Loading AI tools
polski duchowny katolicki, błogosławiony, harcerz Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Stefan Wincenty Frelichowski (ur. 22 stycznia 1913 w Chełmży, zm. 23 lutego 1945 w Dachau[1]) – ksiądz, podharcmistrz, harcerz Związku Harcerstwa Polskiego, błogosławiony katolicki, patron harcerzy polskich.
prezbiter | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Czczony przez | |
Beatyfikacja | |
Wspomnienie | |
Patron | |
Szczególne miejsca kultu | |
Odznaczenia | |
![]() |
Urodził się 22 stycznia 1913 w Chełmży przy ul. Chełmińskiej 13 w rodzinie piekarza Ludwika Frelichowskiego oraz Marty z domu Olszewskiej[2][3]. Miał dwóch starszych braci i trzy młodsze siostry[3].
Był ministrantem[4]. W latach 1919–1923 uczęszczał do szkoły podstawowej, gdzie zainteresował się harcerstwem, a następnie Sodalicją Mariańską[5][4]. 1 września 1923 roku wstąpił do Państwowego Gimnazjum Humanistycznego w Chełmży[5].
W dniu 21 marca 1927 wstąpił do Związku Harcerstwa Polskiego, do 2 Pomorskiej Drużyny Harcerzy im. Zawiszy Czarnego w Chełmży[6][7]. W czerwcu 1927 złożył przyrzeczenie Harcerskie[6]. W okresie tym trenował też wioślarstwo w Chełmżyńskiego Towarzystwa Wioślanego[8].
W czerwcu 1931 w Chełmży zdał maturę, a jesienią wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Pelplinie. W seminarium prowadził ożywioną działalność w różnych organizacjach i kołach seminaryjnych: w ruchu abstynenckim, w akcji misyjnej i charytatywnej na terenie diecezjalnego Caritas[3]. Należał do Seminaryjnego Koła Charytatywnego Kleryków[4].
14 marca 1937 przyjął święcenia kapłańskie w katedrze pelplińskiej z rąk biskupa chełmińskiego Stanisława Wojciecha Okoniewskiego[5][9]. Najpierw pełnił obowiązki sekretarza i kapelana biskupiego, w styczniu 1938 r został mianowany wikariuszem parafii Świętej Trójcy w Wejherowie a od 1 września 1938 wikariusza parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Toruniu[5][3][10]. Dał się poznać jako wzorowy kapłan, opiekun chorych, przyjaciel dzieci i młodzieży, redaktor „Wiadomości Kościelnych parafii NMP w Toruniu”[5][11]. Na łamach „Wiadomości” krytykował ideologię nazistowską i komunistyczną, znieczulicę klasy wyższej na krzywdę moralną i materialną ubogich mieszkańców Torunia, problem alkoholizmu w Polsce[5]. Jednocześnie pełnił funkcje kapelana Pomorskiej Chorągwi Harcerzy ZHP[12]. W przededniu wybuchu II wojny światowej uczestniczył w Pogotowiu Harcerek i Harcerzy[13].
11 września 1939 został aresztowany przez Gestapo wraz z wszystkimi księżmi ze swojej parafii[14]. Następnego dnia niemal wszystkich zwolniono, jedynie ks. S. W. Frelichowski przebywał w więzieniu przez kilka kolejnych dni[15]. Prawdopodobną przyczyną tego była jego przedwojenna działalność w harcerstwie i silny wpływ na młodzież[16]. Od 17 do 21 października nastąpiły dalsze masowe aresztowania Polaków w Toruniu[17][18]. Ks. Frelichowski został ponownie aresztowany 18 lub 19 października 1939 roku[19]. Został osadzony w Forcie VII Twierdzy Toruń[5].
10 stycznia 1940 został przewieziony do obozu przejściowego w Gdańsku-Nowym Porcie[5]. Po kilku dniach trafił do obozu koncentracyjnego w Stutthofie, gdzie przebywał do kwietnia 1940[5][18]. Następnie przez krótki okres pracował w żwirowni w Grenzdorfie[18].
10 kwietnia 1940 został wywieziony do obozu koncentracyjnego Sachsenhausen[18]. Tam został skierowany do pracy w kostnicy. Ze względu na swoją postawę był tam szczególnie szykanowany przez służbę obozową[4]. 14 grudnia 1940 został przeniesiony do obozu w Dachau[18]. Trafił do bloku 30, otrzymał numer obozowy 22492[5].
Podczas pobytów w obozach koncentracyjnych kontynuował posługę kapłańską[18]. Podczas pobytu w obozach koncentracyjnych nie podpisał tzw. Volkslisty[5]. W 1943 roku wraz z księżmi Bernardem Czaplińskim i Józefem Jasińskim zorganizował „Caritas” (również: „Caritas bloku 28”)[4][20].
Na przełomie 1944 i 1945 w obozie Dachau wybuchła epidemia tyfusu plamistego i duru brzusznego[4]. Ks. Frelichowski zaangażował się w pomoc chorym[21]. Podczas udzielania pomocy sam zaraził się tyfusem plamistym, który w połączeniu z zapaleniem płuc doprowadził w dniu 23 lutego 1945 do jego śmierci[5][21]. Zwłoki ks. Frelichowskiego zostały wystawione na widok publiczny[5][4]. Przed kremacją ciała z jego prawej dłoni amputowano dwa palce. Jeden z palców zagipsowano i umieszczono w szkatule, która w 1985 trafiła do kościoła Najświętszej Maryi Panny w Toruniu[5][22]. Powstała również maska pośmiertna autorstwa przedwojennego studenta medycyny Stanisława Bieńki[22][20]. Maska wraz z schowanymi w niej kośćmi palców zakopano na polu na obrzeżach obozu. Po wojnie maskę odkopał ks. Marian Żelazek[20].
Postanowieniem prezydenta Bolesława Bieruta z 17 kwietnia 1948 został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski za wybitne zasługi położone w walce o Demokrację i Niepodległość[23].
22 lutego 2003 w Katedrze polowej Wojska Polskiego w Warszawie ks. Frelichowskiego ogłoszono patronem harcerstwa w Polsce[20].
Relikwie pozostałe po nim przechowywane są m.in. w ścianie sanktuarium bł. Stefana Wincentego Frelichowskiego w kościele pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Toruniu[22], w Wyższym Seminarium Duchownym w Toruniu[20][24], w kaplicy Pałacu Prezydenckiego w Warszawie[30].
Prace przygotowawcze celem wszczęcia procesu informacyjnego, poprzedzającego beatyfikację, prowadził do 1961 ks. dr Kazimierz Józef Kowalski[5]. Proces rozpoczął się w 1963, toczył się o tzw. heroiczność cnót[21][31]. W latach 1964–1972 i 1982–1992 przesłuchiwano świadków. Dalsze prace procesowe podjął 12 stycznia 1994 bp tor. ks. bp dr Andrzej Suski. Dochodzenie diecezjalne w sprawie męczeństwa ks. Frelichowskiego zakończyło się 18 lutego 1995[5]. 7 czerwca 1999 w Toruniu Jan Paweł II na toruńskim lotnisku dokonał beatyfikacji ks. Frelichowskiego[32].
Z okazji przypadającej w 2013 roku 100. rocznicy urodzin Stefana Wincentego Frelichowskiego, a także 75. rocznicy mianowania go kapelanem Chorągwi Pomorskiej ZHP i 10. rocznicy ogłoszenia patronem polskich harcerzy, Rada Naczelna ZHP podjęła w dniu 18 listopada 2012 uchwałę, w której wyraziła najwyższe uznanie i oddała hołd tej niezwykłej postaci, harcerza i kapłana, który całym życiem pełnił służbę Bogu i ludziom. Rada Naczelna ZHP ogłosiła jednocześnie rok 2013 „Rokiem bł. ks. phm. Stefana Wincentego Frelichowskiego – patrona polskich harcerzy” i zachęciła wszystkie komendy do podjęcia działań w celu jego uczczenia[33].
Z okazji 100. rocznicy urodzin Stefana Wincentego Frelichowskiego, w dniach 6-12 sierpnia 2013 w Toruniu odbył się międzynarodowy zlot harcerzy i skautów „Wicek 2013”[34].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.