Loading AI tools
język z rodziny drawidyjskiej używany przez Tamilów Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Język tamilski (tamil), tamilski: தமிழ் (tamizh) – język z rodziny drawidyjskiej, jej grupy południowej. Drugi, obok języka telugu, pod względem liczby użytkowników język tej rodziny – posługuje się nim około 65 mln Tamilów. Zamieszkują oni głównie południowoindyjski stan Tamil Nadu (60 mln) oraz wyspę Cejlon (4 mln). Językiem tym posługuje się także ponad milion emigrantów tamilskich w Malezji i Singapurze. Język urzędowy Singapuru, Sri Lanki i stanu Tamil Nadu.
![]() |
Ten artykuł od 2021-06 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł. |
Obszar | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Liczba mówiących |
ok. 68 mln | ||||||
Pismo/alfabet | |||||||
Klasyfikacja genetyczna | |||||||
| |||||||
Status oficjalny | |||||||
język urzędowy | Indie (Tamil Nadu), Sri Lanka, Singapur | ||||||
Ethnologue | 2 prowincjonalny↗ | ||||||
Kody języka | |||||||
ISO 639-1 | ta | ||||||
ISO 639-2 | tam | ||||||
ISO 639-3 | tam | ||||||
IETF | ta | ||||||
Glottolog | tami1289 | ||||||
Ethnologue | tam | ||||||
GOST 7.75–97 | там 655 | ||||||
WALS | tsp, tml | ||||||
Występowanie | |||||||
![]() Zasięg języka tamilskiego | |||||||
W Wikipedii | |||||||
| |||||||
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. |
Tamilski język literacki wykształcił się już w I w. n.e. Do zapisu używa się odrębnego pisma południowoindyjskiego (pisma tamilskiego).
W przeciwieństwie do większości języków indyjskich, w tamilskim nie ma rozróżnienia spółgłosek przydechowych i nieprzydechowych. W poniższej tabelce podano fonemy języka tamilskiego wraz z odpowiadającymi im znakami graficznymi w alfabecie tamilskim. W nawiasach obok podstawowej formy fonemu podano tzw. alofony, czyli najważniejsze warianty danego dźwięku.
W zależności od pozycji w wyrazie, poszczególne grafemy mogą oznaczać różne dźwięki. Podobnie jak w wielu innych językach, sąsiadujące ze sobą spółgłoski wykazują skłonność do upodobnienia pod względem miejsca i sposobu artykulacji. Wyrazy zapożyczone (zwykle z sanskrytu lub angielskiego) zazwyczaj zachowują wymowę języka pierwotnego, np. bas z ang. bus. Poniższa tabelka przedstawia wykaz grafemów spółgłoskowych i odpowiadające im dźwięki:
Grafem | Wymowa | Przykłady | ||
---|---|---|---|---|
க் | k | k | w nagłosie i przy podwojeniu bezdźwięcznie, jak polskie k | கால் kāl [kɑːl] „stopa”, பக்கம் pakkam [ˈpakːʌm] „strona” |
g | po spółgłoskach nosowych dźwięcznie, jak polskie g | நாங்கள் nāṅkaḷ [ˈn̪ɑːŋɡəɭ] „my” | ||
x | między samogłoskami tylnymi i centralnymi jak polskie ch | போகும் pōkum [ˈpoːxum] „pójdzie” | ||
ɣ | między samogłoskami przednimi dźwięcznie jak h w "Bohdan" | செய்கிறேன் ceykiṟēṉ [ˈsejɣireːn] „robię” | ||
ங் | ṅ | ŋ | jak ng w ang. sing | இங்கே iṅkē [ˈiŋɡeː] „tutaj” |
ச் | c | s | w nagłosie i między samogłoskami bezdźwięcznie jak polskie s | சோறு cōṟu [ˈsoːrɯ] „gotowany ryż”, பசி paci [ˈpasi] „głód” |
ʨ | przy podwojeniu jak polskie ć | பேச்சு pēccu [ˈpeːʨɯ] „mowa” | ||
ʥ | po spółgłosce nosowej jak polskie dź | கொஞ்சம் koñcam [ˈkɔɲʥʌm] „trochę” | ||
ஞ் | ñ | ɲ | jak polskie ń | பஞ்சு pañcu [ˈpaɲʒɯ] „bawełna”, ஞாபகம் ñāpakam [ˈɲɑːbəxʌm] „wspomnienie” |
ட் | ṭ | ʈ | w nagłosie (jedynie wyrazów zapożyczonych) oraz przy podwojeniu jako bezdźwięczna spółgłoska retrofleksywna (t z wygiętym do tyłu językiem) | டீ ṭī [ʈiː] ang. „tea”, கட்டு kaṭṭu [ˈkaʈːɯ] „wiązać” |
ɖ | po spółgłoskach nosowych oraz między samogłoskami wymawiana jako d z wygiętym do tyłu językiem | ஆண்டு āṇṭu [ˈɑːɳɖɯ] „rok”, படம் paṭam [ˈpaɖʌm] „obraz” | ||
ண் | ṇ | ɳ | retrofleksywne (wymawiane z wygiętym do tyłu językiem) n | பணம் paṇam [ˈpaɳʌm] „pieniądze” |
த் | t | t̪ | w nagłosie i przy podwojeniu jak polskie t | தாய் tāy [t̪ɑːj] „matka”, சத்தம் cattam [ˈsat̪ːʌm] „upadek” |
d̪ | po spółgłoskach nosowych wymawiane dźwięcznie, jak polskie d | அந்த anta [ˈan̪d̪ə] „tamten” | ||
ð | między samogłoskami jak th w ang. the | மாதம் mātam [ˈmɑːðʌm] „miesiąc” | ||
ந் | n | n̪ | jak polskie n | நான் nāṉ [n̪ɑːn] „ja” |
ப் | p | p | w nagłosie i przy podwojeniu jak polskie p | பல் pal [pal] „ząb”, உப்பு uppu [ˈupːɯ] „sól” |
b | po spółgłoskach nosowych wymawiane dźwięcznie, jak polskie b | பாம்பு pāmpu [pɑːmbɯ] „wąż” | ||
β | między samogłoskami wymawiane dźwięcznie | தீபம் tīpam [ˈt̪iːβʌm] „lampa” | ||
ம் | m | m | jak polskie m | மீன் mīṉ [miːn] „ryba” |
ய் | y | j | jak polskie j | யார் yār [jɑːɾ] „kto” |
ர் | r | ɾ | jak polskie r z jednym uderzeniem czubka języka | அரை arai [ˈaɾai̯] „połowa” |
ல் | l | l | jak polskie l | காலம் kālam [ˈkɑːlʌm] „czas” |
வ் | v | ʋ | podobne do polskiego w | வானம் vānam [ˈʋɑːnʌm] „niebo” |
ழ் | ḻ | ɻ | spółgłoska retrofleksyjna dźwięczna, brzmiąca pośrednio między polskim ż, l i „angielskim” r | வழி vaḻi [ˈʋaɻi] „droga” |
ள் | ḷ | ɭ | retrofleksyjne l | நீளம் nīḷam [ˈn̪ɨːɭʌm] „długość” |
ற் | ṟ | r | między samogłoskami jako "wibrujące" r z kilkoma uderzeniami czubkiem języka | அறை aṟai [ˈarai̯] „pokój” |
tːr | przy podwojeniach wymawiane jako połączenie dziąsłowego t i r | காற்று kāṟṟu [ˈkɑːtːrɯ] „wiatr” | ||
dr | po nosowych wymawiane jako połączenie dziąsłowego d i r | பன்றி paṉṟi [ˈpandri] „świnia” | ||
ன் | ṉ | n | dziąsłowe n | பூனை pūṉai [ˈpuːnai̯] „kot” |
ஜ் | j | ʥ | jak polskie dź | ஜாதி jāti [ˈʤɑːði] „kasta” |
ஷ் | ṣ | ʂ | retrofleksywne (wymawiane z odgiętym do tyłu językiem) sz | கஷ்டம் kaṣṭam [ˈkaʂʈʌm] „trudność” |
ஸ் | s | s | jak polskie s | புஸ்தகம் pustakam [ˈpustʌxʌm] „książka” |
ஹ் | h | ɦ | dźwięczne h | ஹஜி haji [ˈɦaʤi] „hadżdżi” |
ஃ | ḵ | h | przydech krtaniowy, jak angielskie h w have | அஃறிணை aḵriṇai [ˈahrɨɳɛi̯] „rodzaj nijaki” |
Z punktu widzenia typologicznego tamilski jest językiem aglutynacyjnym, relacje gramatyczne odzwierciedlane są za pomocą systemu sufiksów i postpozycji.
Tamilski jest językiem typu SOV, czyli czasownik występuje zwykle na końcu zdania. Jednak składnia języka jest dość elastyczna i może on pojawiać się także w innych miejscach, powodując subtelne różnice w znaczeniu.
Tamilski preferuje postpozycję w stosunku do prepozycji. Podmiot zdania nie musi być wyrażony bezpośrednio (podmiot gramatyczny), może pozostać domyślny. Nie jest też obowiązkowe występowanie zarówno orzeczenia, jak i dopełnień. Zdanie może składać się jedynie z czasownika (np. muṭintuviṭṭatu – ukończony) lub tylko z podmiotu i dopełnienia (atu eṉ vīṭu – to [jest] mój dom). Język tamilski nie posiada łącznika, a więc formy osobowej czasownika być, służącej do łączenia cech obiektu z samym obiektem w ramach zdania.
Zasób leksykalny w większej części drawidyjski, istnieje pewna ilość zapożyczeń z sanskrytu, języków munda i innych. W odróżnieniu od innych języków drawidyjskich stopień sanskrytyzacji słownictwa jest stosunkowo niewielki.
Pismo tamilskie to alfabet sylabiczny, a więc jeden znak oznacza jedną sylabę. Większość znaków składa się z elementu spółgłoskowego i samogłoskowego, choć istnieją też grafemy oznaczające samodzielne samogłoski. Alfabet tamilski zawiera 12 elementów samogłoskowych, 18 spółgłoskowych, co daje razem 276 znaków kombinowanych. Oprócz tego jest też 5 znaków grantha, służących do zapisu słów zapożyczonych z sanskrytu.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.