Szczuroskocznik drobny występuje w Stanach Zjednoczonych i Meksyku, na terytorium od południowo-wschodniego Oregonu i zachodniego Utah do północnych części meksykańskich stanów Sonora i Kalifornia Dolna Południowa (tamtejsza populacja jest bardzo mała). Podobnie jak inne szczuroskoczniki, żyje przeważnie na suchych równinach i terenach pustynnych[23]. Zamieszkuje też nadbrzeżne suche zarośla i suche, okresowo zalewane tereny. Jest spotykany od poziomu morza do 1700 m n.p.m.[26].
Zagrożony podgatunek P. l. pacificus, kalifornijski endemit, zamieszkuje tereny trawiaste i pokryte roślinnością twardolistną[23]. Jego populacja znacząco zmalała na skutek zajmowania naturalnego środowiska przez ludzi; przez 20 lat był uznawany za wymarły, ale w 1993 roku odkryto populację liczącą mniej niż 40 osobników. Zagraża im drapieżnictwo ze strony dzikich i udomowionych kotów[27]. Także podgatunek P. l. brevinasus znacząco zmniejszył liczebność wskutek utraty środowiska[26].
Zasięg występowania w zależności od podgatunku[28]:
P. longimembris aestivus – północno-zachodni Meksyk (zachodnia podstawa Sierra de Juárez do Valle de la Trinidad, północna Kalifornia Dolna).
P. longimembris arizonensis – południowo-zachodnie Stany Zjednoczone (południowo-środkowe Utah i północno-środkowa Arizona do południowo-wschodniej Nevady).
P. longimembris bangsi – południowo-zachodnie Stany Zjednoczone (zachodnia pustynia Kolorado w południowej Kalifornii)
P. longimembris bombycinus – południowo-zachodnie Stany Zjednoczone i północno-zachodni Meksyk (dolny bieg rzeki Kolorado w południowo-wschodniej Kalifornii, południowo-zachodnia Arizona, północno-wschodnia Kalifornia Dolna i północno-zachodnia Sonora).
P. longimembris brevinasus – południowo-zachodnie Stany Zjednoczone (suche baseny przybrzeżne południowo-zachodniej Kalifornii).
P. longimembris gulosus – zachodnie Stany Zjednoczone (wzdłuż zachodniej krawędzi dawnego plejstoceńskiego jeziora Bonneville w Wielkiej Kotlinie we wschodniej Nevadzie i zachodnie Utah).
P. longimembris internationalis – południowo-zachodnie Stany Zjednoczone i północno-zachodni Meksyk (południowo-środkowa Kalifornia i przylegająca północno-środkowa Kalifornia Dolna).
P. longimembris kinoensis – północno-zachodni Meksyk (nieliczny i ograniczony geograficznie wzdłuż Bahia Kino, zachodnia Sonora), prawdopodobnie wymarły.
P. longimembris nevadensis – zachodnie Stany Zjednoczone (Wielka Kotlina w południowo-wschodnim Oregonie, północno-wschodnia Kalifornia i północno-środkowa Nevada).
P. longimembris pacificus – południowo-zachodnie Stany Zjednoczone (równiny przybrzeżne od południowo-zachodniej Kalifornii do granicy Stany Zjednoczone-Meksyk).
P. longimembris panamintinus – południowo-zachodnie Stany Zjednoczone (Wielki Kotlina w zachodniej Nevadzie i południowo-wschodnia Kalifornia).
P. longimembris pimensis – południowo-zachodnie Stany Zjednoczone (rozproszony zasięg w południowo-środkowej Arizonie).
P. longimembris salinensis – południowo-zachodnie Stany Zjednoczone (Salinas Valley, południowo-wschodnia Kalifornia).
P. longimembris tularensis – południowo-zachodnie Stany Zjednoczone (dolina w górnym biegu rzeki Kern, południowo-środkowa Kalifornia).
P. longimembris venustus – północno-zachodni Meksyk (znany tylko z miejsca typowego w San Agustín, w północno-środkowej Kalifornii Dolnej).
P. longimembris należy do grupy gatunkej longimembris wraz z P. inornatus i P. amplus[28]. Istniało zamieszanie dotyczące relacji i rozmieszczenia P. longimembris i P. inornatus[28]. Analizy molekularne ujawniły 2-3 główne klady w obrębie P. longimembris, które są parafiletyczne w stosunku do P. inornatus[28]. Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World rozpoznają szesnaście podgatunków[28].
pacificus: łac. pacificus „spokojny, pokojowy”, od pax, pacis „pokój”; facere „robić”[30].
panamintinus: Panamint Range, Kalifornia, Stany Zjednoczone.
pimensis: hrabstwo Pinal, Arizona, Stany Zjednoczone.
salinensis: Salinas Valley, Kalifornia, Stany Zjednoczone.
tularensis: hrabstwo Tulare, Kalifornia, Stany Zjednoczone.
venustus: łac. venustus „piękny, śliczny”, od venus „piękno”[30].
Osobnik podgatunku P. l. pacificus sfotografowany w początku XX wieku
Szczuroskocznik drobny prowadzi naziemny tryb życia, jest aktywny nocą, w ciągu dnia kryjąc się w norach. Żywi się głównie nasionami roślin i owadami[23], wiosną zjada zielone części roślin[26]. Najchętniej kopie nory w piaszczystym gruncie, ale jest spotykany także na terenach pokrytych żwirem i kamienistych. Nory mają one korytarze o średnicy 1,5–2 cm i komory gniazdowe o szerokości 8 cm i wysokości 5 cm, położone na głębokości 52–65 cm pod powierzchnią[26]. Gryzonie te są najaktywniejsze przez dwie godziny po zmroku, potem sporadycznie przez resztę nocy. Zapasy są gromadzone w torbach policzkowych i transportowane do nory[35].
Rozmnaża się od stycznia do sierpnia, szczyt aktywności rozrodczej przypada na okres od marca do maja i jest zależny od temperatury otoczenia i dostępności pokarmu. Ciąża trwa 21–31 dni, w miocie rodzi się od 2 do 8 młodych (średnio 4,3). Samica typowo wydaje na świat jeden miot rocznie[26]. Kolejne pokolenie rodzi się średnio co 2–3 lata[23]. Młode przestają ssać mleko matki w wieku 30 dni, samice są zdolne do rozrodu w wieku 50 dni, a samce 150 dni[26].
Są to małe gryzonie; długość ciała (bez ogona) średnio 58 mm, długość ogona średnio 74 mm, długość ucha średnio 7 mm, długość tylnej stopy średnio 19 mm; masa ciała 7–12 g[36]. Nie występuje dymorfizm płciowy[37].
Dzięki bardzo efektywnemu wykorzystaniu energii i wody zwierzę to może zamieszkiwać najsuchsze części Ameryki Północnej. Szczuroskocznik drobny nie musi pić wody, wystarczającą ilość uzyskuje z pożywienia w procesach metabolicznych. Kał i mocz zwierzęcia zawierają bardzo mało wody, co zmniejsza jej straty. Gryzonie te preferują najgorętsze dostępne środowiska[37], stwierdzono, że bez większych problemów przeżywają miesiąc w temperaturze otoczenia równej 35 °C[38]. Latem przebywają w płytszych częściach systemu nor, zimą schodzą w głębsze partie, gdzie jest cieplej. Zimowe miesiące spędzają pod ziemią, często w stanie torporu, z obniżoną temperaturą ciała i tempem metabolizmu, żywiąc się zapasami nasion[37].
Występują sympatrycznie z wieloma innymi pustynnymi gryzoniami. Do drapieżników polujących na szczuroskoczniki należą węże, sowy i drapieżne ssaki, w tym gryzonie z rodzaju Onychomys[26].
W 1972 roku pięć szczuroskoczników drobnych brało udział w misji Apollo 17 w ramach eksperymentu Biocore na pokładzie modułu dowodzenia. Zostały one wybrane m.in. ze względu zdolność przetrwania bez wody pitnej i tolerancję wysokich temperatur. Eksperyment miał na celu ocenę zagrożenia przez promieniowanie poza atmosferą ziemską i gryzonie miały plastikowe dozymetry umieszczone pod skórą głowy (nie miało to szkodliwych efektów). Zostały one umieszczone w cylindrycznych pojemnikach, które zostały zaprojektowane tak, aby zminimalizować uderzenia zwierząt o ścianki w stanie nieważkości, ale też zapewniały im możliwość ruchu i jedzenia nasion w trakcie lotu. Wraz z astronautami okrążyły one Ziemię i Księżyc, po czym powróciły na Ziemię. Jeden gryzoń nie przeżył lotu. Dowódca Eugene Cernan opowiadał, że astronauci nazwali je żartobliwie „Fe, Fi, Fo, Fum i Phooey”[38][39].
Sześć innych szczuroskoczników drobnych poleciało na orbitę okołoziemską w misji Skylab 3 (w 1973 r.), dla zbadania wpływu lotu orbitalnego na rytm dobowy[40]. Zginęły one w wyniku awarii zasilania, 30 godzin po starcie[41].
Gatunek ten jest pospolity, choć populacja w Kalifornii Dolnej Południowej jest bardzo mała. Nie są znane zagrożenia dla tego gatunku, jego liczebność jest stabilna, a obszar występowania nie jest znacznie podzielony. Chociaż szczuroskocznik drobny nie jest objęty ochroną gatunkową, na obszarze jego występowania znajdują się tereny chronione. Jest on obecnie uznawany za gatunek najmniejszej troski[23].
W.B. Richardson.Description of a race of Perognathus longimembris from Tulare County, California.„Journal of Mammalogy”.18(4),s.510,1937. DOI: 10.2307/1374346.(ang.).
Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz:Polskie nazewnictwo ssaków świata.Warszawa:Muzeum i Instytut Zoologii PAN,2015,s.221–222. ISBN978-83-88147-15-9.(pol.•ang.).
D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy):Species Perognathus longimembris.[w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line].Johns Hopkins University Press,2005.[dostęp 2021-10-05].
O’Farell, Michael J..Seasonal Activity Patterns of Rodents in a Sagebrush Community.„Journal of Mammalogy”.55,s.809–823,1974. DOI: 10.2307/1379409.(ang.).
D.Hafner:Family Heteromyidae (Pocket Mice, Kangaroo Mice and Kangaroo Rats). W:D.E. Wilson, T.E. Lacher Jr. & R.A. Mittermeier (red. red.):Handbook of the Mammals of the World.Cz.6:Lagomorphs and Rodents I.Barcelona:Lynx Edicions,2016,s.202–203. ISBN978-84-941892-3-4.(ang.).
4. The Apollo 17 Pocket Mouse Experiment. W:Haymaker, W., Look, B., Benton, E. & Simmonds, R.:Biomedical Results of Apollo.NASA,1975. SP-368. Brak numerów stron w książce