Hippotigris: gr.ἱπποτιγριςhippotigris, ἱπποτιγριδος hippotigridos ‘zebra’, od ἱππος hippos ‘koń’; τιγρις tigris, τιγριδος tigridos ‘tygrys’[30]. Gatunek typowy: Equus zebraLinnaeus, 1758.
Zebra: nowołac. zebra „zebra”, od etiopskiej nazwy zibra dla zebr[31]. Gatunek typowy: Equus burchellii grantiDe Winton, 1896 (= Equus quaggaBoddaert, 1785).
Dolichohippus: gr. δολιχος dolikhos ‘długi’[32]; ἱππος hippos ‘koń’[33]. Gatunek typowy: Equus grevyiOustalet, 1882.
Megacephalon: gr. μεγας megas, μεγαλη megalē ‘wielki’[34]; κεφαλη kephalē ‘głowa’[35]. Gatunek typowy: Equus grevyiOustalet, 1882.
Grevya: epietet gatunkowy Equus grevyiOustalet, 1882; Jules Grévy (1813–1891), francuski polityk, prezydent Francji, adwokat[10].
Ludolphozecora: nazwa „Zecora”, której użył Hiob Ludolf (nazywany także Ludolphus) na określenie zebry[36].
Microhippus: gr. μικρος mikros ‘mały’[37]; ἱππος hippos ‘koń’[33]. Gatunek typowy: Equus (Microhippus) tafeliMatschie, 1922 (= Equus kiangMoorcroft, 1841).
Quagga: niderl.quagga ‘kwagga’, od nazwy quacha, która w khoisan oznacza ‘kwaggę’ (najprawdopodobniej jest to wyraz dźwiękonaśladowczy)[38]. Gatunek typowy: Equus quagga greyiLydekker, 1902 (= Equus quaggaBoddaert, 1785).
Megacephalonella: rodzaj MegacephalonHilzheimer, 1912; łac. przyrostek zdrabniający -ella[39].
Pseudoquagga: gr. ψευδος pseudos ‘fałszywy’[40]; rodzaj QuaggaShortridge, 1934.
Allozebra: gr. αλλος allos ‘inny’[42]; rodzaj ZebraJ.A. Allen, 1909. Gatunek typowy: †Equus excelsusLeidy, 1858.
Asinohippus: łac. asinus ‘osioł’[43]; gr. ἱππος hippos ‘koń’[33]. Gatunek typowy: Equus khur[uwaga 8]Lesson, 1827.
Quaggoides: rodzaj QuaggaShortridge, 1934; -οιδης -oidēs ‘przypominający’[44]. Gatunek typowy: Equus burchellii[uwaga 9]J.E. Gray, 1824.
Podział systematyczny
Systematyka jest sporna; w zależności od ujęcia systematycznego wyróżnia się 10 (wyróżniony z E. ferus – E. przewalskii)[21] lub 9[45][46] współczesnych gatunków; poniżej przedstawiono systematykę rodzaju według Mammals Diversity Database i All the Mammals of the World (2023)[45][46]:
Erytrea i Etiopia, niektóre zwierzęta mogły przetrwać w Dżibuti, Somalii i wschodnim Sudanie; dziko żyjące populacje występują na kilku wyspach karaibskich
wschodni Sudan Południowy i Etiopia na południe przez wschodnią Afrykę do północnej i północno-wschodniej Południowej Afryki a południowego Mozambiku, na zachód do południowej Angoli i północnej Namibii; wymarły w Burundi, zachodniej Południowej Afryce i Lesotho
zachodnia Namibia i południowa Południowa Afryka (fragmentarycznie w zachodniej i południowej części płaskowyżu centralnego); być może południowo-zachodnia Angola
Mongolia (reintrodukcja do Parku Narodowego Chustajn nuruu oraz rezerwatów Takhin Tai i Khomin Tai) oraz Chińska Republika Ludowa (rezerwat Ka La Mai Li Shan); wymarły w większości Europy i zachodniej Azji od Hiszpanii do środkowej Rosji
udomowiony na całym świecie z wieloma dzikimi populacjami, szczególnie w Ameryce Północnej, Australii, południowej Ameryce Południowej, srodkowej Azji oraz wschodniej i południowej Afryce, gdzie występują duże ich populacje
W Mammal Species of the World (2005) przedstawiono nieco odmienną systematykę – zebra damarska (E. q. burchelli) widnieje jako osobny gatunek. Autorzy wskazują również na możliwe do wyodrębnienia podrodzaje[22], podobnie jak autorzy Ungulate Taxonomy (2011). Ci dodatkowo uznają tarpana i konia Przewalskiego za odrębne gatunki. Do rangi gatunku podnoszą również kułana indyjskiego (Equus (hemionus) khur), wymarłego kułana syryjskiego (Equus (hemionus) hemippus) oraz zebrę namibską (Equus (zebra) hartmannae)[24]. Liczba żyjących gatunków w obrębie rodzaju zależnie od źródła podawana jest jako 6–8[50][20][22] lub 11[24]. Według MacFaddena (1994) razem z wymarłymi taksonami rodzaj Equus liczy 20–25 gatunków[50].
Ze względu na bogaty zapis kopalny na przykładzie przedstawicieli Equus przedstawia się modelowo proces ewolucji[51]. Od końca XIX wieku uznawane są również za skamieniałości przewodnie[52]. Jedno z badań wskazuje na powstanie linii rozwojowej Equus dającej początek wszystkim współczesnym gatunkom około 4–4,5 mln lat temu. Jest to okres dwukrotnie dłuższy, niż dotychczas przyjmowany[51]. Systematyka żyjących w plejstocenie przedstawicieli Equus jest szczególnie skomplikowana. Wiele taksonów opisano wyłącznie na podstawie pojedynczych zębów[53].
A. Griffini.Intorno a due Bonte-quagga del Museo di Tring.„Atti della Società italiana di scienze naturali e del Museo civico di storia naturale di Milano”.51,s.382,1913.(wł.).
G.G. Shortridge:The Mammals of South West Africa: A Biological Account of the Forms Occurring in that Region.T.1.London:W. Heinemann,1934,s.397.(ang.).
Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz:Polskie nazewnictwo ssaków świata.Warszawa:Muzeum i Instytut Zoologii PAN,2015,s.165–166. ISBN978-83-88147-15-9.(pol.•ang.).
D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy):Genus Equus.[w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line].Johns Hopkins University Press,2005.[dostęp 2021-05-14].(ang.).
N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby:Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy.[w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line].American Society of Mammalogists.[dostęp 2023-12-08].(ang.).
L. Orlando, A. Ginolhac & E. Willerslev.Recalibrating Equus evolution using the genome sequence of an early Middle Pleistocene horse.„Nature”.499.s.74–78.
C. Rădulescu & P. Samson.Sur la signification de certains équidés du Pléistocène inférieur et moyen de Roumanie.„Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie. Abhandlungen”.127(2),s.168,1967.(fr.).
W. von Reichenau.Beiträge zur näheren Kenntnis fossiler Pferde aus deutschem Pleistozän, insbesondere über die Entwicklung und die Abkaustadiem del Gebisses von Hochterrassenpferde (Equus mosbachensis v. R.).„Abhandlungen der Grossherzoglisch-Hessischen Geologischen Landesanstalt”.7,s.1–55,1915.(niem.).
G.D. Koufos, D.S. Kostopoulos & I.A. Sylvestrou.Equus apolloniensis n. sp. (Mammalia, Equidae) from the latest Villafranchian locality of Apollonia, Macedonia, Greece.„Paleontologia i Evolució”.30–31,s.50,1997.(ang.).
V. Eisenmann & M. Mashkour.The small equids of Binagady (Azerbaidjan) and Qazvin (Iran): E. hemionus binagadensis nov. subsp. and E. hydruntinus.„Geobios”.32(1),s.109,1999. DOI: 10.1016/S0016-6995(99)80085-0.(ang.).
Z. Qiu, T. Deng & B. Wang.Early Pleistocene mammalian fauna from Longdan, Dongxiang, Gansu, China.„Palaeontologia Sinica”.New series C.191,s.106,2004.(ang.).
J.C. Merriam.New Mammalia from the Idaho Formation.„University of California Publications, Bulletin of the Department of Geology”.10(26),s.527,1918.(ang.).
B.C. Байгушева.Крупная лошадь хапровского комплекса северо-восточного Приазовья.„Известия Северо-Кавказского научного центра Высшей школы, естеств. науки”.1,s.98,1978.(ros.).
A.N. Pomel:Les Équidés.Alger:Imprimerie P. Fontana & C°. Rue d’Orléans,1897,s.19,seria:Carte Géologique de l’Algérie. Paléontologie. Monographies.(fr.).
V. Eisenmann & V. Sergej.Unexpected finding of a new Equus species (Mammalia, Perissodactyla) belonging to a supposedly extinct subgenus in late Pleistocene deposits of Khakassia (Southwestern Siberia).„Geodiversitas”.33(3),s.522,2011. DOI: 10.5252/g2011n3a5.(ang.).
V. Eisenmann.Nouvelles interprétations des restes d’Équidés (Mammalia, Perissodactyla) de Nihowan (Pléistocène inférieur de la Chine du Nord): Equus teilhardi nov. sp.„Geobios”.8(2),s.131,1975. DOI: 10.1016/S0016-6995(75)80009-X.(fr.).