Navdêr 1
Zêdetir agahî Zayenda nêr a binavkirî, Rewş ...
Zayenda nêr a binavkirî |
Rewş |
Yekjimar |
Pirjimar |
Navkî |
pel |
pel |
Îzafe |
pelê |
pelên |
Çemandî |
pelî |
pelan |
Nîşandera çemandî |
wî pelî |
wan pelan |
Bangkirin |
pelo |
pelino |
Zayenda nêr a nebinavkirî |
Rewş |
Yekjimar |
Pirjimar |
Navkî |
pelek |
pelin |
Îzafe |
pelekî |
peline |
Çemandî |
pelekî |
pelinan |
Bigre
pel (1)
pel nêr, p-ya req
- Parçeyên çeqên daran ve şên dibin. (pêşî ji bişkojan dipişkivin, paşî kesk dibin û taliyê dibeyin anku zer dibin û diwerin anku diweşin)
- Hevmane: belçim, belçîm, bilçik, belçûm, pelçim, pelçîm, pelçûm
- per, kaxez, weraqe, belgename
Herwiha
- belg – Dîgor, Agirî, Wan
- belçim – Dêrsim, Serhedî
- pelg – Sirûc, Bîraçik, Xelfetî
- pel – Mêrdîn, Sêwreg, Amed, Pasûr, Çewlîg, Bazîd
- pelçim – Botan
- pelç – Hewag
- per – Semsûr
Etîmolojî
Hevreha şêxbizinî welg, zazakî velg
- proto-hindûewropî: *welə- ("hirî, pûrt") > *wolko- ("mû, hirî, pûrt; giya; daristan")
-
- avestayî: verke- ("belg, pel")
- partî: wrgr ("belg, pel")
- pehlewî: werg ("belg, pel")
- sogdî: wrkr ("belg, pel")
- farisî: berg ("belg, pel")
- mazenderanî: verek ("belg, pel")
- kurdî: belg > pelg > pel
- zazakî: velg ("belg, pel")
- sanskrîtî: velke- ("per, bask") ...
- latînî: vellus- ("hirî, pûrt")
- almanî: Wolle- ("hirî, pûrt")
- îngilîzî: wool- ("hirî, pûrt")
- Çavkanî:
- Horn, Paul. (1893): Grundriss der neupersischen Etymologie [Bingehê etîmolojiya farisî] (bi almanî). Strassburg r. 47.
- Lubotsky, Alexander. Indo-Aryan inherited lexicon . University of Leiden.
- Pokorny, Julius, Ferhenga etîmolojî ya hindûewropî ["Indogermanisches etymologisches Wörterbuch (bi almanî)"], Bern, 1959, r. 1139
Bi zaravayên din
- soranî/erdelanî: gella, pelk
- zazakî/kirmanckî: pel, pelçim, pure, velg,
- kelhûrî/feylî/şêxbizinî: welg, welneg, werg, belg, berg, pelg
- hewramî/şebekî: welg
Werger
riwek
- Abxazî: абӷьы (ābγ̍ə)
- Açehî: ôn
- Adîgeyî: тхьэпкӏэ (tḥăpč̣̍ă)
- Afarî: dalaa
- Afrîkansî: blaar → af
- Aklanon: dahon
- Albanî: gjethe → sq m pj
- Almaniya Pennsylvania: Blatt nt
- Almanî: Blatt → de nt, Laubblatt → de nt
- Elmanîşî: Blatt nt
- Frankoniya navendî: Blatt nt
- Amamî-oşimayiya bakurî: 葉 (はー, hā)
- Amamî-oşîmayiya başûrî: 葉 (はー, hā)
- Amharî: ቅጠል (ḳəṭäl)
- Aragonî: fuella → an m
- Aramî:
- Siryaniya klasîk: ܛܪܦܐ n (ṭarpā)
- Argobbayî: ቅጠል (qəțäl)
- Aromanî: frãndzã m, frundzã m
- Asamî: পাত nt (pat)
- Asî: rahon, dahon
- Astûrî: fueya → ast m
- Aşkunî: pār
- Atayalî: abau
- Aymarayî: laphi → ay
- Aynuyî: ハㇺ (ham)
- Azerî: yarpaq → az
- Bahnarî: hla
- Balînî: don
- Baskî: hosto → eu, orri → eu
- Başkîrî: япраҡ (yapraq)
- Belarusî: ліст n (list)
- Bengalî: পাতা → bn (pata)
- Bojpûrî: पान (pān)
- Boleyî: kumi rewe
- Bretonî: delienn → br m
- Bruneyî: daun
- Bugî: daung
- Bulgarî: лист → bg n (list), листо́ → bg nt (listó)
- Burmayî: အရွက် → my (a.rwak)
- Buryatî: набша (nabša), набшаһан (nabšahan), намаа (namaa)
- Cingphoyî: lap
- Çamicuroyî: chijpana
- Çamiya rojhilatî: ꨈꨶꨮꩉ, ꨨꨤꨩ
- Çavacanoyî: ohas
- Çeçenî: гӏа (ġa)
- Çekî: list → cs n
- Çerokî: ᎤᎦᎶᎬ (ugalogv)
- Çîçewayî: tsamba
- Çînî:
- Kantonî: 葉 (jip6), 葉子 (jip6 zi2)
- Dunganî: еезы (i͡əi͡əzɨ), еер (i͡əi͡ər), езы (i͡əzɨ)
- Hakkayî: 葉 (ya̍p)
- Jinî: 葉子 (ieh4 zeh)
- Mandarînî: 葉 → zh (yè), 葉子 → zh (yèzi)
- Min dongî: 箬箬 (niŏh-niŏh)
- Minnanî: 葉 → zh-min-nan (ia̍p), 葉仔 → zh-min-nan (hio̍h-á)
- Wuyî: 葉, 葉子
- Xiangî: 葉子 (ie6 zr)
- Çuvaşî: ҫулҫӑ (śulśă)
- Dalmatî: fualja m
- Danmarkî: blad → da nt, løv nt
- Drungî: vng'lvp
- Endonezyayî: daun → id
- Engayî: yoko
- Erebî: وَرَقَة m (waraqa)
- Ermenî: տերեւ (terew)
- Erzayî: лопа (lopa)
- Esperantoyî: folio → eo
- Estonî: leht → et
- Etiyopiya klasîk: ቈጽል (ḳʷäṣl)
- Evenî: эбдэнрэ (əʙdənrə)
- Evenkî: авданна (awdanna)
- Eweyî: aŋgba
- Farisî: برگ → fa (barg)
- Ferî: blað nt
- Fîjî: drau → fj
- Fînî: lehti → fi
- Fonî: ama
- Frankoprovansî: fôlye m
- Fransiya kevn: fueille m
- Fransî: feuille → fr m
- Friyolî: fuee m
- Frîsiya saterlandî: Blääd nt
- Frîsî: blêd
- Fulahî:
- Latînî: haako, kaakol
- Adlamî: 𞤸𞤢𞥄𞤳𞤮, 𞤳𞤢𞥄𞤳𞤮𞤤
- Fuyugî: hutu
- Gaelîka skotî: duille m, duilleag m
- Galîsî: folla → gl m
- Gîlekî: ولگ
- Gujaratî: પાન m (pān), પર્ણ nt (parṇ), પાંદડું nt (pā̃dḍũ), દલ (dal)
- Gurcî: ფოთოლი → ka (potoli)
- Guwaranî: togue → gn
- Gwiçinî: chʼatʼan
- Haîtî: fèy
- Hawayî: lau
- Hawsayî: ganye → ha, warƙa
- Higaononî: dahon
- Hindî: पत्ता → hi n (pattā), पत्ती → hi m (pattī)
- Hirî motuyî: raurau
- Hîlîgaynonî: dahon
- Hîrî motuyî: rau
- Hmongî: nplooj
- Holendî: blad → nl nt
- Hopîyî: nàapi
- Îbranî: עָלֶה → he n (alé)
- Îdoyî: folio → io
- Îgboyî: akwụkwọ
- Înesenyoyî: qap
- Îngilîziya kevn: lēaf → ang nt
- Îngilîzî: leaf → en
- Îngriyî: lehti
- Înterlîngua: folio
- Înuîtî: ᐊᑭᕈᐊᕈᖅ
- Îranunî: raun
- Îrlendî: duilleog → ga m, bileog → ga m
- Îtalî: foglia → it m
- Îu mienî: normh
- Îzlendî: lauf → is nt, laufblað → is nt
- Japonî: 葉 → ja (は, ha), 葉っぱ → ja (はっぱ, happa), 木の葉 → ja (このは, konoha)
- Jarayî: hla
- Javayiya kevn: ron
- Javayî: godhong → jv, ron
- Kalalîsûtî: pilu
- Kamkata-viriyî: por
- Kannadayî: ಎಲೆ → kn (ele)
- Kapampanganî: bulung
- Karelî: lehti
- Kaşûbî: lëst
- Katalanî: fulla → ca m
- Keçwayî: raphi, llaqhi
- Khasiyî: sla
- Kikaiyî: 葉 (ぱー, pā)
- Kirgizî: жалбырак → ky (calbırak)
- Kîkûyûyî: ithangũ 5
- Kîngalî: කොළේ (koḷē), කොළය (koḷaya)
- Kîputî: dun
- Komî-permyakî: кор (kor)
- Komorî: wani 11 an 6
- Konkanî: पाल्लो (pāllo)
- Koreyî: 잎 → ko (ip)
- Korsîkayî: foglia → co m
- Krî:
- Kriya bejayî: nīpiy
- Kunigamî: 葉 (ぱー, phā)
- Ladînoyî: foja m, yaprak n
- Lakotayî: wahpe, ape
- Latgalî: lopa m
- Latînî: folium → la nt, frons m
- Latviyayî: lapa → lv m
- Lawsî: ໃບ (bai), ໃບໄມ້ → lo (bai mai)
- Lingalayî: nkásá 9 an 10, lokásá 11 an 10
- Lîgûrî: féuggia m
- Lîmbûrgî: louf → li nt
- Lîtwanî: lapas → lt n
- Lombardî: foeuja m, fòia m
- Lugandayî: ekikoola
- Luhyayî: lisafu
- Luksembûrgî: Blat nt
- Mòçenoyî: lap nt
- Maguindanaoyî: laun
- Makedonî: лист n (list)
- Malagasî: ravina → mg, ravina → mg
- Malayalamî: ഇല → ml (ila)
- Malezî: daun → ms
- Maltayî: werqa m
- Mançûyî: ᠠᠪᡩᠠᡥᠠ (abdaha)
- Manksî: duillag m
- Mansî: лӯпта (lūpta)
- Maorî: rau → mi, tawhera
- Maranaoyî: ra'on
- Maratî: पर्ण nt (parṇa), पत्र → mr nt (patra), दल → mr nt (dal)
- Marî:
- Mariya rojhilatî: лышташ
- Mariya rojavayî: ӹлӹштӓш (ÿlÿštäš)
- Mbya guaraniyî: ogue
- Mecarî: levél → hu, falevél → hu
- Melanauyiya navendî: daun
- Misrî: (gꜣbt)
- Miyakoyî: 葉 (ぱー, pā)
- Mizoyî: hnah
- Mînangkabawî: daun
- Mîrandî: fuolha m
- Mohegan-pequotî: wunipaq
- Mongolî:
- Kirîlî: навч → mn (navč)
- Mongolî: ᠨᠠᠪᠴᠢ (nabči)
- Monî: သၠ (hlaˀ)
- Muongî: lả
- Nahwatlî: izhuatl → nah
- Nanayî: хабдата
- Navajoyî: atʼąąʼ
- Nedersaksî:
- Almaniya jêrîn a almanî: Blatt nt
- Nepalî: पात → ne (pāt)
- Nicobariya navendî: dai
- Normandî: fielle m, fieille m, fuule m, fiëly m
- Norwecî:
- Norweciya bokmålî: blad → no nt, løv → no nt
- Norweciya nînorskî: blad nt, lauv nt
- Ojibweyî: aniibiishibag, aniibiishibagoon pj, aniibiish, aniibiishan pj, ᐊᓂᐱᐦᔑᐸᐟ (aniibiishibag), ᐊᓂᐱᐦᔑᐸᑯᐣ pj (aniibiishibagoon), ᐊᓂᐱᐦᐡ (aniibiish), ᐊᓂᐱᐦᔕᐣ pj (aniibiishan)
- Oki-no-erabu: 葉 (はー, fā)
- Okînawanî: 葉 (ふぁー, fā)
- Oksîtanî: fuèlha → oc m
- Oneidayî: onláhte̲’
- Oriyayî: ପତ୍ର → or (pôtrô)
- Osageyî: žąąpé
- Osetî: сыф (syf)
- Osmanî: یپراق (yaprak)
- Oygurî: يوپۇرماق (yopurmaq), ياپراق (yapraq)
- Ozbekî: yaproq → uz, barg → uz
- Pacohî: ula, ila
- Palawî: llel
- Pali:
- Palî: ပဏ္ဏ nt
- Palî: पण्ण nt
- Palî: បណ្ណ nt
- Latînî: paṇṇa nt
- Palî: පණ්ණ nt
- Palî: ปณฺณ nt
- Papyamentoyî: foya
- Pelayî: a³¹faʔ⁵⁵, sak⁵⁵ faʔ⁵⁵
- Peştûyî: پاڼه → ps m (pâṇa)
- Piedmontîsî: feuja m
- Pîpîlî: iswat, izhuat
- Plodîşî: Blaut nt
- Polonî: liść → pl n
- Portugalî: folha → pt m
- Prasunî: pārag
- Puncabî: ਪੱਤਾ n (pattā)
- Qazaxî: жапырақ (japyraq)
- Rapanuyî: rua
- Rohingyayî: fata
- Romagnolî: fója m
- Romancî: fegl
- Romanî: patrin m
- Romanyayî: frunză → ro m
- Rusî: лист → ru n (list), plural for this sense: ли́стья → ru n pj (lístʹja)
- S'gaw karenî: သ့ၣ်လၣ် (thaỳ là)
- Sahoyî: dharhaa
- Samiya bakurî: lasta
- Samoayî: lau
- Sanskrîtî: पर्ण → sa nt (parṇá), पत्र → sa nt (patra)
- Sardînî: fògia m
- Sebwanoyî: dahon
- Semaî: sela
- Sicîlî: fogghia → scn m
- Sindhî: پَنُ n (panu)
- Sirboxirwatî:
- Kirîlî: лист n, лиска m
- Latînî: list → sh n, liska → sh m
- Slaviya kevn:
- Kirîlî: листъ n (listŭ)
- Glagolîtîk: ⰾⰹⱄⱅⱏ n (listŭ)
- Slaviya rojavayî ya kevn: листъ n (listŭ)
- Slovakî: list → sk n
- Slovenî: list → sl n
- Slovînsî: lȧ̃st n
- Somalî: caleen → so m
- Sorbî:
- Sorbiya jêrîn: list n
- Sorbiya jorîn: list n
- Spanî: hoja → es m
- Sundanî: daun → su
- Swahîlî: jani → sw 5 an 6, msahafu → sw 3 an 4
- Swêdî: blad → sv nt, löv → sv nt
- Şanî: မႂ် (mǎue), ဝႂ် (wǎue)
- Şîngazîcayî: wani 11 an 10
- Şonayî: shizha
- Tacikî: барг → tg (barg)
- Tagalogî: dahon → tl
- Talişî: لیو
- Tamîlî: இலை → ta (ilai)
- Taosî: ə̂na
- Tarantinoyî: fogghie m
- Tarifitî: afar n, tifrešt m
- Tausugî: dahun
- Tayî: ใบ → th (bai), ใบไม้ → th
- Telûgûyî: ఆకు → te (āku)
- Temazîxtiya atlasa navendî: ⵉⴼⴻⵔ n (ifer)
- Temiarî: sela
- Teterî: яфрак → tt (yafraq)
- Tetûmî: roo
- Tirkî: yaprak → tr
- Tirkmenî: ýaprak
- Tîbetî: ལོ་མ། (lo ma)
- Tlingitî: kayaaní
- Tokpisinî: lip
- Toku-no-şîmayî: 葉 (はー, hā)
- Toxarî A: pält
- Toxarî B: pilta
- Tregamî: påṭ
- Tuluyî: ಅಡಿಪಿರೆ (aḍipire)
- Tuvalûyî: lau
- Tûpiya kevn: oba
- Udî: хазал (χazal)
- Udmurtî: куар (kuar)
- Urdûyî: پتی m (patti)
- Ûkraynî: лист → uk n (lyst)
- Venîsî: foja → vec m, fogia m
- Vepsî: leht
- Viyetnamî: lá → vi
- Volapûkî: bled → vo
- Voroyî: leht'
- Votî: lehti
- Waigalî: poṭ
- Walonî: foye → wa m
- Warayî: dáhon
- Weylsî: deilen → cy m
- Wîlamowî: błot nt
- Wolofî: xob → wo
- Ximêrî: ស្លឹក → km (slək), ស្លឹកឈើ (sləkchəə)
- Xosayî: igqabi 5 an 6
- Yaeyamayî: 葉 (ぱー, pā)
- Yakutî: сэбирдэх (sebirdex)
- Yamanayî: Suka
- Yidîşî: בלאַט n an m (blat)
- Yonagunî: 葉 (はー, hā)
- Yoronî: 葉 (ぱー, pā)
- Yorubayî: ewé
- Yûnanî: φύλλο → el nt (fýllo)
- Kevn: φύλλον nt (phúllon), πέταλον nt (pétalon)
- Zêlandî: blad nt
- Zhuangî: mbaw
- Zuluyî: ikhasi → zu 5 an 6, iqabi → zu 5 an 6
- Ev qismê Wergerê ji agahiyên naveroka vê guhertoya gotara wekhev a li ser Wîkîferhenga îngilîzî pêk tê.
per, kaxez, weraqe, belgename
- Almanî: Laub → de nêr, Seite → de mê, ?Wedel → de nêr
- Farisî: برگ → fa, سند → fa, صفحه → fa, ?برگه → fa, ?شراره آتش, ?کاغذ → fa, ?مدرک → fa
- Îngilîzî: covey → en, foliage → en, frond → en, gleed → en, platoon → en, file → en, phyllo- → en
- Tirkî: belge → tr, çalkantı → tr, çapak → tr, ?lahza → tr
Navdêr 2
pel (2)
pel nêr
- pêt,
parçeyên agirî yên ji pirtên darî yan kumirê
(yên ku agirî girtine û dişewitin lê hê nebûne xwelî)
Etîmolojî
Herwiha piring, pêreng, ji proto-hindûewropî *péh₂ur (agir), hevreha çekî pýř (pel), yûnaniya kevn πῦρ (pûr) (pûr: agir > kurdî pîroman), toxarî A por (agir), toxarî B puwar (agir), hîtîtî paḫḫur (agir), danmarkî / norwecî / swêdî fyr (agir), îngilîzî fire (agir), ermenî հուր (hur) (hur: agir)...
Werger
- Almanî: Glut → de mê
- Çînî:
- mandarînî: 餘燼 → zh, 余烬 → zh (yújìn)
- Erebî: جمرة (cemre)
- Ermenî: մարմրող ածուխ (marmroł acux)
- Esperantoyî: braĝo, ardaĵo
- Farisî: شعله → fa
- Fînî: kekäle → fi
- Fransî: braise → fr mê
- Gurcî: მღვივარი ნახშირი (mɣvivari naxširi), ცხელი ნაცარი (cxeli nacari)
- Holendî: sintel → nl
- Îdoyî: brezo → io
- Îngilîzî: embers → en, ember → en, ?bracteole → en, ?bractlet → en, ?carbuncle → en, ?fire-brand → en, ?leafage → en, ?live coal, ?phyllome → en, ?cigarette paper → en
- Îtalî: brace → it mê
- Katalanî: brasa → ca mê
- Latînî: favilla → la mê
- Mecarî: zsarátnok → hu; izzó fa(darab)/széndarab, parázs → hu
- Rusî: уголёк → ru (ugoljók) nêr, горячая зола (gorjáčaja zolá) mê
- Sirboxirwatî: žar → sh nêr, žeravica → sh mê
- Spanî: brasa → es mê, ascua → es mê
- Tayî: แสงไฟในเศษฟืน (săeng fai nai sèt feun), ถ่านที่ยังคุอยู่ (tàan têe yang kóo yòo), เถ้าที่ยังคุกกรุ่นอยู่ (tâo têe yang kóok gròon yòo)
- Tirkî: kor → tr, köz → tr, ?levha → tr, ?manga → tr, ?sarma → tr, ?takım → tr, ?talaş → tr, ?talaz → tr, ?tim → tr, ?titrek kavak → tr, ?varak → tr
Navdêr 3
pel zayend pêwîst e (z=m: mê, z=n: nêr, z=mn: mê û nêr, z=nt: nêtar)
- kelûpel, tişt, hûrûmûr