Delfiniec[10] (Lissodelphis) – rodzaj wodnych ssaków z podrodziny Lissodelphininae w obrębie rodziny delfinowatych (Delphinidae).
Szybkie fakty Domena, Królestwo ...
Zamknij
Rodzaj obejmuje gatunki występujące w chłodnych i subantarktycznych wodach oceanów półkuli południowej oraz umiarkowanych i subarktycznych wodach północnego Oceanu Spokojnego[11][12][13].
Długość ciała 230–310 cm (noworodków 80–100 cm); masa ciała 115–116 kg[12][14].
Rodzaj zdefiniował w 1841 roku niemiecki zoolog Constantin Wilhelm Lambert Gloger w publikacji własnego autorstwa dotyczącej historii naturalnej[1]. Na gatunek typowy Gloger wyznaczył (oznaczenie monotypowe) delfińca płaszczowego (L. peronii). Wcześniejsze nazwy – Delphinapterus, którą opublikowali w 1827 roku francuscy zoolodzy René Lesson i Prosper Garnot, oraz Tursio, którą opublikował w 1830 roku niemiecki przyrodnik Johann Georg Wagler – okazały się młodszymi homonimami innych rodzajów waleni.
Etymologia
- Delphinapterus (Delphinaptera, Delphinaster, Delphinopterus): gr. δελφις delphis, δελφινος delphinos ‘delfin’; απτερος apteros ‘bezskrzydły, bez skrzydeł’, od negatywnego przedrostka α- a-; -πτερος -pteros ‘-skrzydły’, od πτερον pteron ‘skrzydło’[15]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Delphinus peronii Lacépède, 1804.
- Tursio: łac. tursio, nazwa użyta przez Pliniusza na określenie rodzaju ryby przypominającej delfina[16]. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Delphinus peronii Lacépède, 1804.
- Lissodelphis: gr. λισσος lissos ‘gładki’; δελφις delphis, δελφινος delphinos ‘delfin’[17].
- Leucorhamphus: gr. λευκος leukos ‘biały’; ῥαμφος rhamphos ‘dziób’[18].
- Pachypleurus: gr. παχυς pakhus ‘wielki, gruby’; πλευρον pleuron ‘żebra, boki’[19]. Gatunek typowy: Brandt wymienił dwa gatunki – †Delphinapterus (Pachypleurus) fockii Brandt, 1873: i Delphinapterus (Pachypleurus) nordmanni Brandt, 1873 (= †Lissodelphis nordmanni (Brandt, 1873)) – nie wskazując gatunku typowego.
- Archaeocetus: gr. αρχαιος arkhaios ‘antyczny, starożytny’; κητος kētos ‘wieloryb’[20].
- Pristinocetus (Pristinicetus): łac. pristinus ‘pierwotny, prymitywny’, być może od priscus ‘antyczny’; cetus ‘wieloryb’, od gr. κητος kētos ‘wieloryb’[21].
Podział systematyczny
Do rodzaju należą dwa występujące współcześnie gatunki[22][14][11][10]:
Opisano również dwa gatunki wymarłe:
- Lissodelphis fockii (Brandt, 1873)[23]
- Lissodelphis nordmanni (Brandt, 1873)[6]
Nowa nazwa dla Delphinapterus J.E. Gray, 1846.
Nowa nazwa dla Pachypleurus Brandt, 1873, ponieważ Sinzow uważał, że jest zajęta przez Pachypleura White, 1853 (Coeloptera). Nowa nazwa dla Pachypleurus Brandt, 1873 i Archaeocetus Sinzow, 1898, ponieważ Trouessart uważał, że nazwy te są zajęte odpowiednio przez Pachypleura White, 1853 (Coeloptera) oraz Archaeoceti Cope, 1890 (grupa Cetacea). Niepoprawna późniejsza pisownia Pristinocetus Trouessart, 1899.
R.-P. Lesson & P. Garnot: Description des mammifères. W: L.-I. Duperrey: Voyage autour du monde: exécuté par ordre du roi, sur la corvette de Sa Majesté, la Coquille, pendant les années 1822, 1823, 1824, et 1825, sous le ministère et conformément aux instructions de S. E. M. le Marquis Clermont-Tonnerre, Minister de la Marine; et publié sous les auspices de son Excellence Mgr le Cte de Chabrol, Ministre de la Marine et des Colonies. T. 1: Zoologie. Cz. 1. Paris: Arthus Bertrand, 1826, s. 179. (fr.). W. Lilljeborg. Öfversigt af de inom Skandinavien (Sverige och Norrige) anträffade hvalartade däggdjur (Cetacea). „Upsala Universitets Arsskrift”. 1, s. 4, 5, 1861. (szw.). I.F. Sinzow. Über ein neues genus der neogenen Cetaceen. „Verhandlungen der russisch-kaiserlichen mineralogischen Gesellschaft zu St. Petersburg”. 35, s. 138, 1898. (niem.). S.M. Jackson & C.P. Groves: Taxonomy of Australian Mammals. Clayton South: CSIRO Publishing, 2015, s. 1071. ISBN 978-1-486-30012-9. (ang.). Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 188. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.). D.E. Wilson & D.M. Reeder (red. red.): Genus Lissodelphis. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-04-01]. (ang.). Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 579. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.). N. Upham, C. Burgin, J. Widness, M. Becker, C. Parker, S. Liphardt, I. Rochon & D. Huckaby: Treeview of Mammalian Taxonomy Hierarchy. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 1.11) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2023-11-25]. (ang.).
Identyfikatory zewnętrzne: