Loading AI tools
polski chemik, fizyk i pedagog Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Jan Kanty Krzyżanowski (ur. 23 lub 24 października 1789 w Krakowie[1], zm. 2 grudnia 1854 w Warszawie) – polski chemik, fizyk i pedagog.
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
23 lub 24 października 1789 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
2 grudnia 1854 |
Alma Mater | |
Doktorat | |
wykładowca, nauczyciel | |
Szkoła Główna Krakowska, Szkoła Wojewódzka w Lublinie, Wojskowa Szkoła Aplikacyjna w Warszawie, Szkoła Zimowa Artylerii w Warszawie |
Według heraldyka Adama Bonieckiego jego rodzina pieczętowała się herbem Świnka[2]. Jego dziadkiem był miecznik i złotnik krakowski Marcin Krzyżanowski (ok. 1720-1802)[3], a ojcem pisarz i wiceprezydent Krakowa Tomasz Józef Krzyżanowski (1755-1818)[4]. Miał trzech braci: Ludwika Józefa, Jacka Karola i Adama Szymona (1785-1847), profesora prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie[5].
W latach 1810–1812 był profesorem zastępcą w Szkole Głównej Krakowskiej[6]. W 1812 został nauczycielem fizyki i chemii w Szkole Wojewódzkiej w Lublinie. W latach 1814–1816 z polecenia Dyrekcji Edukacji Publicznej przebywał za granicą (m.in. w Niemczech i Anglii), studiując tam chemię i fizykę, a także zaznajamiając się z systemem Bella-Lancastera.
Po powrocie do kraju kontynuował pracę w Lublinie, został też doradcą władz edukacyjnych Królestwa Polskiego i Rządowej Komisji Spraw Wewnętrznych w sprawie nowych metod pedagogicznych. W 1820 Stanisław Staszic mianował go organizatorem szkół lankastrowskich i niedzielnych. W 1823 przeniósł się do Warszawy. Pracował jako wykładowca chemii w Szkole Wojskowej Aplikacyjnej oraz Szkole Zimowej Artylerii w Warszawie. W 1825 mianowano go członkiem Rady Politechnicznej. Należał też do Rady Uniwersytetu Warszawskiego, a w 1829 został inspektorem generalnym Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1833–1839 radca etatowy Rady Wychowania Publicznego[7].
Członek Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Lublinie, Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (od 1822) oraz Towarzystwa Elementarnego (od 1823)[7].
Zasługą Jana Kantego Krzyżanowskiego jest wprowadzenie do Polski metody wzajemnego uczenia się (Lankastra) oraz urządzenie szkoły rzemieślniczej niedzielnej w Lublinie[6].
Zmarł 2 grudnia 1854 w Warszawie. Pochowano go we wspólnym grobowcu z żoną Zuzanną Arnoldówną (zm. 1848) na Powązkach[8].
Był encyklopedystą. Wymieniony został jako redaktor Encyklopedii obrazowej systematycznej wydanej w Warszawie w latach 1835-1838[9].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.