แม่น้ำบางปะกง เป็นแม่น้ำสายสำคัญในจังหวัดปราจีนบุรี จังหวัดฉะเชิงเทรา และจังหวัดชลบุรี มีต้นกำเนิดจากจุดที่แม่น้ำหนุมานและแม่น้ำพระปรงไหลมารวมกันในเขตอำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี จากนั้นไหลผ่านอำเภอศรีมหาโพธิ อำเภอเมืองปราจีนบุรี เป็นเส้นแบ่งเขตอำเภอเมืองปราจีนบุรีกับอำเภอบ้านสร้าง เข้าเขตอำเภอบ้านสร้าง ไหลเป็นเส้นแบ่งเขตอำเภอบ้านสร้าง จังหวัดปราจีนบุรี กับอำเภอบางน้ำเปรี้ยวและอำเภอคลองเขื่อน จังหวัดฉะเชิงเทรา แล้วไหลเป็นเส้นแบ่งเขตอำเภอคลองเขื่อนกับอำเภอบางคล้า เข้าเขตอำเภอเมืองฉะเชิงเทรา อำเภอบ้านโพธิ์ และอำเภอบางปะกง ไปลงอ่าวไทยที่แนวแบ่งเขตระหว่างอำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา กับอำเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี มีความยาวประมาณ 230 กิโลเมตร และมีความกว้างในช่วงที่ไหลผ่านเขตเทศบาลเมืองฉะเชิงเทราประมาณ 120 เมตร
ข้อมูลเบื้องต้น แม่น้ำบางปะกง แม่น้ำปราจีนบุรี, แม่น้ำโจ้โล้, ที่ตั้ง ...
แม่น้ำบางปะกง
แม่น้ำปราจีนบุรี, แม่น้ำโจ้โล้ |
---|
![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Bang_Pakong_River_-_May_2010_-_01.jpg/270px-Bang_Pakong_River_-_May_2010_-_01.jpg) แม่น้ำบางปะกงบริเวณอนุสรณ์สถานพระสถูปเจดีย์ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช อำเภอบางคล้า |
![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Bangpakongrivermap.png/270px-Bangpakongrivermap.png) แม่น้ำบางปะกงคือเส้นเน้นสีแดง |
ที่ตั้ง |
---|
ประเทศ | ไทย |
---|
จังหวัด | ปราจีนบุรี, ฉะเชิงเทรา, ชลบุรี |
---|
ลักษณะทางกายภาพ |
---|
|
ต้นน้ำ | จุดบรรจบระหว่างแม่น้ำหนุมาน กับแม่น้ำพระปรง |
---|
• ตำแหน่ง | ตำบลกบินทร์ อำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี |
---|
• พิกัด | 13°59′09.5″N 101°42′30.5″E |
---|
|
ปากน้ำ | ปากน้ำบางปะกง |
---|
• ตำแหน่ง | ตำบลบางปะกง อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา และตำบลคลองตำหรุ อำเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี |
---|
• พิกัด | 13°27′34.9″N 100°57′43.0″E |
---|
ความยาว | 230 กิโลเมตร (140 ไมล์) |
---|
ลุ่มน้ำ |
---|
ระบบแม่น้ำ | ลุ่มน้ำบางปะกง[1] |
---|
ลำน้ำสาขา | |
---|
• ซ้าย | แม่น้ำพระปรง, คลองบางกระดาน, คลองบางกระเจ็ด, คลองคูมอญ, คลองท่าลาด |
---|
• ขวา | แม่น้ำหนุมาน, คลองประจันตคาม, แม่น้ำนครนายก, คลองแสนแสบ, คลองท่าไข่, คลองบางพระ, คลองประเวศบุรีรมย์, คลองสำโรง, คลองผีขุด |
---|
ปิด
|
|
|
|
|
|
คลองพระสะทึง จ.สระแก้ว |
|
|
|
|
แควพระปรง จ.สระแก้ว |
จ.ปราจีนบุรี แควหนุมาน |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
จุดเริ่มต้นแม่น้ำบางปะกง |
|
|
|
ต.กบินทร์ อ.กบินทร์บุรี จ.ปราจีนบุรี |
|
กม. 240 |
|
|
|
สะพานต้นน้ำบางปะกง |
|
|
|
ทางหลวงท้องถิ่น |
สะพานวัดปากแพรก |
|
|
|
ทางหลวงท้องถิ่น |
สะพานเพชรเอิม |
|
|
|
ทางหลวงท้องถิ่น |
|
|
|
|
|
คลองเพชรเอิม |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
สะพานหาดสูง |
|
|
|
ทางหลวงชนบท ปจ.2027 |
สะพานข้ามแม่น้ำบางปะกง |
|
|
|
ทางหลวงท้องถิ่น |
|
|
|
|
คลองชะลองแวง |
|
กม. 220 |
|
|
|
สะพานศรีพนาภิรมย์ดำริ |
|
|
|
ทางหลวงท้องถิ่น |
|
|
|
|
|
คลองกะพ้อใหญ่ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
สะพานคลองลัด |
|
|
|
ทางหลวงท้องถิ่น |
สะพานข้ามแม่น้ำบางปะกง |
|
|
|
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3078 |
สะพานวัดประทุมบูชา |
|
|
|
ทางหลวงท้องถิ่น |
|
กม. 200 |
|
|
|
สะพานวัดบุพพาราม |
|
|
|
ทางหลวงท้องถิ่น |
สะพานศรีมหาอทิตยาทร |
|
|
|
ทางหลวงท้องถิ่น |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองหาดยาง |
|
|
|
|
|
สะพานวัดหาดสะแก |
|
|
|
ทางหลวงท้องถิ่น |
|
|
|
|
|
คลองท่าแห |
|
|
|
|
คลองประจันตคาม |
|
|
|
|
สะพานพุทธสังฆเนรมิตร |
|
|
|
สะพานแขวนสำหรับเดินข้าม |
สะพานวัดสง่างาม |
|
|
|
ทางหลวงชนบท ปจ.4025 |
สะพานวัดสง่างาม |
|
|
|
สะพานแขวนสำหรับเดินข้าม |
คลองบางบริบูรณ์ (ฝาละมี) |
|
|
|
|
|
กม. 180 |
|
|
|
สะพานแก้วพิจิตร |
|
|
|
ทางหลวงชนบท ปจ.2033 |
สะพานปราจีนบุรี |
|
|
|
ถนนราษฎรดำริ |
สะพานณรงค์ดำริรี |
|
|
|
|
สะพานข้ามแม่น้ำบางปะกง |
|
|
|
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 319 |
คลองโคกกะจะ |
|
|
|
|
คลองมอญ |
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองบางเดชะ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองบางพลวง |
|
|
|
|
|
สะพานปราจีนแลนด์ |
|
|
|
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3078 |
คลองสารภี (สันทรีย์) |
|
|
|
|
|
กม. 160 |
|
|
|
|
|
|
|
คลองหัวคู้ |
|
|
|
|
คลองชาวเหนือ |
สะพานวัดมูลเหล็ก |
|
|
|
สะพานสำหรับเดินข้าม |
สะพานข้ามแม่น้ำบางปะกง |
|
|
|
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3076 |
คลองสถานี |
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองหอทอง |
คลองมะดัน |
|
|
|
|
คลองเฆ่ |
|
|
|
|
|
|
|
|
ถนนส่วนบุคคล |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองหอทอง |
|
|
|
|
|
สะพานบางเตย |
|
|
|
ทางหลวงท้องถิ่น |
|
|
|
|
|
|
กม. 140 |
|
|
คลองโพธิ์เย็น |
|
|
|
|
|
คลองวังไทร |
|
|
|
|
สะพานบางยางประชาชนรวมใจ |
|
|
|
ทางหลวงท้องถิ่น |
|
|
|
|
คลองหูช้าง |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองบางแตน |
|
|
|
|
|
สะพานแขวนบางเตย |
|
|
|
สะพานแขวนสำหรับเดินข้าม |
คลองอ้อมบางแตน |
|
|
|
|
แม่น้ำนครนายก |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองแสนแสบ |
กม. 120 |
|
|
|
|
|
|
|
|
สะพานข้ามแม่น้ำบางปะกง |
|
|
|
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3481 |
|
|
|
|
|
คลองประจำรัง |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองบางกระดาน |
|
|
|
|
|
คลองสมอคล้อย |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองบางโรง |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
สะพานบางกระเจ็ด |
|
|
|
ทางหลวงท้องถิ่น |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองบางกระเจ็ด |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองบางอิแก้ว |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
กม. 100 |
|
|
|
คลองบางห้าง |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองคูมอญ |
|
|
|
|
|
สะพานบางตลาด |
|
|
|
ทางหลวงชนบท ฉช.4023 |
|
|
|
|
|
เกาะลัด |
|
|
|
คลองท่าลาด |
|
|
|
|
คลองท่าทองหลาง |
|
กม. 80 |
|
|
|
|
|
|
|
สถานีสูบน้ำเขื่อนบางปะกง |
|
|
|
|
|
เขื่อนหลัก เขื่อนบางปะกง |
|
|
|
|
สะพานข้ามแม่น้ำบางปะกง |
|
|
|
เขื่อนบางปะกง |
|
|
|
|
เขื่อนกั้นลำน้ำเดิม |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองสัมปทวน |
|
|
|
|
คลองกลาง (คลองบ้านใหม่) |
|
|
|
|
|
|
|
|
ทางรถไฟสายชายฝั่งทะเลตะวันออก |
|
|
|
|
คลองบางไผ่ |
|
|
|
|
คลองบางตีนเป็ด |
คลองนครเนื่องเขต |
|
|
|
|
คลองท่าไข่ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
สะพานฉะเชิงเทรา |
|
|
|
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 304 |
|
กม. 60 |
|
|
|
วัดโสธรวรารามวรวิหาร |
|
|
|
|
คลองศรีโสธร |
|
|
|
|
คลองบางพระ |
|
|
|
|
สะพานข้ามแม่น้ำบางปะกง |
|
|
|
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 365 |
|
|
|
|
|
คลองประเวศบุรีรมย์ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
กม. 40 |
|
|
|
สะพานพระยาศรีสุนทรโวหาร (น้อย อาจารยางกูร) |
|
|
|
ทางหลวงชนบท ฉช.3005 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองชวดแค |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองหยอดยอ |
|
|
|
|
|
ท่าเรือบ้านโพธิ์ |
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองอ้อมใหญ่ |
สะพานข้ามแม่น้ำบางปะกง |
|
|
|
ทางหลวงพิเศษหมายเลข 7 |
|
|
|
|
|
คลองสำโรง |
กม. 20 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
คลองอ้อมแก้ว จ.ชลบุรี |
|
|
|
|
คลองหลวง จ.ชลบุรี |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
สะพานเทพหัสดิน |
|
|
|
ถนนเทพรัตน |
|
|
|
|
ทางพิเศษบูรพาวิถี |
|
|
|
|
เกาะนก |
ท่าเรือบางปะกง |
|
|
|
|
คลองผีขุด |
|
|
|
|
|
กม. 0 |
|
|
ปากแม่น้ำบางปะกง |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
แม่น้ำบางปะกง ประกอบด้วยลำน้ำสาขาหลัก ๆ ซึ่งหมายรวมถึงลุ่มน้ำปราจีนบุรีด้วย[2] ดังนี้
ต้นน้ำ
ลำน้ำสาขาซึ่งอยู่ต้นน้ำ ไหลลงมายังจุดเริ่มต้นของแม่น้ำบางปะกง ในอำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี ประกอบไปด้วย[2][3]
- แม่น้ำหนุมาน แม่น้ำหนุมานอยู่ในลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำหนุมาน ประกอบด้วยลำน้ำสาขาคือ
- ห้วยโสมง ห้วยโสมงอยู่ในลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำหนุมาน จังหวัดปราจีนบุรี
- ลำพระยาธาร ลำพระยาธารอยู่ในลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำหนุมาน จังหวัดปราจีนบุรี
- แม่น้ำพระปรง แม่น้ำพระปรงอยู่ในลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำพระปรง ส่วนที่ 1-2 และลุ่มน้ำสาขาคลองพระสะทึง ประกอบด้วยลำน้ำสาขาคือ
- คลองพระปรง คลองพระปรงอยู่ในลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำพระปรง ส่วนที่ 1 จังหวัดปราจีนบุรี
- คลองปะตง คลองปะตงอยู่ในลุ่มน้ำสาขาคลองพระสะทึง จังหวัดจันทบุรี
- คลองพระสะทึง คลองพระสะทึงอยู่ในลุ่มน้ำสาขาคลองพระสะทึง จังหวัดสระแก้ว
- ห้วยไคร้ อยู่ในลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำพระปรง ส่วนที่ 2 จังหวัดปราจีนบุรี
ระหว่างลำน้ำ
ลำน้ำสาขาที่ไหลมาร่วมกับแม่น้ำบางปะกงในระหว่างช่วงที่เรียกว่าแม่น้ำบางปะกงแล้ว ในจังหวัดปราจีนบุรีและจังหวัดฉะเชิงเทรา ประกอบไปด้วย[4][3]
- แม่น้ำนครนายก แม่น้ำนครนายกอยู่ในลุ่มน้ำสาขานครนายก จังหวัดนครนายก
- คลองท่าลาด คลองท่าลาดอยู่ในลุ่มน้ำสาขาคลองท่าลาด ประกอบด้วยลำน้ำสาขาคือ
- คลองระบม คลองระบมอยู่ในลุ่มน้ำสาขาคลองท่าลาด จังหวัดฉะเชิงเทรา
- คลองสียัด คลองสียัดอยู่ในลุ่มน้ำสาขาคลองท่าลาด จังหวัดฉะเชิงเทรา
- คลองใหญ่ คลองใหญ่อยู่ในลุ่มน้ำสาขาคลองหลวง จังหวัดชลบุรี
- คลองหลวง คลองหลวงอยู่ในลุ่มน้ำสาขาคลองหลวง จังหวัดชลบุรี
แม่น้ำบางปะกงนั้นมีการกำหนดพื้นที่ลุ่มน้ำสาขาภายในพื้นที่ลุ่มน้ำบางปะกง ใช้รหัสลุ่มน้ำคือ 15 มีพื้นที่ลุ่มน้ำประมาณ 20,303 ตารางกิโลเมตร (12,689,378 ไร่) ครอบคลุมพื้นที่ 11 จังหวัด ประกอบไปด้วย 10 ลุ่มน้ำสาขา ดังนี้[5]
- ลุ่มน้ำสาขาคลองพระสะทึง เนื้อที่ประมาณ 2,674.67 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 4 จังหวัด คือ จันทบุรี, ฉะเชิงเทรา, ปราจีนบุรี และสระแก้ว
- ลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำปรง ส่วนที่ 1 เนื้อที่ประมาณ 1,622.70 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 2 จังหวัด คือ ประจีนบุรี และสระแก้ว
- ลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำปรง ส่วนที่ 2 เนื้อที่ประมาณ 983.98 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 3 จังหวัด คือ ฉะเชิงเทรา, ปราจีนบุรี และสระแก้ว
- ลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำหนุมาน เนื้อที่ประมาณ 2,137.08 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 4 จังหวัด คือ ปราจีนบุรี, นครนายก, สระแก้ว และนครราชสีมา
- ลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำปราจีนบุรีตอนล่าง เนื้อที่ประมาณ 2,190.44 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 3 จังหวัด คือ ฉะเชิงเทรา, ปราจีนบุรี และสระแก้ว
- ลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำนครนายก เนื้อที่ประมาณ 1,776.32 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 4 จังหวัด คือ สระบุรี, ฉะเชิงเทรา, ปราจีนบุรี และนครนายก
- ลุ่มน้ำสาขาที่ราบแม่น้ำบางปะกง ส่วนที่ 1 เนื้อที่ประมาณ 1,642.04 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 5 จังหวัด คือ กรุงเทพมหานคร, ปทุมธานี, ฉะเชิงเทรา, ปราจีนบุรี และนครนายก
- ลุ่มน้ำสาขาคลองท่าลาด มีเนื้อที่ประมาณ 2,927.98 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 4 จังหวัด คือ ชลบุรี, ฉะเชิงเทรา, ปราจีนบุรี และสระแก้ว
- ลุ่มน้ำสาขาคลองหลวง มีเนื้อที่ประมาณ 819.55 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 2 จังหวัด คือ ชลบุรี และฉะเชิงเทรา
- ลุ่มน้ำสาขาที่ราบแม่น้ำบางปะกง ส่วนที่ 2 เนื้อที่ประมาณ 3,528.24 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมพื้นที่ 4 จังหวัด คือ กรุงเทพมหานคร, สมุทรปราการ, ชลบุรี และฉะเชิงเทรา
สัตว์ทะเล
พื้นที่บริเวณปากแม่น้ำบางปะกงเป็นพื้นที่น้ำกร่อย ทำให้สามารถพบโลมาและวาฬ 4 ชนิดด้วยกัน[6] ประกอบไปด้วย
สัตว์น้ำจืด
เนื่องจากระบบนิเวศที่สมบูรณ์ของแม่น้ำบางปะกง ทำให้เป็นแหล่งที่อยู่ที่เหมาะสมของปลาน้ำจืดและสัตว์น้ำหายากอีกหลายชนิด[7] ประกอบไปด้วย
- ปลาสายยู (Ceratoglanis pachynema Ng, 1999) เซอราโตกลานิสพาชีนีมา ปลาสายยูพบเฉพาะในแม่น้ำบางปะกงเท่านั้น มีความสับสนเรียกปลาที่พบในพื้นที่อื่นว่าเป็นปลาชนิดนี้ แต่เมื่อตรวจสอบพบว่าเป็นคนละสายพันธุ์กัน อาทิ ที่อควาเรียมบึกฉวาก[8]
แม่น้ำบางปะกงถูกกล่าวถึงในบทเพลงหลายเพลงที่มีชื่อเสียง ซึ่งบรรยายถึงบรรยากาศและธรรมชาติรวมถึงสภาพบ้านเมืองของฉะเชิงเทราในขณะนั้น อาทิ
- ช่วงที่ไหลผ่านจังหวัดปราจีนบุรี เรียกว่า "แม่น้ำปราจีนบุรี"
- ช่วงที่ไหลผ่านจังหวัดฉะเชิงเทราและจังหวัดชลบุรี เรียกว่า "แม่น้ำบางปะกง"
- ชื่อท้องถิ่นเรียกว่า "แม่น้ำโจ้โล้"
บางปะกง, 2013-08-29, สืบค้นเมื่อ 2023-03-19
- Higham, C., 2014, Early Mainland Southeast Asia. Bangkok: River Books Co., Ltd., ISBN 9786167339443