células cuxo material hereditario fundamental está encerrado dentro dunha dobre membrana que delimita un núcleo celular From Wikipedia, the free encyclopedia
As células eucariotas son células que teñen o seu material hereditario fundamental (que contén a súa información xenética) encerrado dentro dunha dobre membrana, a envoltura nuclear, que delimita un núcleo celular. Os dous tipos principais son: célula animal e célula eucariota vexetal.
A alternativa á organización eucariota da célula é a célula procariótica. Nestas células o material hereditario aparece máis ou menos disperso no citoplasma.
Aos organismos formados por células eucariotas denomínaselles eucariontes. Excepto as bacterias e arqueas, todos os demais seres vivos son eucariotas, e poden ser unicelulares ou pluriceluares.
As células eucariotas son normalmente máis grandes que as procariotas. Teñen diversas estruturas internas rodeadas de membrana, chamadas orgánulos, e un citoesqueleto composto de filamentos e túbulos proteicos. O ADN eucariota está asociado a proteínas histonas e distribuído formando cromosomas liñais, que son arrastrados aos polos da célula polo fuso acromático durante a división celular.
As células eucariotas teñen un extenso sistema de membranas interno, que forma diversos orgánulos, e que en conxnto recibe o nome de sistema endomembranoso.[1] Os compartimentos máis simples son as vesículas ou vacúolos, que se poden formar por evaxinación doutras membranas. Moitas células inxiren alimentos e outros materiais mediante o proceso da endocitose, no que a membrana celular se invaxina para formar unha vesícula ou vacúolo fagocítico.
O núcleo está rodeado de dobre membrana (envoltura nuclear), con poros que permiten o paso de materiais entre o núcleo e o citoplasma. A membrana nuclear esténdese na súa parte citoplasmática formando un amplo sistema membranoso de láminas e tubos chamado retículo endoplasmático, que está implicado na formación de lípidos de membrana e de proteínas, xa que ten unha porción con ribosomas adheridos á súa membrana. Do retículo endoplasmático despréndense vesículas cargadas con proteínas, que xeralmente van parar ao aparato de Golgi, outro gran orgánulo membranoso.
Algunhas vesículas están especializadas en determinadas funcións. Por exemplo, os lisosomas conteñen encimas que degradan os contidos dos vacúolos fagocíticos, e os peroxisomas utilízanse para realizar reaccións oxidativas e eliminar o peróxido de hidróxeno, que é tóxico. Moitos protozoos teñen vacúolos contráctiles, que recollen e expulsan o exceso de auga. Nas plantas a maioría do volume celular está ocupado por un gran vacúolo central, no que se almacena auga ou outras substancias.
Non todos os compoñentes celulares están rodeados de membrana. Algúns como os ribosomas carecen de membrana e son pequenos conxuntos de ARNr e proteínas dunhas poucas decenas de nanómetros e subdivididos en subunidade maior e menor. Realizan a síntese de proteínas.
As mitocondrias son orgánulos que se encontran en practicamente todos os eucariotas, xa que neles a célula produce a enerxía que necesita para funcionar, que almacena en forma de ATP, que se orixina mediante o proceso da respiración celular.[2] Están rodeadas por unha dobre membrana (cada unha das cales é unha bicapa lipídica con proteínas), e a súa membrana interna está invaxinada formando cristas. As mitocondrias conteñen o seu propio ADN. Crese que as mitocondrias se orixinaron por un proceso de endosimbiose entre dúas células, unha pequena, probablemente unha proteobacteria que podía facer a respiración celular aerobia, que se convertería nas mitocondrias, e outra máis grande. Uns poucos protozoos parece que perderon secundariamente as súas mitocondrias e teñen no seu lugar hidroxenosomas e mitosomas, que seguramente derivan das mitocondrias.
As plantas e algas teñen plastidios, dos cales carecen os animais. O tipo máis importante de plastidio é o cloroplasto. Os cloroplastos teñen o seu propio ADN e crese que tamén se orixinaron por endosimbiose, cando unha célula procariótica con capacidade fotosintética pasou a vivir dentro doutra célula máis grande heterótrofa. Os cloroplastos conteñen clorofila e producen azucres por medio da fotosíntese. Algúns tipos de plastidios están especializados en almacenar substancias como amidón (amiloplastos) ou pigmentos (cromoplastos). Algúns protistas que conteñen plastidios obtiveron estes de forma secundaria, é dicir, por simbiose con outros microorganismos que xa tiñan plastidios.
A célula eucariota ten no citoplasma un conxunto de filamentos proteicos de distintos grosores, que forman o seu citoesqueleto. Estes filamentos poden ser microfilamentos, filamentos intermedios e microtúbulos, de menor a maior grosor. Danlle forma á célula, interveñen no movemento, na división celular, na contractilidade e son os compoñentes dos cilios, flaxelos e centríolos. Son esenciais para as respostas migratorias como a quimiotaxe e quimiocinese.
Moitos eucariotas teñen proxeccións citoplasmáticas longas e finas, móbiles, chamadas flaxelos e cilios (chamados en conxunto undulipodios),[3] que interveñen no movemento, alimentación e sensibilidade. Son distintos dos flaxelos bacterianos. Están formados por un conxunto de microtúbulos que nacen dun corpo basal ou cinetosoma, similar a un centríolo.
Os centríolos son estruturas cilíndricas formadas por microtúbulos que están ausentes nas plantas superiores. Son o centro de ensamblaxe de microtúbulos na célula animal e dos cilios e flaxelos, e nas células que os teñen interveñen na formación do fuso mitótico.
Algúns protistas teñen outros orgánulos especializados sostidos por microtúbulos. Entre eles están os protozoos radiolarios e heliozoos, que producen axopodios, que usan para a flotación ou captura de presas, e as haptófitas, que teñen un orgánulo peculiar de tipo flaxelo chamado haptonema.
As células das plantas e as dos fungos están rodeadas por unha parede celular, que está ausente na célula animal. A das plantas está feita de fibras de celulosa e unha matriz doutros polisacáridos. A dos fungos é de quitina. A parede dálle á célula soporte, protección contra os fenómenos osmóticos e outras condicións externas, e un mecanismo de filtración.
As principais diferenzas entre as células eucariotas e procariotas son:
Non todas as células eucariotas son iguais. Podemos distinguir dous grandes tipos: célula animal e vexetal, pero as células de fungos, protozoos e algas teñen tamén as súas peculiaridades.
A características distintivas da célula animal son:
A célula vexetal pode distinguirse polo seguinte:
As células dos fungos parécense máis á célula animal, pero tamén teñen algunhas particularidades:
As células de protozoos son máis similares á célula animal e poden considerarse as células máis complexas, con especializacións características en determinados grupos. Nos ciliados hai dous núcleos de distinto tamaño, chamados macronúcleo (vexetativo) e micronúcleo (reprodutor). Poden ter vacúolos pulsátiles contráctiles con aspecto estrelado, que expulsan periodicamene o exceso de auga. Algúns teñen rexos axostilos formados por microtúbulos. Poden formar pseudópodos de distintos tipos, como nas amebas lobosas ou os foraminíferos reticulosos.
As algas teñen células similares ás das plantas, con parede celular e cloroplastos. Algunhas algas unicelulares teñen pirenoides e grandes cloroplastos. Entre os protistas os plastidios poden derivar de endosimbioses primarias, secundarias ou mesmo terciarias. Algúns protistas teñen estruturas únicas como o haptonema das haptófitas, ou o exectosoma das criptomónadas.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.