Loading AI tools
kościół w Łodzi Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Bazylika archikatedralna św. Stanisława Kostki w Łodzi – rzymskokatolicki kościół parafialny wybudowany w latach 1901–1912[2], znajdujący się przy ulicy Piotrkowskiej 265 w Łodzi.
![]() | |||||||||||||||||||||
kościół parafialny, archikatedra, bazylika mniejsza | |||||||||||||||||||||
![]() Łódzka bazylika archikatedralna | |||||||||||||||||||||
Państwo | |||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||||||||||||||||
Miejscowość | |||||||||||||||||||||
Wyznanie | |||||||||||||||||||||
Kościół | |||||||||||||||||||||
Parafia |
archikatedralna św. Stanisława Kostki w Łodzi | ||||||||||||||||||||
Bazylika mniejsza • nadający tytuł |
od 1989 | ||||||||||||||||||||
Wezwanie | |||||||||||||||||||||
Wspomnienie liturgiczne | |||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Łodzi ![]() | |||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||||||||||||||||||
Położenie na mapie województwa łódzkiego ![]() | |||||||||||||||||||||
![]() | |||||||||||||||||||||
Strona internetowa |
Komitet budowy powołano w 1895[3], w jego skład weszli najwięksi łódzcy fabrykanci: Juliusz Teodor Heinzel, Edward Herbst, Juliusz Kunitzer, Józef Richter i Adolf Hoffrichter. Około 1897 władze miasta przeznaczyły część placu Szpitalnego pod budowę nowej (trzeciej w kolejności powstania) katolickiej świątyni[2]. Ogłoszony w 1898[3] konkurs na projekt wygrała firma „Wende i Zarske”[3][4] prowadzona przez Johannesa Wende i Adolfa Zarske, którzy zatrudnili do współpracy wówczas mało znanego architekta Emila Zillmanna. Nie jest znany stopień zaangażowania Zillmanna w realizację projektu[4]. Mimo iż w latach 70. XX w. przypisywano mu wyłączne autorstwo projektu budynku[2][4], to współcześnie uznaje się Johannesa Wende i Adolfa Zarske jako pełnoprawnych współautorów[4]. W 1900 oznaczenia działki pod budowę dokonało biuro pomiarów Zdzisława Kułakowskiego i Mikołaja Trąbczyńskiego[2]. Do pierwotnego projektu poprawki, mające na celu powiększenie rozmiarów kościoła, wprowadzili Józef Pius Dziekoński, Sławomir Odrzywolski-Nałęcz i Stefan Szyller. Wnętrze zaprojektował wiedeński architekt Zygfryd Stern. Pieczę nad budową sprawowali architekci: Kazimierz Sokołowski, a od 1909 Kazimierz Stebelski[2].
Kamień węgielny poświęcił 16 czerwca 1901[2][3] arcybiskup warszawski Wincenty Chościak-Popiel[3]. Budynek kościoła wybudowano w latach 1901–1912[2] z nieotynkowanej jasnożółtej cegły (w tzw. stylu Rohbau). 10 grudnia 1920 kościół św. Stanisława Kostki został podniesiony przez papieża Benedykta XV do rangi katedry a 15 października 1922 katedra została konsekrowana przez biskupa Wincentego Tymienieckiego[3].
W 1941 r. świątynia została ograbiona przez okupanta, zamieniona na magazyn wojskowy, a w jej krypcie urządzono hodowlę pieczarek[5].
Trójnawowa bazylika wzorowana jest na niemieckiej Ulmer Münster. Archikatedra łódzka jest najwyższym budynkiem Łodzi (ma 104,5 m wysokości)[6] i jednym z najwyższych kościołów w Polsce.
Instrument został wybudowany na miejscu organów Dominika Biernackiego, które uległy zniszczeniu w pożarze katedry (rok 1971). Instrument ufundowały episkopaty Niemiec i Austrii[11].
Dyspozycja organów
Manuał I | Manuał II | Manuał III | Manuał IV | Pedał |
---|---|---|---|---|
Hauptwerk | Positiv | Schwellwerk | Brustwerk | |
1. Prinzipal 16' | 1. Koppel 8' | 1. Rohrdegeckt 16' | 1. Salicional 8' | 1. Prinzipal 32' * |
2. Prinzipal 8' | 2. Quintadena 8' | 2. Prinzipal 8' | 2. Holzflöte 4' | 2. Prinzipal 16' |
3. Amorosa 8' | 3. Praestant 4' | 3. Flute harm. 8' | 3. Prinzipal 2' | 3. Subbass 16' |
4. Gemshorn 8' | 4. Blockflöte 4' | 4. Gamba 8' | 4. Quinte 1 1/3' | 4. Oktavbass 8' |
5. Octave 4' | 5. Nasat 2 2/3' | 5. Viola celeste 8' | 5. Cimbel 3x 1/2' | 5. Ged. flöte 8' |
6. Rohrflöte 4' | 6. Schwegel 2' | 6. Weitprinzipal 4' | 6. Vox humana 8' | 6. Choralbass 4' |
7. Quinte 2 2/3' | 7. Terz 1 3/5' | 7. Dulzflöte 4' | 7. Rohrpfeife 2' | |
8. Oktave 2' | 8. Flageolett 1' | 8. Waldflöte 2' | 8. Basszink 3x 5 1/3' | |
9. Cornett 5x 8' | 9. Scharff 4x 2/3' | 9. Terzsept. 1 3/5' + 1 1/7' | 9. Mixtur 5x 2 2/3' | |
10. Grossmixtur 5x 2' | 10. Holzdulzian 16' | 10. Fourniture 5x 1 1/3' | 10. Bombarde 32' | |
11. Kleinmixtur 4x 1' | 11. Cromorne 8' | 11. Basson 16' | 11. Posaune 16' | |
12. Trompete 16' | 12. Trompete 8' | 12. Trompete 8' | ||
13. Trompete 8' | 13. Franz. oboe 8' | 13. Clarine 4' | ||
14. Clairon 4' |
Na dzwonnicy wiszą 4 dzwony[12][13]
Waga (kg) | Ton uderzeniowy | Rok odlania | Odlewnia | |
---|---|---|---|---|
Największy dzwon „Serce Łodzi” | ~2500 kg | cis’ | 2011 | Ludwisarnia Felczyńskich, Taciszów |
Duży dzwon | ~1900 kg | cis’(+) | XX w. | Böhler, Kapfenberg |
Średni dzwon | ~1100 kg | e’ | XX w. | Böhler, Kapfenberg |
Mały dzwon | ~650 kg | g’ | XX w. | Böhler, Kapfenberg |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.