Loading AI tools
rodzaj owadów Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Mnożyca[1][2][3][4] (Coccidula) – rodzaj chrząszczy z rodziny biedronkowatych. Obejmuje pięć opisanych gatunków. Występują w Holarktyce, głównie w krainie palearktycznej. Bytują wśród roślinności trawiastej i zielnej. Ciało mają podługowato-owalne, spłaszczone, ubarwione od żółtopomarańczowego do czerwonorudego, czasem z czarnym wzorem.
Coccidula | |||
Kugelann, 1798 | |||
![]() Mnożyca szuwarówka | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Gromada | |||
Rząd | |||
Nadrodzina | |||
Rodzina | |||
Podrodzina |
Coccinellinae | ||
Plemię |
Coccidulini | ||
Rodzaj |
Coccidula | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Chrysomela scutellata Herbst, 1783 | |||
Synonimy | |||
|
Chrząszcze o spłaszczonym[5][6] ciele długości od 2,5 do 4,2 mm[5]. Zarys ciała jest podługowato-owalny z równoległymi bokami. Ubarwienie jest od żółtopomarańczowego do czerwonorudego, jednolite albo z czarnymi plamkami lub znakami[5][6]. Wierzch ciała pokrywają punkty szczecinkowe (chetopory) o dwóch różnych rozmiarach[5].
Duże oczy złożone buduje 7 lub 8 fasetek[5]. Długie czułki zbudowane są z jedenastu członów[5][6], z których trzy ostatnie tworzą luźną i niesymetryczną buławkę. Miejsca osadzenia czułków niewidoczne są od góry, a płytkie rowki do ich chowania ciągną się na spodzie głowy do tylnej krawędzi oka. Odsłonięta warga górna ma prostą krawędź przednią. Niesymetryczne żuwaczki mają dobrze rozwinięte prosteki, ząbek u nasady części molarnej i rozdwojone wierzchołki. Szczęki mają pieńki z wyraźnymi rowkami na głaszczki, a żuwki wewnętrzne z kilkoma ostrogami i sztywnymi szczecinkami w szczytowej połowie zewnętrznego brzegu. Czteroczłonowe głaszczki szczękowe mają człon drugi lekko ku szczytowi rozszerzony, trzeci prawie trójkątny, a wierzchołkowy lekko toporowaty. Warga dolna ma prawie kwadratowy przedbródek, trapezowatą bródkę i szeroki podbródek. Trójczłonowe głaszczki wargowe mają dwa ostatnie człony podobnych wymiarów[5].
Przedplecze ma powierzchnię porośniętą skierowanymi ku przodowi włoskami. Przednia jego krawędź jest szeroko wykrojona, kąty przednie szeroko zaokrąglone, brzegi boczne wyraźnie obrzeżone i rozpłaszczone, kąty tylne spiczaste, a krawędź tylna nieobrzeżona. Brak jest dołków na podgięciach przedplecza. Obrys tarczki jest pięciokątny. Pokrywy mają powierzchnię pokrytą punktami dwojakiego rozmiaru, z którym mniejsze rozmieszczone są bezładnie, a większe ułożone w dziewięć nieregularnych rzędów, oraz porośniętą skierowanymi ku tyłowi włoskami. Podgięcia pokryw sięgając do nasady czwartego z widocznych sternitów odwłoka są niepełne oraz pozbawione dołków. Tylnych skrzydeł brak u C. litophiloides, natomiast u pozostałych gatunków są dobrze wykształcone[5].
Przedpiersie ma obrzeżony, prosty do lekko wykrojonego brzeg przedni. Wyrostek przedpiersia może mieć boczne żeberka lub gładką powierzchnię; wchodzi on w głębokie wcięcie pośrodku śródpiersia (mezowentrytu). Linie udowe na zapiersiu (metawentrycie) są pełne po bokach i łączą się pośrodku[5].
Odnóża przedniej pary mają po jednej, a pozostałych par po dwóch ostrogach na wierzchołkach goleni. Czteroczłonowe stopy mają człon pierwszy niemal trójkątnie rozszerzony, a człon drugi wydłużony, płatowaty i na szczycie ścięty – cechy te różnią mnożyce od podobnego rodzaju Tetrabrachys[5].
Odwłok ma sześć widocznych od zewnątrz sternitów (wentrytów), z których pierwszy jest tak długi jak trzy następne razem wzięte, przedostatni jest zaokrąglony u samic i ścięty u samców, a ostatni zaokrąglony u obu płci. Dziewiąte sternum samca ma nierozszerzoną u wierzchołka apodemę. Genitalia samca cechują się symetrycznym tegmenem o paramerach połączonych stawowo z płatem środkowym oraz smukłym prąciem z niesymetryczną kapsułą (ramię zewnętrzne uwstecznione) i spiczastym wierzchołkiem. Genitalia samicy odznaczają się robakowatą spermateką z małymi i wydłużonymi gruczołami dodatkowymi, brakiem infundibulum oraz wydłużonym i zaokrąglonym na szczycie proktigerem. Pokładełko ma wydłużone gonokoksyty o prawie trójkątnym zarysie i małych stylikach z kilkoma szczecinkami[5].
Chrząszcze te zasiedlają pobrzeża wód, torfowiska, mokradła, wilgotne łąki, polany i zarośla, śródlądowe wydmy i pola uprawne[7][8][6][5]. Bytują na roślinności trawiastej oraz rosnących wśród niej roślinach zielnych[5]. Zarówno larwy jak i owady dorosłe są drapieżnikami żerującymi na mszycach (afidofagia) występujących na tej roślinności[7][8][5]. Ich łupem pada m.in. mszyca śliwowo-trzcinowa. Jaja składają na roślinach pokarmowych mszyc. U gatunków europejskich cykl życiowy jest jednoroczny[5]. Zimowanie postaci dorosłych odbywa się w ściółce i pod korą starych drzew[6].
Rodzaj holarktyczny. C. lepida występuje w północnej części krainy nearktycznej, zaś pozostałe gatunki w krainie palearktycznej; wszystkie występują w jej części azjatyckiej, natomiast w Afryce Północnej i niemal całej Europie[5], w tym w Polsce, spotyka się mnożycę rdzawą i mnożycę szuwarówkę[9][5].
Gatunki mnożyc w XVIII wieku umieszczono w takich rodzajach jak Chrysomela, Silpha, Nitidula i Dermestes[5]. Wyróżnienia rodzaju Coccidula dokonał w 1798 roku Johann Gottlieb Kugelann[10]. Dopiero w 1874 roku George Robert Crotch dokonał wyznaczenia C. scutellata jego gatunkiem typowym[11]. W systemach z drugiej połowy XX wieku i początku wieku XXI rodzaj ten umieszczano zwykle w podrodzinie Coccidulinae[12][13][14]. W pierwszej dekadzie XXI wieku rozpoznano brak odzwierciedlania filogenezy przez dawne podziały biedronkowatych na podrodziny i ograniczono się do wyróżniania tylko dwóch podrodzin, z których Coccinellinae objęły plemię Coccidulini[15][16]. Ainsley Seago i współpracownicy w 2011 roku na podstawie molekularno-morfologicznej analizy filogenetycznej zsynonmizowali Coccidulini ze Scymnini[17], jednak już analizy filogenetyczne Jamesa A. Roberstona i innych z 2015 roku oraz Che Lihenga i innych z 2021 roku rozpoznają odrębność tych plemion[18][19].
Do rodzaju tego należy pięć opisanych gatunków[5]:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.