Irailaren 14 a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta berrogeita hamazazpigarren eguna da, 258.a bisurteetan . 108 egun falta dira urtea amaitzeko.
Jaiotzak
Artikulurik ez duten Irailaren 14ko jaiotzak
Martina Gedeck •
Tadeusz Stefan Zieliński •
Heriotzak
Artikulurik ez duten Irailaren 14ko heriotzak
Norm Macdonald •
Gertaerak
Kapitala.
Egutegia
Aurreko eta hurrengo urteetan
Izendegia
Santutegia:
Gurutze Santuaren goralpena, Notburga Ebengoa , Gabriel-Taurin Dufresse , Petri Tarentaisekoa
Seaska egutegia:
Gurutz, Gurutze, Zernin, Arte eta Artea.
Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko.
Mundua
1960 – The Little Shop of Horrors ("Izugarrikerien Dendatxoa") filma estreinatu zen, Roger Cormanek zuzendu eta Jonathan Haze , Jackie Joseph , Mel Welles , Dick Miller eta Jack Nicholson aktoreek antzeztu zutelarik.
1990 – State of Grace ("Irlandarren Klana") filma estreinatu zen, Phil Joanouk zuzendu eta Sean Penn , Ed Harris , Gary Oldman , Robin Wright , John Turturro eta John C. Reilly aktoreek antzeztu zutelarik.
1993 – A Bronx Tale ("Bronxeko Istorioa") filma estreinatu zen, Robert De Niron zuzendu eta berak, Chazz Palminteri , Lillo Brancato, Jr. , Taral Hicks , Francis Capra , Kathrine Narducci eta Clem Caserta aktoreek antzeztu zutelarik.
1994 – Quiz Show filma estreinatu zen, Robert Redfordek zuzendu eta John Turturro , Rob Morrow eta Ralph Fiennes aktoreek antzeztu zutelarik.
2005 – Beowulf & Grendel ("Beowulf eta Grendel") filma estreinatu zen, Sturla Gunnarssonek zuzendu eta Gerard Butler , Stellan Skarsgård , Sarah Polley , Ingvar Eggert Sigurðsson eta Eddie Marsan aktoreek antzeztu zutelarik.
2006 – Perfume: The Story of a Murderer ("Lurrina: Hiltzaile Baten Istorioa") filma estreinatu zen, Tom Tykwerek zuzendu eta Ben Whishaw , Alan Rickman , Rachel Hurd-Wood , Dustin Hoffman , Karoline Herfurth eta Simon Chandler aktoreek antzeztu zutelarik.
Euskal Herria
1814 – Maurice Harriet , lapurtar euskaltzalea eta hiztegigilea (h. 1904 ).
1833 – Victor Bernard Derrecagaix , euskaldun jatorriko frantziar militarra (h. 1920 ).
1865 – Jose Elizondo , euskal idazle eta antzerkigilea (h. 1943 ).
1882 – Ricardo Tejedor , nafar margolari eta marrakilaria (h. 1944 ).
1908 – Jean-Baptiste Intzegarai , euskal txirrindularia (h. 1989 ).
1913 – Francisco Larrañaga , Txikito Iraetakoa , esku huskako gipuzkoar pilotaria (h. 1979 ).
1922 – Iñaki Begiristain , euskal idazlea (h. 1984 ).
1932 – Sonsoles Álvarez de Toledo , arabar aristokrata.
1935 – Antxon Ezeiza , euskal zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilea (h. 2011 ).
1939 – Juan Kruz Unzurrunzaga , euskal kulturgilea (h. 2009 ).
1941 – Emilio Gebara , arabar politikaria, Arabako Ahaldun Nagusi ohia.
1947 – Iñaki Dorronsoro , gipuzkoar ingeniaria, Eusko Ikaskuntzako lehendakari ohia.
1957 – Miren Egaña , nafar politikaria.
1963 – Jon Iñaki Lasa , bizkaitar idazlea.
1965 – Jose Luis Agirre Beldarrain , gipuzkoar futbolaria ohi eta entrenatzailea.
1967 – Iñaki Varona Urbina , arabar irakasle eta mendizale euskaltzalea.
1974 – Zigor Iturrieta , bizkaitar ultramaratoilaria , sukaldaria eta telebista aurkezlea.
1976 – Arturo Igoroin, Sivori , arabar futbolaria.
1977 – Eneko Atxa , bizkaitar sukaldaria.
1978 – Diego Pérez , bizkaitar aktorea.
1979 – Peio Jorajuria, Otalazt , lapurtar idazlea.
1981 – Gurutze Frades , bizkaitar triatloilaria.
1989 – Oier Olazabal , gipuzkoar futbolaria.
1995 – Izar Aizpuru Lopez , gipuzkoar dantzari eta dantza irakaslea.
Mundua
208 – Diadumeniano , erromatar enperadorea (h. 218 ).
1486 – Henriccus Cornelius Agrippa , alemaniar idazle, filosofo, okultismoan jakitun, alkimista, kabalista, mediku eta nekromantea (h. 1535 ).
1543 – Claudio Acquaviva , italiar jesulaguna, 5. Jesusen Lagundiko buruzagi nagusia (h. 1615 ).
1580 – Francisco de Quevedo , espainiar idazle, diplomatiko eta politikaria (h. 1645 ).
1605 – Brynjólfur Sveinsson , islandiar gotzain luteranoa (h. 1675 ).
1618 – Peter Lely , alemaniar jatorriko margolaria (h. 1680 ).
1659 – Agnese Dolci , italiar margolaria (h. 1686 ).
1737 – Michael Haydn , austriar musikagilea (h. 1806 ).
1757 – Jean-Jacques Lequeu , frantziar arkitekto eta diseinatzailea (h. 1826 ).
1769 – Alexander von Humboldt , alemaniar naturalista, geografoa eta esploratzailea (h. 1859 ).
1791 – Franz Bopp , hizkuntzalari alemana, gramatika konparatuaren sortzaileetako bat (h. 1867 ).
1804 – John Gould , ingeles ornitologo eta marrazkilaria (h. 1881 ).
1817 – Theodor Storm , alemaniar idazlea (h. 1888 ).
1843 – Lola Rodríguez de Tió , portoricar poeta, kazetaria eta iraultzailea (h. 1924 ).
1846 – Joaquín Costa , espainiar idazle, politikari, legegizon, ekonomialari eta historialaria (h. 1911 ).
1857 – Alice Stone Blackwell , estatubatuar feminista, sufragista, kazetari, sozialista erradikal eta giza eskubideen defendatzailea (h. 1950 ).
1864 – Robert Cecil (Cecil of Chelwood I. bizkondea) , britainiar abokatu, politikari eta diplomazialaria, 1937ko Bakearen Nobel Saria (h. 1958 ).
1867 – Charles Dana Gibson , estatubatuar marrazkilaria (h. 1944 ).
1879 – Margaret Sanger , estatubatuar erizaina, kontrazepzioaren onarpenaren aldeko ekintzailea (h. 1966 ).
1880 – Archie Hahn , Milwaukeeko meteoritoa , estatubatuar atleta (h. 1955 ).
1883 – Alexander Meissner , austriar fisikari eta ingeniaria (h. 1958 ).
1885 – María Grever , nazioartean ezagun egin zen lehen emakumezko konpositore mexikarra (h. 1951 ).
1886 – Jan Masaryk , txekoslovakiar politikari eta diplomazialaria (h. 1948 ).
1889 – María Capovilla , 116 urte eta 347 egun bizi izandako ekuadortarra, heriotza momentuan munduan bizirik irauten zuen pertsona zaharrena (h. 2006 ).
1891 – Ivan Vinogradov , errusiar matematikaria (h. 1983 ).
1889 – Hendrik van Gent , herbeheretar astronomoa (h. 1947 ).
1895 – Ezequiel Martínez Estrada , argentinar irakasle, idazle, poeta, saiakeragile, literatura kritikoa eta biografoa (h. 1964 ).
1901 – Andrei Andreievitx Vlasov , sobietar jenerala (h. 1946 ).
1904 – Zoran Rant , esloveniar ingeniari kimiko eta zientzialaria (h. 1972 ).
1905 – Eduardo Blanco Amor , galiziar idazlea (h. 1979 ).
1910 –
1913 – Jacobo Árbenz , Guatemalako presidentea (h. 1971 ).
1914 – Pietro Germi , italiar zinema zuzendari, idazle, aktore eta ekoizlea (h. 1974 ).
1916 – Luis Corvalán , txiletar politikaria (h. 2010 ).
1917 – Ettore Sottsass , italiar arkitekto eta diseinatzailea (h. 2007 ).
1918 – Cachao , kubatar musikari eta musikagilea (h. 2008 ).
1920 –
1923 – Amal Kumar Raychaudhuri , indiar fisikaria, erlatibitate orokorrean eta kosmologian egindako ikerketagatik ezaguna (h. 2005 ).
1924 – Manabu Mabe , japoniar-brasildar margolaria (h. 1997 ).
1926 – Michel Butor , frantziar idazlea, Nouveau Roman taldeko egilerik ezagunenetarikoa (h. 2016 ).
1928 –
1929 – Larry Collins , estatubatuar idazle eta kazetaria (h. 2005 ).
1930 –
1934 –
Kate Millett , estatubatuar idazle feminista erradikal eta ekintzailea, zinemagilea, eskultorea, hezitzailea eta filosofoa (h. 2017 ).
Fernanda Mistral , argentinar aktorea.
1936 – Ferid Murad , estatubatuar sendagilea, 1998ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 2023 ).
1937 – Renzo Piano , italiar arkitektoa.
1938 – Tiziano Terzani , italiar kazetari eta idazlea, gerra-berriemailea (h. 2004 ).
1941 – Arlette Farge , frantziar historialaria, XVIII. mendeko ikerketan espezializatua.
1947 –
1948 – Mario Conde , espainiar finantzari eta abokatua.
1949 –
1950 – Paul Kossoff , ingeles gitarra-jotzailea, Free taldeko kidea (h. 1976 ).
1951 –
1952 – César Antonio Molina , galiziar poeta, saiakera-idazlea eta kazetaria.
1953 – François Alfonsi , korsikar nazionalismoaren militante historikoa.
1955 – Pier Vittorio Tondelli , italiar idazlea, laurogeiko hamarraldiko idazle aipagarrienetako bat (h. 1991 ).
1956 – Kostas Karamanlis , Greziako lehen ministroa.
1960 –
1965 –
1968 – Ara Malikian , armeniar etniako libanoar-espainiar biolin-jotzailea.
1969 – Bong Joon-ho , hegokorear zinema zuzendaria eta gidoilaria.
1970 – Francesco Casagrande , italiar txirrindulari ohia.
1973 – Nas , estatubatuar hip-hop abeslari eta enpresaburua.
1974 –
1980 – Ivan Radeljić , bosniar futbolari ohia.
1983 – Amy Winehouse , britainiar abeslari eta konpositorea (h. 2011 ).
1984 – Chory Castro , uruguaiar futbolaria.
1986 – Michelle Jenner , kataluniar aktorea.
1987 – Alade Aminu , nigero-estatubatuar saskibaloi jokalaria.
1990 – Maryna Vasileuskaia , bielorrusiar kosmonauta.
1991 – Ryan De Vries , zeelandaberritar futbolaria.
1993 – Blaire White , estatubatuar emakume blogari transgeneroa.
1996 - Hoshi (abeslaria) , frantziar kantautore, abeslari eta musikaria.
Euskal Herria
1767 – Jose Iturriaga , gipuzkoar gudari, itsasgizon, administratzaile eta politikoa, Venezuelan (j. 1699 ).
1960 – Bernardo Maria Garro , Otxolua , mundakar itzultzailea eta euskal idazlea (j. 1891 ).
1969 – Jon Kurutz Ibargutxi , euskal idazlea (j. 1883 ).
1979 – Ricardo Urgoiti , bizkaitar enpresaria (j. 1900 ).
1980 – Domingo Gómez-Acedo , euskal herritar futbolaria (j. 1898 ).
1991 – Espe Alegria , eusko-estatubatuar irakasle eta irrati-esataria, Boisen (j. 1906 ).
2003 – Xabier Gorostiaga , bilbotar jesuita, irakaslea eta garapenari lotutako gaietan aditua (j. 1935 ).
2021 – Joseba Arregi , gipuzkoar politikaria eta idazlea (j. 1946 ).
2023 – Presen Zubillaga Auza , nafar militante feminista (j. 1951 ).
Mundua
407 – Joan Krisostomo , Konstantinoplako patriarka ekumenikoa (j. c. 349 ).
779 – Konstantino V.a , Bizantziar enperadorea (j. 718 ).
891 – Eztebe V.a , Aita santua .
1146 – Zengi , turkiar atabega , Zengid leinuaren sortzailea (j. 1085 ).
1523 – Adrian VI.a , Aita santua (j. 1459 ).
1622 – Alof de Wignacourt , Maltako Ordenako 54. Printze eta Maisu Handia (j. 1547 ).
1697 – Juan Grande , gaztelar elizgizona, Iruñeko apezpiku izandakoa (j. 1627 ).
1712 – Giovanni Domenico Cassini , italiar astronomo eta ingeniaria (j. 1625 ).
1715 – Dom Pérignon , frantziar beneditar fraidea.
1743 – Nicolas Lancret , frantziar margolaria (j. 1690 ).
1814 – Lorenzo Igual , estremadurar apaiza, Iruñeko apezpikua (j. 1746 ).
1820 – François-Joseph Lefebvre , frantziar jenerala (j. 1755 ).
1835 – Alexander McDonnell , irlandar xakelaria (j. 1798 ).
1836 – Aaron Burr , Ameriketako Estatu Batuetako 3. presidenteordea (h. 1756 ).
1846 – Carl Almenrader , alemaniar irakasle, musika tresna diseinatzaile eta konpositorea (j. 1786 ).
1852 –
1881 – Xoan Antonio Saco e Arce , galiziar idazle eta hizkuntzalaria, Galizierazko lehen gramatika idatzi zuena (j. 1835 ).
1882 – Georges Leclanché , frantziar kimikaria (j. 1839 ).
1901 – William McKinley , Ameriketako Estatu Batuetako 25. Presidentea (j.1843 ).
1903 - Alice Gulick , estatubatuar misiolari protestante eta pedagogoa, Colegio Norteamericanoren fundatzailea Donostian (j. 1847 ).
1905 –
1916 –
1927 –
1931 – Tom Roberts , australiar margolaria (j. 1856 ).
1935 – Adelaide Cabete , XX. mendeko lider feminista portugaldar garrantzitsuenetarikoa (j. 1867 ).
1936 –
1937 – Tomáš Masaryk , txekoslovakiar politikaria eta presidentea (j. 1850 ).
1964 – Vasili Grossman , errusiar idazle eta kazetaria (j 1905 ).
1966 – Cemal Gürsel , Turkiako presidentea (j. 1895 ).
1970 – Rudolf Carnap , alemaniar filosofoa, Vienako Zirkuluaren burutzat hartua (j. 1891 ).
1973 – Eleanor Pairman , eskoziar matematikaria (j. 1896 ).
1975 – La Perla de Cádiz , cádiztar flamenko kantaria (j. 1924 )
1977 – Shogo Kamo , japoniar futbolaria (j. 1915 ).
1979 – Pastora Imperio , espainiar "bailaora gitana", folklore flamenkoaren irudirik adierazgarrienetako bat (j. 1887 ).
1980 – José María Gil-Robles , espainiar abokatu eta politikaria (j. 1898 ).
1982 –
1983 – William Boone , estatubatuar matematikaria (j. 1920 ).
1984 –
1985 – John Holt , estatubatuar idazle eta hezitzailea (j. 1923 ).
1995 – María Matilde Almendros , kataluniar irrati-esatari eta aktorea (j. 1922 ).
1998 – Yang Shangkun , Txinako Herri Errepublikako presidentea (j. 1907 ).
2002 – Lolita Torres , argentinar aktorea eta kantaria (j. 1930 ).
2004 – Rota Onorio , kiribatiar politikaria (j. 1919 ).
2005 – Robert Wise , estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta editorea (j. 1914 ).
2006 –
2007 – Jacques Martin , telebista aurkezle frantziarra, Biarritzen (j. 1933 ).
2009 – Patrick Swayze , estatubatuar aktore, dantzari, abeslari, musikagile eta telebistako ekoizlea (j. 1952 ).
2011 – Rudolf Mössbauer , alemaniar fisikaria, 1961eko Fisikako Nobel Saria (j. 1929 ).
2014 – Angus Lennie , eskoziar aktorea (j. 1930 ).
2020 – Anne Stevenson , estatubatuar poeta (j. 1933 ).
2021 –
2022 – Irene Papas , greziar aktorea (j. 1929 ).
2023 – Presen Zubillaga Auza , nafar militante feminista (j. 1951 ).