Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Wira Wowk, właściwie Wira Ostapiwna Selianśka (ukr. Ві́ра Вовк, ur. 2 stycznia 1926 w Borysławiu, zm. 16 lipca 2022 w Rio de Janeiro[1]) – ukraińska poetka, historyk literatury, literaturoznawca, tłumaczka z języka ukraińskiego na język portugalski, przedstawicielka Grupy Nowojorskiej w ukraińskiej literaturze.
Imię i nazwisko |
Wira Ostapiwna Selianśka |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | |
Data i miejsce śmierci |
16 lipca 2022 |
Narodowość | |
Dziedzina sztuki |
poezja, przekład literacki |
Epoka | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() | |
Nagrody | |
Nagroda Literacka im. Iwana Franki (1957, 1979, 1982, 1990) |
Urodziła się w rodzinie lekarza Ostapa Mychajła i Stefanii Mariji Selanśkych. Dzieciństwo spędziła w Kutach na Huculszczyźnie. Naukę pobierała w gimnazjum we Lwowie (1939), a następnie w Clara Schumann Schule w Dreźnie (1941–1945). Od 1939 roku mieszkała w Dreźnie wraz z rodzicami. Studiowała germanistykę, muzykologię oraz literaturoznawstwo porównawcze na Uniwersytecie Eberharda Karola w Tybindze (1945–1949). Ojciec poetki zginął w czasie nalotu dywanowego aliantów na Drezno. W roku 1949 wraz z matką wyjechała do Rio de Janeiro, gdzie ukończyła tamtejszy uniwersytet. Ponadto studiowała na Uniwersytecie Ludwika i Maksymiliana w Monachium (1956–1957) oraz odbyła staż w 1965 na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku. Tytuł doktora filologii otrzymała na Papieskim Uniwersytecie Katolickim w Rio de Janeiro w 1952r. W latach 1952–1996 pracowała jako wykładowca. Obejmowała stanowisko profesora literatury germańskiej na Uniwersytecie Federalnym w Rio de Janeiro . Od 1957 zajmowała stanowisko kierownika Katedry Filologii Germańskiej na Uniwersytecie w Cabo Frio. Wykładała również w Uniwersytecie św. Urszuli .
W 1966 roku po raz pierwszy od momentu emigracji odwiedziła Ukrainę, gdzie nawiązała kontakty z rodziną Switłycznych, Iwanem Draczem, Dmytrem Pawłyczką, Liną Kostenko, Mykołą Łukaszem oraz Mykołą Worobjowem. Utrzymywała intensywne kontakty korespondencyjne z Iwanem Switłycznym i Wasylem Stusem.
Swój pseudonim literacki Wira Selianśka zaczerpnęła z przydomku, którym określano jednego z jej dziadków. Swoje utwory pisze głównie po ukraińsku, ale również po niemiecku i portugalsku. Uprawia lirykę filozoficzną (zbiory wierszy Zoria prowidna (1955), Czorni akaciji (1961), Meandry (1979)).
Do ważnych osiągnięć Wiry Wowk należy przybliżenie literatury ukraińskiej czytelnikom portugalskojęzycznym. W roku 1959 poetka opublikowała swoje przekłady w Antologii literatury ukraińskiej. W 1966 ukazały się dokonane przez nią pierwsze w historii literatury portugalskiej przekłady na język portugalski wierszy Iryny Żyłenko, Iwana Dracza, Liny Kostenko, Wasyla Symonenki. Poetka jest także tłumaczką twórczości Wasyla Hołoborod´ki. Spod jej pióra wyszły również przekłady dzieł klasyków literatury ukraińskiej: Marka Wowczoka, Iwana Franki, Łesi Ukrainki, Wasyla Stefanyka. Ukazały się również jej przekłady na język ukraiński dzieł Friedricha Dürrenmatta, Federica Garcíi Lorki, Paula Claudela, Rabindranatha Tagorego, Charles’a Baudelaire’a.
Swe przekłady dzieł współczesnych pisarzy ukraińskich na język portugalski publikowała ona w cyklu wydawniczym „Pysanky”. Poetka przetłumaczyła również szereg utworów klasyków literatury ukraińskiej (seria „Wertep”) oraz wiele ukraińskich tekstów ludowych (kolędy, pieśni). Prace te tłumaczka wydawała na własny koszt.
Mychajłyna Kociubynśka w przedmowie do tomiku poezji Wiry Wowk nazwała ją „niepowtarzalnym fenomenem ukraińskiej kultury”.
Swe bogate archiwum (dokumenty, pamiątki, książki, wydania drukowane, fotografie) poetka przekazała w 1997 roku instytucjom kulturalnym na Ukrainie: Centralnemu Państwowemu Archiwum Literatury i Sztuki Ukrainy w Kijowie (sygnatura akt 1212), Bibliotece Naukowej im. I. Franki we Lwowie, Uniwersytetowi Narodowemu „Akademia Kijowsko-Mohylańska”, Narodowemu Związkowi Pisarzy Ukrainy, Narodowej Bibliotece Parlamentarnej, Państwowemu Muzeum Literatury Ukrainy.
Czterokrotnie otrzymała Nagrodę Literacką im. Iwana Franki w Chicago (w latach 1957, 1979, 1982, 1990). Laureatka Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki w roku 2008, którą otrzymała w dowód uznania za książki Poeziji (2000), Proza (2001), Spohady (2003), Sioma peczat’ (2005), Romen-Zillia (2007), a także za przekłady twórczości ukraińskich klasyków na język portugalski.
W 2003 roku otrzymała w Kijowie Order Księżnej Olgi III Klasy.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.