From Wikipedia, the free encyclopedia
Un xogo de azar é un xogo cuxo desenvolvemento está total ou parcialmente suxeito á incerteza. A palabra azar deriva do árabe az-zahr que inicialmente significaba flor pero, debido a que no xogo de dados se debuxaba unha flor na cara que daba a sorte, co paso do tempo pasou a designar ao dado co que se xogaba. Finalmente, o significado transformouse ata adoptar o mesmo significado que a palabra latina alea[1].
Débense diferenciar dous tipos de xogos de azar[2]:
Atendendo á maior ou menor influencia do azar no xogo, pode ser:
O estudo de problemas de estratexia nos xogos de azar con habilidade, deu lugar a un novo campo das matemáticas: o cálculo de probabilidades. Así mesmo, James Waldegrave en 1713 e Antoine Augustin Cournot en 1838 publicaron traballos matemáticos sobre estratexias nun xogo de cartas de dous xogadores; estes traballos considéranse precedentes doutra rama matemática, a teoría de xogos, estruturada como teoría matemática no século XX ao estudar o comportamento da economía, e posteriormente aplicada a outros campos do saber[3].
Os primeiros xogos de azar son imposíbeis de datar, as súas orixes están estreitamente ligadas ás prácticas adiviñatorias e relixiosas. Para o desenvolvemento dos xogos facíanse necesarios obxectos que xerasen resultados aleatorios. Restos destes obxectos acháronse nas tumbas das civilizacións antigas (sumerios, asirios, exipcios etc.), sendo os dados os máis comúns.
Un dos xogos máis antigos que se coñecen, e que se segue xogando hoxe en día, é o oware, de orixe africana e do que non se coñece con certeza a súa antigüidade. Xógase con sementes ou chinas sobre un taboleiro con dúas ringleiras de seis foxos. O obxectivo do xogo é capturar pezas do rival ou inmobilizalo.
Os sumerios practicaban o xogo real de Ur, denominado así por acharse pezas do xogo pescudando túmulos reais na cidade sumeria de Ur. O achado fíxoo en 1920 Sir Leonard Wolley, consistindo este en dados con forma piramidal, fichas e dous taboleiros con incrustacións de marquetaría[4]. Os sumerios, e posteriormente os asirios, tamén usaban unha forma antiga de dado de seis caras feito dun óso chamado astrágalo, extraído do calcañar de animais, e que moldeaban para que puidese caer en catro posicións diferentes[5].
No antigo Exipto era moi popular o xogo do Senet. O obxectivo do xogo era colocar un dos peóns propios no derradeiro cadro que representaba o ceo; para iso cada xogador dispoñía de varios peóns, que avanzaban segundo o resultado que se obtiña ao lanzar unhas barras numeradas do 1 ao 4. Exemplares destas barras acháronse na tumba de Tutankamon[4]. A maior parte dos xogos inspirados no Senet comparten a súa simboloxía celeste, como ocorre no xogo da mariola.
Na India antiga o xogo era moi popular como testemuñan antigos poemas como o Lamento do xogador ou o Mahabharata; xa no século IV a. C., o texto Arthashastra recomendada a súa regulación e control[6].
Os nenos da Grecia clásica, e despois os da antiga Roma, xogaban á Ostrakinda: os nenos repartíanse en dous equipos e lanzábase ao aire unha cuncha branca ennegrecida por un lado ao berro de "noite ou día". Segundo o resultado do lanzamento uns nenos perseguían aos outros[7]. Os pais da época consideraban este xogo moi instrutivo para a formación dos rapaces[8]. É o devanceiro do cara ou cruz.
Na Roma antiga foron moi populares os xogos de dados, e non só entre os propios romanos senón tamén noutros pobos coetáneos. Así falaba Publio Cornelio Tácito no ano 99 sobre o xogo entre os xermanos[9]:
eles practican o xogo de dados como se fose un negocio serio, con ousadía no gañar e no perder, de xeito que, cando non teñen nada máis apostan a súa liberdade e a súa persoa na última quenda do dado. O perdedor resígnase voluntariamente á servidume, e mesmo se é máis xove e forte que o seu adversario, permite ser amarrado e vendido. Así, grande é a súa firmeza nun caso tan ruín que eles mesmos cualifican de "Manter a súa palabra"
Os primeiros rexistros dunha lotaría son os cartóns Keno dos chineses da Dinastía Han entre 205 e 187 a. C. Estas lotarías axudaron a financiar proxectos gobernamentais importantes, como a Gran Muralla Chinesa. As primeiras lotarías europeas coñecidas foron realizadas durante o Imperio Romano[5]; Petronio no Satiricón preséntaas principalmente como unha diversión nos xantares. Cada convidado recibía un billete; os premios consistían moitas veces de lotes especiais como louza. Todo portador dun billete tiña a certeza de gañar algunha cousa. Este tipo de lotaría, por tanto, non era máis ca un repartimento de regalos entre nobres ricos durante as festas saturnais. Suetonio na súa obra A vida de 12 césares, narra os primeiros rexistros dunha oferta de billetes de lotaría para a venda organizada polo emperador romano César Augusto. Os recursos foran usados para amaños na cidade de Roma, e os vencedores recibiran premios en forma de artigos de valor desigual.
As barallas máis antigas coñecidas son de orixe chinesa e apareceron durante a dinastía Tang (618-907)[10]. Semella que foron desenvolvidas a partir dos antigos dados provenientes da India[11]. Joseph Needham estima á vista de diferentes fontes que as barallas (en papel) se remontan, cando menos, ata o século IX[12].
Nos comezos da dinastía Song (século XI), nace o dominó como unha evolución das barallas[11].
En Europa aparecen as primeiras barallas no século XIV[5], e a primeira lotaría en 1441 en Bruxas.
No século XVI, xorden os primeiros estudos matemáticos en Europa sobre xogos. Luca Pacioli ao redor de 1500 na súa notábel obra Summa estuda un problema do xogo da Balla. Girolamo Cardano en 1526 escribe o libro Liber de Ludo Aleae (Libro dos Xogos de Azar), resolvendo varios problemas de enumeración e retoma os problemas propostos por Pacioli[13]. Con todo, a obra de Cardano non foi publicada ata 1663[5]. Cardano relata na súa autobiografía, De Propria Vita, que era un vicioso dos xogos. Escribe que xogara ao xadrez durante 40 anos e aos dados por 25 anos[14]. Niccolo Tartaglia en 1556 dedica algunhas páxinas do seu libro General Trattato aos problemas de Pacioli e Galileo Galilei; en 1590 escribe outro manual sobre xogos, o Sopra le Scoperte dei Dadi (Consideracións sobre o Xogo de Dados)[13][15].
A consecuencia dunha carta enviada polo Cabaleiro de Meré a Blaise Pascal na que lle pedía a solución para un xogo, iniciouse unha frutífera correspondencia entre Pascal e Pierre de Fermat desde xullo a outubro de 1654. Esta correspondencia está considerada como a acta fundacional do cálculo de probabilidades[15]. Un dos conceptos establecidos por Pascal, o de esperanza matemática, aplicouse a un novo tipo de xogos: os xogos de contrapartida, nos que un banqueiro se enfronta ao resto dos xogadores cunha certa vantaxe para o primeiro. Este feito supuxo o nacemento do xogo profesional e a aparición dos primeiros casinos. En Venecia abríronse uns locais, os "ridotti", casas de xogos nas que se ofrecía a posibilidade de enfrontarse a un empregado que facía de banqueiro. Xunto cos primeiros casinos, aparecen tamén as primeiras rifas e lotarías administradas polos estados.
No século XIX aparecen novos xogos de azar como a ruleta, o póker e a máquina tragamoedas[5]. Se ben a ruleta fora ideada polo matemático francés Blaise Pascal no século XVII con 36 números; a finais do século XIX os irmáns Blanc engadiron o número 0, resultado que supuña a ganancia para a banca. Con esta modificación foi introducida no Casino de Montecarlo e na actualidade séguese a xogar deste xeito en tódolos casinos do mundo.
Ao longo do tempo, a situación dos xogos de azar nos distintos países pasou por fases de legalidade e prohibición. En España estiveron prohibidos durante a ditadura de Franco. Permitíanse só xogos administrados polo estado, como a Lotaría Nacional e as quinielas, e os dalgunhas organizacións benéficas como a ONCE. Ata 1977 non foi legalizado o xogo en España.
Na actualidade os xogadores poden apostar nunha variedade cada vez maior de xogos. A chegada de Internet deulle, se cabe, un maior pulo ao negocio do xogo coa aparición das apostas on-line e os casinos virtuais. Os xogos de azar son lucrativos negocios que moven unha inxente cantidade de diñeiro, estimada en 2009 en 335.000 millóns de dólares[16].
O abano de xogos de azar é inmenso. Amais dos relatados nas anteriores seccións hai unha infinidade de xogos de naipes, de dados e doutro tipo que gozan de gran popularidade. En Galiza, destacan:
Hai unha ampla oferta de xogos de apostas. Algúns son xestionados pola Administración (Lotaría, Quinielas, Primitiva etc.) ou algunha organización benéfica (Cupón da ONCE, Gran premio de ouro da Cruz Vermella), mentres que outros son xestionados por empresas con ánimo de lucro como casinos, casas de apostas e bingos.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.