From Wikipedia, the free encyclopedia
A transliteración é o cambio de sistema de escrita e mesmo só ortográfico nun texto, aplicado tanto ó léxico común coma para nomes propios (principalmente topónimos e antropónimos). Para ter en conta a complexidade deste cambio débese comprender a fondo as regras que utilizan os sistemas de escrita orixinario e final. Tendo en conta que os sistemas de escrita poden ser alfabetos, abxades, sistemas rasgais ou pictográficos, os cambios poden ser dende moi lenes a moi importantes segundo a combinación.
![]() | Suxeriuse que "Transliterar" sexa fusionado con este artigo ou apartado (conversa). Para realizar a fusión dos artigos sigue estes pasos. |
![]() | Atención: Este artigo ou sección semella conter investigacións orixinais. |
![]() | Este artigo ou sección precisa contidos, imaxes ou perspectivas globais. Por favor, universalíceo. |
Como na terminoloxía, os principais criterios de transcrición son os seguintes:
A continuación faise unha clasificación e unha discusión da transliteración xenérica e para o galego
En principio pódese partir de que a fonte textual da lingua orixinaria é escrita, pero isto non sempre é así: dende o caso no que as linguas non teñen sistema de escrita ata a imposibilidade ou impracticidade de utilizar este sistema substitutorio, ás veces cómpre basearse na lingua oral (que dificilmente coincide coa escrita). Outras veces o imposible é acceder a rexistros orais (por exemplo, nos libros ou en Internet). A escolla entre unha fonte ou outra é importante á hora de determinar como se vai transliterar debido a que a escrita non sempre se corresponde coa oralidade ou (se se corresponde) non sempre o fai do mesmo xeito.
Outro aspecto é que regras aplicar cando se realiza a transcrición. Para poder ofrecer a mesma solución cando aparezan orixes idénticas, debe haber unhas normas que rixan a transliteración: o problema é cal é a lingua que marca as regras. Cando a lingua orixe determina a orientación das regras fálase de fidelidade e cando a lingua destino inflúe no resultado fálase de adaptación.
Orientación\FONTE | FONTE ORAL | FONTE ESCRITA |
Adaptación | ADAPTACIÓN ORAL (1) | ADAPTACIÓN ESCRITA (2) |
Fidelidade | FIDELIDADE ORAL (3) | FIDELIDADE ESCRITA (4) |
Para ir comprendendo esta teoría, nada mellor que unha batería de exemplos. Chamándolle ós estilos de transliteración cos números asignados no apartado anterior, teríamos que o que en inglés é New York en galego debería ser:
E todo isto tendo en conta que o inglés se escribe con caracteres latinos coma o galego. Pódese observar que as filosofías 1 e 3 producen resultados moi parecidos, pero o certo é que non sempre ten por que ser así. A maior diferenza aparece cando o sistema fonético do galego é moi diferente do da outra lingua:
Estraño ver estes xeitos de escribir New York, ¿nonsí? Isto débese a que hai algo máis que inflúe sobre estas regras e a súa aplicación: o peso da tradición. No galego a tradición escrita procede do peso do castelán coma lingua de transmisión de cultura, polo tanto non estamos afeitos a ver nomes estranxeiros escritós á galega. Ademais, a estima da propia tradición aínda é tan baixa ou tan pouco establecida que pouca xente se atrevería a escribir esta grande metrópole dos Estados Unidos tal e coma a coñecen moitísimos mariñeiros galegos que por alí navegaron: Nuarca.
Outro tipo de tradición moi frecuente nas linguas minorizadas ou con pouca tradición escrita (coma o galego) é a importación de tradicións alleas. Ás veces se realizan copias de textos estranxeiros e con eles os seus nomes. Isto dáse tamén no castelán, fronte ás tradicións transcritoras dos principais imperios coloniais: o francés e o inglés. Por exemplo, a cidade africana transcrita fonéticamente /tombuk'tu/ pode escribirse en galego de dous (ou tres) xeitos:
O primeiro non é máis ca unha importación do francés xa que alí se utiliza o grafema "ou" para o son [u] e o fonema /u/. Pero co inglés pasa igual:
Isto obriga a falar dun principio básico da transliteración.
O exemplo de Nova Ghampxair fai necesario falar dunha característica asumida implicitamente e que se debe cumprir na decisión final: os resultados deben ser coherentes. Esta estruturación debe aparecer a dous niveis:
Toponimia
Kanji
ISO
Galipedia
Sensibilidade das linguas minorizadas
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.