Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Grzybice skóry, dermatofitozy – grupa wysoce zaraźliwych chorób zakaźnych zwierząt, w tym również człowieka wywoływana przez mikroskopijne grzyby (około 200 gat. z 250 000 opisanych). Wśród nich wyróżnia się dermatofity – ludzkie, odzwierzęce i rzadziej glebowe – powodujące dermatofitozę, drożdże będące przyczyną drożdżycy (głównie kandydoz wywołanych przez drożdże z rodzaju Candida albicans) oraz (sporadycznie) grzyby pleśniowe (zwane potocznie pleśniami) skutkujące pleśnicami[1]. Generalnie zakażenia grzybiczne dotyczą ok. 40% populacji świata, a ich najczęstszą lokalizacją jest skóra i jej przydatki[2]. Procesy chorobowe zaliczane dzisiaj do grzybic znane były od dawna. Pierwsze opisy grzybic u ludzi pojawiły się w V w. p.n.e.[3], a termin tinea na określenie tej choroby skóry wprowadził przypuszczalnie V w. n.e. Cassius Felix[3]. Podstawy współczesnej mikologii lekarskiej powstały w XIX w. z chwilą odkrycia przez Roberta Remaka i Łukasza Schoenleina woszczynowca – pierwszego grzyba uznanego za chorobotwórczy dla człowieka[3]. Pod koniec XIX w. odkryto większość obecnie znanych dermatofitów. Nagromadzoną w ciągu przeszło pół wieku wiedzę mikologiczną opracował i uporządkował na przełomie XIX i XX w. Raymond Sabouraud, co stanowi podstawę obecnego stanu wiedzy o grzybicach skóry (i innych) w dermatologii[4].
Do zakażenia się grzybicą może dojść przy kontakcie z chorym człowiekiem lub zwierzęciem, a także przez kontakt z przedmiotami, których używał chory (np. odzież, buty, ręcznik itp.). Dodatkowo wszelkie uszkodzenia skóry ułatwiają zakażenie. Poznano około 40 gatunków dermatofitów. Głównymi sprawcami grzybic u ludzi jest około 10 z nich. Są to: Aspergillus sp., Candida albicans, Epidermophyton floccosum, Microascus brevicaulis (Scopulariopsis brevicaulis), Microsporum audouinii, Microsporum canis, Pityrosporum orbiculare, Trichophyton mentagrophytes, Trichophyton schoenleinii, Trichophyton rubrum, Trichophyton tonsurans, Trichophyton verrucosum, Trichophyton violaceum[5].
Występuje u osób mających szczególnie potliwą skórę. Objawia się drobnymi plamami lekko różowymi, żółtobrunatnymi lub ciemnobrunatnymi, które mogą się zlewać. Pod wpływem nasłonecznienia plamy odbarwiają się. Leczenie polega na stosowaniu środków złuszczających i przeciwgrzybicznych (siarczek selenu, tiosiarczan sodu).
Jedna z najpowszechniejszych odmian grzybicy. Występuje w każdym wieku. Pojawia się na skórze szyi, twarzy, dłoni (głównie na odsłoniętych częściach ciała). Objawia się okrągłą lub owalną plamą rumieniową z towarzyszącymi jej pęcherzykami, które zamieniają się w strupki. Ponadto zmianom skórnym towarzyszy świąd. W braku leczenia zmiany skórne powiększają się. Tego rodzaju choroba skóry charakteryzuje się szybkim przebiegiem i ustępowaniem bez pozostawiania blizn. Leczenie polega na stosowaniu okładów. Stosuje się także zieleń brylantową i 1–5% nalewkę jodową.
Skóra jest zaczerwieniona, pojawiają się wykwity w postaci grudek i pęcherzyków ze strupkami występującymi na bocznych powierzchniach dłoni i palców rąk, na stopach umiejscawia się na ich spodniej stronie w części przyśrodkowej brzegów podeszwowych oraz w trzeciej i czwartej szparze międzypalcowej. W tej odmianie grzybicy dochodzi do złuszczania się naskórka, któremu towarzyszy uciążliwy świąd. Do zakażenia tą odmianą grzybicy dochodzi najczęściej w publicznych łaźniach, kąpieliskach oraz przy używaniu cudzego obuwia. Istnieje też odmiana potnicowa grzybicy stóp z pęcherzykami, które mają tendencję do zlewania się w ogniska wysiękowe. Pęcherze pękają, zasychają, a następnie złuszczają się, przekształcając się w rozległe, sączące się powierzchnie ze złuszczeniem na obwodzie. Zmiany następują na sklepieniu stóp, stopniowo mogą zajmować pozostałe jej części. Leczenie jest długotrwałe (leki antyseptyczne, przeciwwysiękowe i keratolityczne – głównie kwas borowy, kwas salicylowy i kwas octowy, kwas taninowy) i wymaga częstej zmiany skarpet (bawełnianych i przewiewnych) lub rajstop. Konieczna jest także zmiana obuwia. Należy także przestrzegać podstawowych zasad higieny aby nie doprowadzić do zakażenia innych osób (odkażanie miednic, wanien, brodzików, dywaników, częste pranie ręczników).
Pojawia się w okolicach pachwinowych, fałdach międzypośladkowych oraz na górnych częściach ud. Objawia się czerwonobrunatnymi plamami o uniesionych brzegach w stosunku do reszty skóry. Ponadto występują pęcherzyki, grudki i świąd. Źródłem zakażenia może być przede wszystkim inny chory, ale też współistniejąca grzybica stóp[6]. Natomiast czynnikami usposabiającymi jest wzmożona wilgotność, pocenie się i drażnienie mechaniczne okolic pachwin. Schorzenie częściej dotyka mężczyzn niż kobiety, sporadycznie dzieci.
Chorobę cechującą się wysoką zakaźnością wywołują głównie grzyby odzwierzęce. Najczęściej chorują dzieci, które zarażają się od bezdomnych zwierząt[7]. Grzybice skóry owłosionej leczy się za pomocą doustnie przyjmowanych: ketokonazolu, i gryzeofulwiny o właściwościach przeciwgrzybicznych. Ponadto ręcznie usuwa się zmienione włosy.
Zajmuje całą głowę (oprócz wąskiego pasa włosów). Charakterystycznym objawem są tzw. tarczki woszczynowe – szarożółte strupy wrośnięte w skórę o średnicy do 1 cm (przez tarczki przechodzą włosy). Ponadto dochodzi do zniekształceń włosów (matowość, szorstkość, włosy są kruche i łamliwe). Z ognisk chorobowych wydobywa się nieprzyjemny zapach. Choroba pozostawia po sobie rozległe blizny. Może towarzyszyć jej też łysienie.
Pojawia się u mężczyzn (na brodzie) i u dzieci (skóra owłosiona głowy). Objawia się występowaniem drobnych, ograniczonych i złuszczających się ognisk. Włosy w ogniskach zapalnych są ułamane na nierównej wysokości, a skóra głowy jest usłana czarnymi punkcikami (pieńki włosów tkwiące w skórze). Sprawia to wrażenie włosów przystrzyżonych (stąd choroba bierze swoją nazwę).
Cechuje się bardzo dużą zakażalnością. Występuje głównie u dzieci i w dużych zbiorowiskach ludzkich. Objawami przypomina grzybice strzygącą (na skórze owłosionej), nigdy nie zajmuje paznokci, rzadko obejmuje skórę gładką.
Najczęstsza z grzybic, dotykająca 40% populacji[8]. Może towarzyszyć innym rodzajom grzybic. Zakażony paznokieć traci różowe zabarwienie, ulega pobruzdkowaniu i kruszy się. Naskórek wokół zmienionej chorobowo płytki rogowacieje. Zmiany zwykle zaczynają się od paznokci uciskanych przez obuwie, potem obejmują wszystkie palce dłoni i stóp. Stosuje się leczenie lekami przeciwgrzybicznymi (gryzeofulwina) lub zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu paznokcia. Doustnie najczęściej podaje się terbinafinę (w zależności od zapotrzebowania – w okresie od 6 tygodni do 6 miesięcy) lub itrakonazol przez kilkanaście tygodni. Zaś grzybica paznokci leczona miejscowo wymaga nakładania na oczyszczoną płytkę maści, kremów i lakierów zawierających substancje zwalczające objawy.
Podstawą jest higiena osobista, tj. dokładne wycieranie fałdów między palcami (a także pod pachami, biustem i w okolicach pachwin) po zajęciach na basenie. Zaleca się także noszenie klapek w tego typu miejscach (publiczne prysznice, sauny, hotele, kluby fitness), używanie własnego ręcznika oraz higienę ubrań. W przypadku grzybicy pachwin, pośrednie znaczenie ma także otyłość. Należy również wzmacniać odporność organizmu, wzbogacić dietę w składniki bogate w cynk, żelazo i witaminy z grupy B. Natomiast pacjentom po przebytej chorobie sugeruje się zmianę obuwia i odzieży bezpośrednio przylegającej do ciała – które były noszone podczas choroby – i zaopatrzenie się w nowe. W przypadku grzybicy stóp istotną rolę odgrywa posiadanie przewiewnego obuwia[potrzebny przypis].
kod ICD10 | nazwa choroby |
---|---|
ICD-10: B35 | Grzybice skóry [dermatofitozy] |
ICD-10: B35.0 | Grzybica owłosionej skóry głowy i brody |
ICD-10: B35.1 | Grzybica paznokci |
ICD-10: B35.2 | Grzybica rąk |
ICD-10: B35.3 | Grzybica stóp |
ICD-10: B35.4 | Grzybica ciała |
ICD-10: B35.5 | Grzybica łuskowata [tinea imbricata] |
ICD-10: B35.6 | Grzybica goleni |
ICD-10: B35.8 | Inne grzybice |
ICD-10: B35.9 | Grzybica skóry, nie określona |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.