χωριό της Αρκαδίας From Wikipedia, the free encyclopedia
Τα Κάτω Δολιανά είναι χωριό το οποίο αποτελεί έδρα της κοινότητας Δολιανών στην επαρχία Βόρειας Κυνουρίας. Η ευρύτερη διοικητική κοινότητα περιλαμβάνει επίσης τα χωριά Άνω Δολιανά, Δραγούμι, Κούβλης, Προσήλια, Ρουνέικα και Καμινάρι. Η αρχική ονομασία ήταν «Δολιανίτικα Καλύβια».
Κάτω Δολιανά | |
---|---|
![]() | |
Διοίκηση | |
Χώρα | Ελλάδα[1] |
Περιφέρεια | Πελοποννήσου |
Περιφερειακή Ενότητα | Αρκαδίας |
Δήμος | Βόρειας Κυνουρίας |
Γεωγραφία | |
Γεωγραφικό διαμέρισμα | Πελοποννήσου |
Νομός | Αρκαδίας |
Υψόμετρο | 85-150μ. |
Πληθυσμός | |
Μόνιμος | 503 |
Έτος απογραφής | 2021 |
Πληροφορίες | |
Παλαιά ονομασία | Δολιανίτικα Καλύβια |
Ονομασία κατοίκων | Δολιανίτες |
Ταχ. κώδικας | 220 01 |
Τηλ. κωδικός | 2755 |
Έχουν χαρακτηριστεί παραδοσιακός οικισμός σύμφωνα με το ΦΕΚ Δ-908 α/13.11.1998 του ΥΠΕΧΩΔΕ.[2][3]
Βρίσκονται στην Ανατολική Αρκαδία, δίπλα στην πεδιάδα της Θυρέας και στις μεσημβρινές πλαγιές της οροσειράς Ζάβιτσα. Το χωριό διαπερνά ο χείμαρρος Τάνος καθώς και ο οδικός άξονας Τρίπολης-Άστρους.
Ο οικισμός αποτελούσε τη χειμερινή διαμονή των κατοίκων των Άνω Δολιανών, όμως πλέον και με την ατόνηση της κτηνοτροφίας, έχει καταστεί μόνιμη. Οι ασχολίες των κατοίκων είναι κυρίως η ελαιοκομία, η γεωργία, αλλά και η κτηνοτροφία. Στο χωριό λειτουργεί δημοτικό σχολείο σε κτίσμα του 1904, καθώς και παιδικός σταθμός.
Η πρώτη έγγραφη αναφορά της τοποθεσίας του οικισμού γίνεται σε «ταπί» (έγγραφο) της Τουρκοκρατίας, όπου γίνεται μνεία της θέσεως «Σπηλιές».
Στον οικισμό εδρεύει ο «Πολιτιστικός Σύλλογος Δολιανών», με έτος ίδρυσης το 1995.
Παρ' ότι ο οικισμός δεν είναι παραθαλάσσιος, οι κάτοικοι συχνά αναφέρονται σε αυτόν και με το περιγραφικό «Γιαλός» όταν θέλουν να τον διαχωρίσουν από τον ορεινό οικισμό.
Οι οικισμοί Άνω Δολιανά και Κάτω Δολιανά, αναγνωρίστηκαν διοικητικά με τις συγκεκριμένες ονομασίες για πρώτη φορά στις 16 Οκτωβρίου 1940.[4]
Στα όρια της κοινότητας βρίσκονται η αρχαία κωμόπολη Εύα, η Έπαυλη του Ηρώδη του Αττικού, καθώς και το γυναικείο μοναστήρι της Μονής Λουκούς. Επίσης, στη θέση Τσιόροβος υπάρχουν τμήματα οχυρωματικών έργων και σπιτιών του 5ου και 4ου αιώνα π.Χ., λείψανα υδραγωγείου και τάφοι.[5]
Αξιοσημείωτες είναι για την ιδιαιτερότητά τους και οι φυσικές σπηλιές του χωριού, οι οποίες είναι αποτέλεσμα της διάβρωσης των πετρωμάτων από τα νερά του ποταμού Τάνου και χωρίζουν τον οικισμό σε δύο γειτονιές. Η επάνω γειτονιά ονομάζεται Παλαμήδι.
Η περιοχή είναι κατάφυτη από ελαιόδενδρα. Η χλωρίδα συμπληρώνεται από εσπεριδοειδή και άλλα οπωροφόρα, όπως λεμονιές, πορτοκαλιές, συκιές, ενώ υπάρχει και μακία βλάστηση με κυρίαρχο είδος το πουρνάρι.
Στην περιοχή υπάρχουν -μεταξύ άλλων- λαγοί, τσακάλια (Canis aureus moreoticus) και αγριόχοιροι.
Βλ. επίσης: Τοπική Κοινότητα Δολιανών
Απογραφή | Οικισμός | Κοινότητα | Διάγραμμα εξέλιξης πληθυσμού κοινότητας |
---|---|---|---|
1834 | - | 893[7] | |
1861 | - | 1.336[8] | |
1870 | - | 1.323 | |
1879 | - | 1.682[9] | |
1889 | - | 1.577[10] | |
1896 | - | 1.649[11] | |
1907 | - | 1.627 | |
1920 | - | 1.849 | |
1928 | - | 1.796 | |
1940 | 82 | 1.680 | |
1951 | 1.246 | 1.650 | |
1961 | 1.081 | 1.497 | |
1971 | 1.099 | 1.404 | |
1981 | 1.075 | 1.338 | |
1991 | 933 | 1.283 | |
2001 | 780 | 1.097 | |
2011 | 595 | 846 | |
2021 | 503 | 723[12] |
Στην απογραφή, καταγράφηκαν για πρώτη φορά το 1940 ξεχωριστοί αριθμοί πληθυσμού για τα δύο κεφαλοχώρια (Άνω και Κάτω Δολιανά) και τους γύρω οικισμούς. Η απογραφή του 1940 πραγματοποιήθηκε στις 16 Οκτωβρίου, όταν οι οικιστές ακόμα βρίσκονταν στον ορεινό οικισμό, ενώ του 1951 πραγματοποιήθηκε στις 7 Απριλίου και του 1971 στις 14 Μαρτίου, όταν οι κάτοικοι βρίσκονταν στον πεδινό. Κατά τη διάρκεια εκείνων των δεκαετιών όμως συντελέστηκε παράλληλα και η αλλαγή χρήσης των οικισμών ως προς το ποιος είναι ο βασικός. Αυτό εξηγεί και την μεγάλη αντιστροφή πληθυσμών στις απογραφές από το 1951 και έπειτα.
Την πρώτη Κυριακή του Νοεμβρίου, ακολουθώντας τη «Γιορτή Κάστανου», η εικόνα του προστάτη του χωριού Αγίου Γεωργίου, μεταφέρεται -μαζί με τους τελευταίους κατοίκους- στον πεδινό οικισμό.[13][14][15][16] Κατά την κάθοδο, η μεταφορά γίνεται από τους κατοίκους, αρχικά με τα χέρια και στη συνέχεια κουβαλώντας την στους ώμους τους, σε μια τελετουργική πεζοπορία που κρατάει περί τις οκτώ ώρες και περνάει μέσα από το παλαιό μονοπάτι που χρησιμοποιείτο για να συνδέει τους δύο οικισμούς πριν τη δημιουργία αυτοκινητοδρόμων.[17][18][19] Στις 23 Απριλίου, παράλληλα με την επιστροφή μέρους των οικιστών για τις θερμές ημέρες του έτους, η εικόνα μεταφέρεται ξανά από τα Κάτω Δολιανά στον ορεινό οικισμό με λεωφορείο.[20]
Στις 10 Αυγούστου 2020, ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού ότι το έθιμο ενεγράφη στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας,[21] με απόφαση της Υπουργού Λίνας Μενδώνη,[22][23][24] αποτελώντας ένα από τα μόλις 16 έθιμα της συγκεκριμένης λίστας.[25][26]
Στο χωριό εδρεύει το ποδοσφαιρικό σωματείο Αθλητικός Πολιτιστικός Σύλλογος Νικηταράς Δολιανών.[27] Εν συντομία Α.Π.Σ. Νικηταράς Δολιανών ή και σκέτο "Νικηταράς" όπως αποκαλείται από τους κατοίκους. Η ονομασία του προέρχεται από το όνομα με το οποίο ήταν γνωστός ο Νικήτας Σταματελόπουλος, οπλαρχηγός της Ελληνικής Επανάστασης, ο οποίος πρωτοστάτησε στη Μάχη των Δολιανών. Πρόκειται για ένα από τα παλαιότερα σωματεία της Αρκαδίας, με έτος ιδρύσεως το 1921. Αγωνίζεται στις τοπικές κατηγορίες της ΕΠΣ Αρκαδίας και χρώματά του είναι το κόκκινο και το λευκό.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.