พันโท นายแพทย์ หลวงนิตย์เวชชวิศิษฏ์ (นิตย์ เปาเวทย์) เกิดเมื่อวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2439 ตำบลวังไม้ขอน อำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย อดีตอธิบดีกรมการแพทย์ (คนแรก) เป็นผู้ให้กำเนิดของสมาคมวิทยาลัยศัลยแพทย์นานาชาติแห่งประเทศไทย เสียชีวิตเมื่อวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2523 รวมสิริอายุ 84 ปี[1] อดีตอธิบดีกรมการแพทย์คนแรก หนึ่งในนายแพทย์ผู้ร่วมชันสูตรพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล รัชกาลที่ 8 [2] มีการจัดงานเพื่อรำลึกถึงท่านในโอกาสครบ 120 ปีชาตกาล เมื่อ 29 กันยายน 2559 ที่ผ่านมาด้วย [3]
หลวงนิตย์เวชชวิศิษฏ์ (นิตย์ เปาเวทย์) วัยหนุ่ม
หลวงนิตย์เวชชวิศิษฏ์เป็นุตรของนายบุญและนางยิ้ม สมรสกับนางวงเดือน มีบุตรด้วยกัน 5 คน คือ นายภูลเวชช์ เวชชวิศิษฏ์, นางเกศเมือง เวชชวิศิษฏ์, ปริญญา เวชชวิศิษฏ์, นางนงนิจ ต.สุวรรณ และนายวิชชา เวชชวิศิษฏ์
พ.ศ. 2451-2456 โรงเรียนตัวอย่างมณฑล พิษณุโลก จำนวน 6 ปี สอบไล่ได้ ม.6
พ.ศ. 2457 – 2460 จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย แผนกแพทยศาสตร์ จำนวน 3.5 ปี สอบไล่ได้ภาค 1 (กำลังเรียนภาค 2 ได้ออกไปศึกษาวิชาแพทย์ที่สหรัฐอเมริกา )
พ.ศ. 2460-2462 Harvard University Cambridge, Mass จำนวน 2 ปี สำเร็จเตรียมแพทย์ (โดยทุนของสมเด็จเจ้าฟ้ากรมหลวงสงขลานครินทร์ )
พ.ศ. 2462 – 2465 Albany Medical College, Union. จำนวน 4 ปี สำเร็จวิชาแพทย์ได้รับปริญญา
พ.ศ. 2465 University, Albany New York , Examination of New York State U.S.A. (M.D. เข้าสอบ State Board สอบได้และได้รับใบอนุญาตให้ประกอบโรคศิลปะในสหรัฐอเมริกา)
พ.ศ. 2466 – 2467 St.Joseph’s Hospital Syracuse, New York, U.S.A. จำนวน 1 ปี แพทย์ประจำบ้าน (ภายหลังที่ได้ทำงานเป็นแพทย์ประจำบ้าน 6 เดือน แล้วได้ถูกมอบหน้าที่ให้ควบคุมแพทย์ประจำบ้านแผนกศัลยกรรม)
พ.ศ. 2480 มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล (ได้รับ พ.ด. D.Sc.in Med.Hon. กิตติมศักดิ์)
ท่านได้รับพระราชทานยศ ดังนี้
พ.ศ. 2469 เป็นรองอำมาตย์ตรี
พ.ศ. 2471 เป็นรองอำมาตย์โท
พ.ศ. 2473 เป็นอำมาตย์โท
พ.ศ. 2474 เป็นอำมาตย์เอก
พ.ศ. 2484 ว่าที่ นายพันตรี และเป็นนายพันตรี ในปีเดียวกัน
พ.ศ. 2497 เป็นนายพันโท
8 สิงหาคม 2471 ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น หลวงนิตย์เวชชวิศิษฏ์
ราชการพิเศษ
ราชการพิเศษซึ่งทางราชการแต่งตั้งให้รับหรือกระทำนอกไปจากตำแหน่งที่ประจำอยู่
พ.ศ. 2471 – 2475 ศัลยแพทย์พิเศษ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
พ.ศ. 2481 กรรมการสภาการแพทย์
พ.ศ. 2483 กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิกองอาสากาชาด กรรมการอบรมศัลยแพทย์ กรรมการป้องกันภัยทางอากาศส่วนภูมิภาค
พ.ศ. 2484 แพทย์ช่วยราชการทหารเสนารักษ์พญาไท กรรมการองค์การแพทย์ แพทย์ที่ปรึกษาและแพทย์ช่วยราชการพญาไท ไปตรวจราชการชายแดนสุดทางที่นครจำปาศักดิ์ และสำโรง
พ.ศ. 2485 – 2487 ประจำหน้าที่ใน บ.ก.ทหารสูงสุด
พ.ศ. 2488 ประจำหน้าที่ในกองบัญชาการเขตภายใน กรรมการพิจารณาให้รางวัลแก่ผู้ที่คิดค้นหรือประดิษฐ์ของใหม่ขึ้นใช้ในราชการ
พ.ศ. 2489 กรรมการอำนวยการโรงงานเภสัชกรรม ประธานกรรมการแพทย์ตรวจอนามัยข้าราชการที่ลาไปศึกษาวิชา ณ ต่างประเทศ และนักเรียนทุนรัฐบาล
พ.ศ. 2494 ไปดูงานการปกครองที่สหรัฐอเมริกา 2 เดือน
พ.ศ. 2495 ไปดูงานเกี่ยวกับการแพทย์ที่สหรัฐอเมริกา 3 เดือน
พ.ศ. 2496 ไปประชุมเกี่ยวกับสถิติชีพและสุขภาพที่กรุงลอนดอน และไปดูงานต่อที่อังกฤษ และสหรัฐอเมริกา รวม 3 เดือน กรรมการวัฒนธรรมประชาสงเคราะห์ กระทรวงวัฒนธรรม
พ.ศ. 2497 ประธานกรรมการทำนุบำรุงโรงพยาบาลสงฆ์ กรรมการป้องกันภัยทางอากาศแห่งราชอาณาจักร กรรมการชดเชยค่าเสียหายเนื่องจากการกบฏ กรรมการบริหารสมาคมปราบวัณโรค กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิของมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์
พ.ศ. 2498 กรรมการพิจารณาปัญหาเกี่ยวกับการแพทย์และเภสัชทหารนานาชาติ อนุกรรมการพิจารณาการจำหน่ายยาเคลื่อนที่
พ.ศ. 2499 อ. ก. พ. วิสามัญพิจารณาการขอพระราชทานเหรียญดุษฎีมาลาและเข็มศิลปวิทยา
พ.ศ. 2501 อนุกรรมการพิจารณาการขอพระราชทานเหรียญดุษฎีมาลาและเข็มศิลปวิทยา กรรมการที่ปรึกษาฝึกอบรมข้าราชการประจำกระทรวง กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิของมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์
เครื่องอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ
ฝรั่งเศส :
พ.ศ. 2501 - เครื่องอิสริยาภรณ์เอตวลนัวร์ ชั้นที่ 3[11]
พม่า :
พ.ศ. 2501 - เครื่องอิสริยาภรณ์มหาสเรสิธุ
สมาคมศิษย์เก่าวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี กรุงเทพ. (2559). หนังสืออนุสรณ์ 120 ปีชาตกาล พันโท นายแพทย์ หลวงนิตย์เวชชวิศิษฎ์ -จัดพิมพ์เป็นอนุสรณ์เนื่องในวาระครบ 120 ปีชาตกาล พันโท นายแพทย์ หลวงนิตย์เวชชวิศิษฎ์ (นิตย์ เปาวเวทย์). หนา 218 หน้า