Loading AI tools
dialekt języka słoweńskiego Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Dialekt prekmurski[1] (słoweń. prekmursko narečje, prekmurščina, węg. vend nyelv „język wendyjski”, endonim: prekmürščina) – peryferyjny dialekt języka słoweńskiego należący do grupy dialektów panońskich, używany w regionie Prekmurje, w Słowenii oraz regionie Porabje na Węgrzech[2]. Jest to najdalej wysunięty na północny wschód dialekt słoweński[1]. Liczbę użytkowników szacuje się na około 80 tys. w Słowenii, 3–5 tys. na Węgrzech. Po prekmursku mówi się także w Austrii, jednak liczba użytkowników nie jest znana. Tradycyjne węgierskie określenie dialektu to węg. vend nyelv („język wendyjski”), mówiący po prekmursku nazywają swoją mowę prekmürski jezik, co różni się od ogólnosłoweńskiego określenia (prekmurščina).
Obszar |
Słowenia, Węgry, Austria, Stany Zjednoczone, Kanada i inne | ||
---|---|---|---|
Liczba mówiących |
80 tys. | ||
Pismo/alfabet | |||
Klasyfikacja genetyczna | |||
Kody języka | |||
Glottolog | prek1239 | ||
Występowanie | |||
![]() Obszar użycia dialektu prekmurskiego na mapie innych dialektów słoweńskich (północno-wschodni skraj) | |||
W Wikipedii | |||
| |||
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. |
W oparciu o dialekt prekmurski już w XVIII stworzono język literacki i wtedy też wydano pierwszą książkę prekmurską. Do 1918 roku był to język literacki Słoweńców węgierskich[3]. Do 1920 był nauczany w szkołach a w kościołach pozostawał w użytku liturgicznym do 1946 roku[2].
Współczesny alfabet używany do zapisu dialektu prekmurskiego[potrzebny przypis]:
a | á | b | c | č | d | e | é | ê | f | g | h | i | j | k | l | lj | m | n | nj | o | ô | ö | p | r | s | š | t | tj | u | ü | z | ž |
A | Á | B | C | Č | D | E | É | Ê | F | G | H | I | J | K | L | Lj | M | N | Nj | O | Ô | Ö | P | R | S | Š | T | Tj | U | Ü | Z | Ž |
Do charakterystycznych cech fonetyki dialektu prekmurskiego należą:
W morfologii charakterystyczna jest końcówka narzędnika liczby pojedynczej rzeczowników żeńskich -ov (-of), np. rȉbov ‘rybą’, słoweń. ribo[4].
Silny wpływ na rozwój dialektu prekmurskiego miał język węgierski, co ma odzwierciedlenie nie tylko w słownictwie, ale też w wokalizmie – w powstaniu zaokrąglonych ö i ü czy częściowej harmonii wokalicznej[4].
prekmurski | literacki słoweński | serbsko-chorwacki | polski |
---|---|---|---|
jünec | vol | vol | wół |
vapno | apno | vapno | wapno |
vüsta | usta | usta | usta |
kopüšnice, malinja | malina | malina | malina |
vužganice, spice | tekma | utakmica | mecz |
vküper | skupaj | zajedno/skupa | razem |
gostüvanje | ženitovanje | svatba | wesele |
istino | res | istina | prawda |
divojka | dekle | djevojka | dziewczyna |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.