Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Park Narodowy Río Abiseo (hiszp. Parque nacional del Río Abiseo) – park narodowy położony w Peru w regionie San Martín (prowincja Mariscal Cáceres). Został utworzony 11 sierpnia 1983 roku i zajmuje obszar 2745,2 km². W 1990 roku został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W 2008 roku został zakwalifikowany przez BirdLife International jako ostoja ptaków IBA, a od 2016 roku stanowi główną część rezerwatu biosfery UNESCO o nazwie „Gran Pajatén”[1][2][3][4][5].
![]() | |
park narodowy | |
Państwo | |
---|---|
Położenie |
region San Martín |
Data utworzenia |
11 sierpnia 1983 |
Powierzchnia |
2745,2 km² |
Ochrona |
kategoria IUCN – II (park narodowy) |
Położenie na mapie Peru ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO | |
![]() Wełnik żółtoogonowy | |
Państwo | |
---|---|
Typ |
mieszany |
Spełniane kryterium |
III, VII, IX, X |
Numer ref. | |
Region[infobox 2] |
Ameryka Łacińska i Karaiby |
Historia wpisania na listę | |
Park znajduje się na wschodnich zboczach Andów, między rzekami Marañón i Huallaga na wysokościach od 350 do 4000 m n.p.m. Obejmuje 70% dorzecza rzeki Abiseo od której wziął nazwę. Jest to obszar przejściowy między wysokimi pasmami Andów a Niziną Amazonki co powoduje dużą różnorodność fauny i flory. Niżej położoną część parku pokrywa wilgotny las równikowy, tropikalny wilgotny las górski i tropikalny las suchy. Wyżej występuje las mglisty i paramo. Większą część parku zajmuje dziewiczy las mglisty[1][2][4][6][7][8].
Klimat w części wschodniej parku jest gorący i wilgotny, ze średnimi temperaturami powyżej +18 °C i opadami powyżej 750 mm przy wilgotności względnej 90%. W zachodniej części temperatury wahają się od +7 °C do +25 °C w zależności od wysokości. Średnie roczne opady wynoszą od 800 do 2000 mm[1].
W parku zarejestrowano 1134 gatunki roślin. Rosną tu narażone na wyginięcie (VU) Swietenia macrophylla, Cedrela montana, Prumnopitys montana, Polylepis multijuga i cedrzyk wonny, a także m.in.: kauczukowiec brazylijski, Croton lechleri, czepota puszysta, Cedrelinga catenaeformis[1].
Na terenie parku odnotowano dotychczas prawie 900 gatunków dzikich zwierząt, w tym 181 gatunków ssaków, 409 ptaków, 17 gadów, 30 płazów, 14 ryb[1].
Ssaki to krytycznie zagrożony wyginięciem (CR) wełnik żółtoogonowy (do niedawna uważano ten gatunek za wymarły), zagrożone wyginięciem (EN) czepiak czarci i Callicebus oenanthe, narażone na wyginięcie (VU) huemal peruwiański i andoniedźwiedź okularowy, a także m.in.: paka górska, jaguar amerykański, wyjec rudy[3][4][8].
Ptaki to zagrożone wyginięciem (EN) świergoszczyk szarosterny, andotanager złoty i pieprzojad żółtobrewy, narażone na wyginięcie (VU) kondor wielki i andowiec peruwiański, a także m.in.: czubacz białosterny, kondor królewski, amazonka żółtogłowa, hełmiatka czerwonooka, andotukan niebieski, moczarnik rdzawy, białoliczka rdzawa, złotogardlik rdzawobrewy[5][8][9].
Na terenie parku od 1985 roku prowadzone są wykopaliska archeologiczne – zidentyfikowano ponad 36 stanowisk archeologicznych – najstarsze datowane na VI tysiąclecie p.n.e[6][8].
Najbardziej znanym stanowiskiem w parku jest miasto Gran Pajatén. Zostało ono zbudowane przez cywilizację Chachapoyów, a następnie podbite przez Inków. Znajduje się na szczycie wzgórza nad doliną rzeki Montecristo i składa się z co najmniej 26 okrągłych kamiennych budowli na licznych tarasach i schodach. Ruiny zajmują powierzchnię około 20 000 m². Główne budynki są ozdobione łupkowymi mozaikami przedstawiającymi motywy ludzkie, ptasie i geometryczne[1][7].
Kolejnym stanowiskiem archeologicznym jest kompleks grobowy Los Pinchudos zbudowany na wąskiej półce dużego klifu. Odkryte tu drewniane bożki, które przedstawiają nagie istoty, zostały znalezione w stanie nienaruszonym i umieszczone na swoim pierwotnym miejscu. Inne stanowiska to m.in.: Cerro Central z około 200 budynkami, kompleksy Las Papayas i Marcial (Pajatén II) każdy ze 100 budynkami[1][7].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.