From Wikipedia, the free encyclopedia
Nagoia edo Nagoya (japonieraz: 名古屋市 Nagoya-shi ) , Japoniako laugarren hiri handiena da. Japoniako Honshu uhartearen erdialdean Ozeano Barearen ertzean kokatua dago, Chūbu eskualdean, Tōkai eskualde historikoan. Aichi prefeturaren hiriburua da.
Nagoia 名古屋市 | |||
---|---|---|---|
izendaturiko hiria | |||
![]() | |||
| |||
Administrazioa | |||
Herrialdea | ![]() | ||
Uhartea Eskualdea Prefektura | Honshu Chūbu (Tōkai) Aichi | ||
Alkatea | Takashi Kawamura | ||
Jatorrizko izena | 名古屋市 | ||
Posta kodea | 460-8508 | ||
Herriburua | Naka-ku | ||
Geografia | |||
Koordenatuak | 35°10′53″N 136°54′23″E | ||
![]() | |||
![]() | |||
Azalera | 326,43 km² | ||
Mugakideak | Nisshin (en) ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() | ||
Demografia | |||
Biztanleria | 2.326.844 (2021eko otsailaren 1a)![]() | ||
Dentsitatea | 7.128 bizt/km² | ||
Informazio gehigarria | |||
Sorrera | 1889ko urriaren 1a eta 1616 | ||
Telefono aurrizkia | 52 | ||
Ordu eremua | UTC+09:00 | ||
Hiri senidetuak | Los Angeles, Mexiko Hiria, Sydney, Turin, Nanjing, Pune, Toyota, Rikuzentakata (en) ![]() ![]() | ||
http://www.city.nagoya.jp |
2014ko erroldaren arabera, 2.272.075 biztanle ditu, baina inguruko hirekin bat eginda Chūkyōko metropoli eremua osatzen du eta 8.923.445 biztanletako populazioa osatzen du, Japoniako hirugarren metropoli eremua izanik.
"Nagoia" izena nagoyaka adjetibotik etor daitekeela uste da, honek "bakezalea" esan nahi du. Bestalde "Chūkyō" izenak "erdiko hiria" esan nahi du, izan ere Kyoto eta Tokioren artean kokaturik baitago.
Oda Nobunaga, Toyotomi Hideyoshi eta Tokugawa Ieyasu Nagoia inguruan egoitza zuten gerra jaun boteretsuak izan ziren. 1610 urtean Tokugawa Ieyasuk Owari probintziako hiriburua zen Kiyosu estrategikoki baliotsuagoa zen toki batetara mugitu zuten, zazpi kilometrotara, eta orduan sortu zen Nagoia.
Nagoiako gaztelua bera Kiyosuko gazteluko harriak erabiliz eraiki zuten eta garai hartan 60.000 biztanle zituen Kiyosu herri osoa mugitu zuten bertara, bai eta tenplu, santutegi eta gainerako eraikin garrantzitsuak ere. Garai hartan Atsuta santutegiaren inguruan Tōkaidō errepideko posta ezarri zuten eta santutegia eta gazteluaren arteko lurretan planifikatu zen Nagoia hiria.
Hurrengo mendeetan eskualdeko industriagunea bihurtu zen. Bereziki ezagunak ziren keramika lantzen zuten herrixkak eta baita ere Okazaki herria, shogunerrian polbora ekoizten zen toki bakanetakoa zena. Kotoigintza ere garatu zen.
Meiji berrezarkuntzaren ondoren Nagoia 1889ko urriaren 1ean eratu zen eta 1956an hiri estatusa hartu zuen. Aurrez Bigarren Mundu Gerran hegazkin estatubatuarrek bonbaketak egin zituzten 1942 eta 1945ean, beren helburu nagusiak gaztelua eta industriagunea izan ziren. Garai hartan Nagoiak milioi eta erdi biztanle zituen (Japoniako hirugarren hiria zen) eta hegazkingintza industria handia zuen, hiritarren laurdenak bertan lan egiten zuela esaten da.
Nagoia Nōbi lautadan kokaturik dago, Iseko Badiaren iparraldeko ertzean. Kiso ibaia eta Shōnai ibaia bertan itsasoratzen dira eta hauetaz gain Haori ibaia ere badago, izatez gizakiak eginiko ubidea duena. Ibai hauek itsasoa eta barneko lurren arteko merkataritzarako erabili izan dira.
![]() ![]() | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) | 21.0 | 22.6 | 25.8 | 30.5 | 34.8 | 35.8 | 38.9 | 39.9 | 38.0 | 32.7 | 27.2 | 21.3 | 39.9 |
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) | 8.7 | 9.5 | 13.4 | 19.5 | 23.7 | 26.7 | 30.5 | 32.2 | 28.0 | 22.4 | 16.7 | 11.4 | 20.2 |
Batez besteko tenperatura (ºC) | 4.3 | 4.7 | 8.2 | 14.1 | 18.5 | 22.3 | 26.0 | 27.3 | 23.4 | 17.6 | 11.9 | 6.7 | 15.4 |
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) | 1.0 | 0.6 | 3.7 | 9.2 | 14.0 | 18.7 | 22.6 | 23.8 | 20.0 | 13.5 | 7.6 | 2.6 | 11.4 |
Euria (mm) | 43.2 | 64.1 | 115.2 | 143.3 | 155.7 | 201.5 | 218.0 | 140.4 | 249.8 | 116.9 | 79.5 | 36.8 | 1564.6 |
Elur egunak (≥ 1 mm) | 6.2 | 6.1 | 2.2 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.0 | 0.2 | 2.4 | 17.1 |
Eguzki orduak | 169.8 | 165.7 | 189.3 | 188.4 | 199.6 | 145.2 | 162.9 | 195.4 | 141.9 | 165.6 | 159.7 | 169.7 | 2053.4 |
Hezetasuna (%) | 65 | 62 | 60 | 62 | 66 | 74 | 76 | 73 | 73 | 69 | 67 | 66 | 68 |
Iturria: Japoniako Meteorologia Elkartea[1] |
Nagoyak 16 auzo (ku) ditu:
Automobilgintza industriaren Japoniako hiriburua da.
Nagoiak bi aireportu ditu: Komaki, nagusiki Japonia barruan bidaiatzeko, eta Chubu (2005ean eraikia), nazioarteko bidaietarako.
1957an Nagoyako metroa inauguratu zen.
Borroka arte japoniarretaz gain gero eta arrakasta handiagoa daukate talde kirolek. Chunichi Dragons beisbol taldea bi aldiz izan da Japoniako txapelduna eta Nagoya Grampus futbol taldeak 2010eko futbol liga irabazi zuen.
Nagoiako jaialdirik esanguratsuenak honako hauek dira: