [82][67][1] |
Stadler Rail Service Italy | Serwis | ![]() |
b.d. | Nie | Nie | Nie | Tak | [83] |
Stadler Linz | Serwis | ![]() |
2011 | Nie | Nie | Nie | Tak | [84][1] |
Stadler Netherlands B.V. | Serwis | ![]() ![]() ![]() ![]() |
2013 | Nie | Nie | Nie | Tak | [85] |
Stadler Australia | Szwajcaria | ![]() |
2015 | Tak | Nie | Montaż końcowy (plan.) | Nie | [7][67] |
Stadler Rail Valencia S.A.U. | Hiszpania | ![]() |
2016 | Nie | Tak | Tak | Nie | [6][86] |
Stadler US Inc. | Szwajcaria | ![]() |
2016 | Nie | Nie | Montaż końcowy | Nie | [8][67] |
W 1962 wybudowano pierwszą halę w Bussnang[1] oraz przeniesiono tu siedzibę przedsiębiorstwa[2]. W 2001 wybudowano drugą halę montażową oraz pomieszczenia biurowe, a w 2004 miało miejsce uroczyste otwarcie hali nr 3[1].
W Bussnang mieści się główna siedziba przedsiębiorstwa. Spółka odpowiada za sprzedaż pojazdów klientom ze Szwajcarii, a także za nadzór realizacji zleceń na pojazdy specjalne i kolei zębatej. Znajduje się tu centrum projektowe pojazdów FLIRT, GTW i kolei zębatej, w którym powstają również nowe koncepcje pojazdów elektrycznych[2]. Od października 2010 pojazdy wyprodukowane w Bussnang są testowane i uruchamiane w IBS-Zentrum w Erlen[87].
W 1997 Stadler przejął od Schindler Waggon zakład w Altenrhein[69] i utworzył spółkę Stadler Altenrhein[1]. Przez kolejne lata zakład był rozbudowywany i stał się centrum kompetencyjnym dla piętrowych zespołów trakcyjnych. Prócz tego typu pojazdów produkowane są tu również tramwaje i wagony osobowe oraz pojazdy na metrowy rozstaw szyn. W Altenrhein mieści się także dział rozwoju konstrukcji mechanicznych zajmujący się m.in. strukturą pudeł wagonów[69].
W październiku 2010[70] przekazano do eksploatacji centrum uruchamiania i testów pojazdów szynowych w Erlen. Pociągi produkowane w zakładach w Bussnang i Altenrhein przechodzą tu 6-tygodniowy program testów i uruchamiania[71].
W 2000 w Berlinie została utworzona jako joint venture z przedsiębiorstwem Adtranz spółka Stadler Pankow GmbH. W czerwcu następnego roku Stadler Rail przejął 100% jej udziałów[88].
Stadler Pankow jest odpowiedzialny za rynek niemiecki i eksport tramwajów. Stanowi on również centrum kompetencji dla pojazdu Regio-Shuttle RS1. W Berlinie wytwarzane są wszystkie pojazdy dla Niemiec i tramwaje eksportowe[88].
Od 2002[1] do spółki należy centrum serwisowe w Velten, gdzie przeprowadzany jest montaż końcowy pojazdów i ich uruchamianie[72]. W 2011 zakład rozszerzono[88] o uruchomioną 5 września 2011[89] montownię w Berlin-Hohenschönhausen[90] oraz podporządkowano mu spółkę Stadler Reinickendorf GmbH[88].
W 2011 powstał Stadler Reinickendorf[1] będący spółką zależną berlińskiego Stadler Pankow GmbH. W zakładzie ma miejsce wykańczanie i malowanie pudeł wagonów, w szczególności zespołów KISS wytworzonych w Berlinie[73].
W 2005 przejęto Winpro w szwajcarskim Winterthur, a rok później zakład przemianowano na Stadler Winterthur i utworzono spółkę o tej samej nazwie[1]. Jest to centrum kompetencji dla wózków. W latach 2008–2009 z myślą o ich budowie w dzielnicy miasta Oberwinterthur powstał nowy zakład[74].
W 2004 zakład Von Roll Stahlgiesserei Biel został przejęty przez Stadlera i powstała spółka Stadler Stahlguss. Odlewnia w Biel/Bienne zajmuje się wytwarzaniem ręcznie formowanych odlewów stalowych dla przedsiębiorstw z grupy Stadler Rail oraz klientów zewnętrznych spoza branży kolejowej[75].
Pod koniec czerwca 2006 Stadler Bussnang wygrał przetarg na dostawę 10 EZT dla Mazowsza i 4 dla Śląska[91]. Zaraz po tym powstała spółka Stadler Polska[92], a Stadler Rail rozpoczął działania nad ulokowaniem zakładu w Siedlcach[93]. Stadler wydzierżawił od PKP teren dawnej bazy montażu przęseł torowych[94] z halą montażową[76] i w grudniu 2006 rozpoczął jej modernizację. 22 lutego 2007 położono kamień węgielny pod nową fabrykę, a pod koniec maja zakończono prace konstrukcyjne. W czerwcu[92] rozpoczęto realizację pierwszego zamówienia, którym było 14 pojazdów dla Polski[93], a 5 września 2007 dyrektor Stadlera Peter Spuhler dokonał uroczystego otwarcia siedleckiej montowni[93]. Po zakończeniu kontraktu dla Mazowsza i Śląska, ze względu na brak kolejnych zamówień na rynku polskim, do Siedlec przesunięto część zamówień eksportowych[95].
Siedlecka fabryka specjalizuje się w produkcji zespołów FLIRT i GTW, ponadto wytwarza komponenty elektryczne używane w pojazdach KISS oraz serwisuje tabor m.in. Kolei Mazowieckich, Kolei Śląskich, ŁKA i Leo Express[77].
W 2009 w Czechach utworzono spółkę Stadler Praha[1]. Zakład zlokalizowany w Pradze wspiera pozostałe oddziały w dziedzinie projektowania i rozwoju pojazdów szynowych[78].
W 2007 roku Stadler rozpoczął współpracę z białoruską firmą Biełkommunmasz. W 2012 założono spółkę Stadlera w Mińsku jako joint venture Stadlera i Biełkommunmasz. Spółka powstała przede wszystkim po to aby ułatwić ekspansję na rynki krajów byłego ZSRR[5][96]. Zakład umiejscowiony na obrzeżach miasta począwszy od 2013 produkuje pojazdy na rynki wschodnie. Lokalizacja fabryki we wschodniej Europie ułatwiła ich dostawy[79].
W grudniu 2005 utworzono oddział Stadlera na Węgrzech[81]. Spółka Stadler Ungarn ma swoje biuro w Budapeszcie oraz wspiera sprzedaż i marketing pojazdów na Węgrzech. Jest odpowiedzialna za centrum serwisowe w Pusztaszabolcs[97], które zostało uruchomione 4 maja 2007[81] i zajmuje się utrzymaniem zespołów FLIRT należących do MAV oraz realizuje zlecenia firm zewnętrznych[97]. W lutym 2009[81], by zwiększyć zdolność produkcji aluminiowych pudeł wagonów, uruchomiono zakład w Szolnok należący do spółki Stadler Szolnok Vasúti Járműgyártó[97]. We wrześniu 2009 został on dodatkowo rozbudowany[81]. Produkowane w nim pudła są dostarczane głównie do berlińskiego zakładu spółki Stadler Pankow, który wcześniej pozyskiwał elementy z zewnątrz[97].
W 2008 w Algierii utworzono spółkę Stadler Algérie Eurl[1]. Na mocy zamówienia z 2006 producent został zobowiązany do dostawy 64 pojazdów 4-członowych z rodziny FLIRT dla przewoźnika SNTF oraz ich serwisu do 2018. By wywiązać się z kontraktu Stadler uruchomił zakład w Algierze w halach udostępnionych przez zamawiającego[82].
We włoskim Merano Stadler uruchomił centrum serwisowe Stadler Rail Service Italy. W pomieszczeniach udostępnionych przez przewoźnika STA/SAD obsługiwane są składy GTW należące do tego operatora[83].
W 2011[1] w austriackim Linz uruchomiono centrum serwisowe. Jest to zakład utrzymania technicznego zespołów KISS dostarczonych w tym samym roku przewoźnikowi Westbahn[84].
Od 2013 w Holandii działa centrum serwisowe Stadlera. Spółka Stadler Netherlands B.V. ma swoją siedzibę w Twello, natomiast warsztaty są zlokalizowane w Venlo, Leeuwarden i Nieuwegein. Na mocy długoletnich kontraktów serwisują one pojazdy przewoźników takich jak Arriva, Veolia czy Connexxion[85].
17 listopada 2015 w Sydney otwarto biuro spółki Stadler Australia. Ruch ten jest związany z planowanymi zamówieniami i rosnącym popytem na lekkie pojazdy szynowe w rejonie Australii, Azji i Pacyfiku. W przyszłości planowane jest utworzenie w Australii spółki joint venture i przeniesienie montażu finalnego pojazdów przeznaczonych na rynek lokalny[7].
3 listopada 2015 w Zurychu Stadler podpisał umowę kupna Vossloh Rail Vehicles w Walencji[6]. Od 1 stycznia 2016 spółka działa pod nazwą Stadler Rail Valencia i tworzy Oddział Hiszpania[86]. Należący do niej zakład jest odpowiedzialny za projektowanie i produkcję lokomotyw spalinowo-elektrycznych, a także budowę tramwajów i pociągów metra. Jednostka pozwoli Stadlerowi wejść na rynki w obszarze hiszpańskojęzycznym[6].
W połowie 2015 Stadler planował uruchomić swój zakład w USA[98]. W 2016 w Salt Lake City rozpoczęła działalność spółka Stadler US. W jej fabryce realizowany jest montaż końcowy pojazdów na rynek amerykański z wykorzystaniem nadwozi i wózków powstających w zakładach w Szwajcarii[8].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.