Loading AI tools
gatunek wija z rodzaju Blaniulus Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Krocionóg krwawoplamy[5][6][7][8] (Blaniulus guttulatus) – gatunek dwuparca z rzędu Julida i rodziny Blaniulidae[1][2]. Ma ciało drobne, cienkie[9], barwy białawej, z czerwonymi plamami po bokach oraz bardzo dużą i zmienną liczbę nóg – od 59 do 103 par[10]. Jest gatunkiem pochodzącym z południowo-zachodniej Europy, ale został szeroko rozprzestrzeniony. Występuje także jako gatunek obcy w Polsce. Opisywany jest jako szkodnik upraw rolnych[9].
Krocionóg krwawoplamy ma ciało drobne, cienkie, barwy białawej lub żółtoszarej[9], z czerwonymi bocznymi plamami[9][10], po jednej parze na segment tam gdzie są[10]. Osiąga długość 7,5-16 mm i szerokość 0,4-0,7 mm[9].
Posiada charakterystyczne dla dwuparców gruczoły obronne. Brak ich na segmentach bez nóg[9]. Są widoczne jako wspomniane czerwone plamy na bokach[7]. Wydzielany przez nie płyn ma kolor czerwony[9]. Zawiera m.in. benzochinony i estry kwasów tłuszczowych[7].
Ma bardzo dużą i zmienną liczbę odnóży krocznych – od 59 do 103 par[10], na segmentach od 2–go do 4–go za głową po jednej parze, dalej po 2 pary[10][9]. U samca obydwie pary odnóży 7-go segmentu są przekształcone w nóżki kopulacyjne. Wystają one na zewnątrz ciała, nie są ukryte w kieszonkach. Zmieniona jest również pierwsza para odnóży samca[9].
Pierwszy segment za głową (szyjny) jest największy. Przedostatni segment (preanalny[10]) tworzy płytkę ogonową bez wyrostka, ostatni (analny[10]) pokrywy odbytowe i płytkę odbytową[9]. Według niektórych autorów segment analny dwuparców jest częścią preanalnego, stanowiącego wtedy ostatni pierścień (telson)[10].
Na zapierścieniach diplosegmentów (segmentów podwójnych) i pokrywach odbytowych ma szczecinki[9].
Na głowie znajdują się siedmioczłonowe czułki. Krocionóg krwawoplamy jest zwierzęciem ślepym – nie ma oczu[9]. Nie ma też narządów Tömösváry’ego[10].
Krocionóg krwawoplamy jest gatunkiem synantropijnym[9][10], czyli związanym z człowiekiem[7].
Jest polifagiem, czyli zwierzęciem wielożernym. Odżywia się nie tylko pokarmem roślinnym, ale żeruje również na odchodach i zwłokach[9][10] bezkręgowców i kręgowców[10]. Jest też spotykany w gniazdach mrówek[9].
Posądza się go o bycie szkodnikiem upraw rolnych[9][10] na polach, w ogrodach, szklarniach i inspektach[6]. Dotyczy to szczególnie[6] upraw ziemniaków i truskawek[9][6][7]. Pojawia się również na innych warzywach i owocach – burakach cukrowych, ogórkach, fasoli, grochu[9][6][7], roślinach ozdobnych w szklarniach, marchwi, pietruszce, poziomkach, kukurydzy, słoneczniku[6] a nawet w szkółkach leśnych[9][6][10].
Żeruje na kiełkujących nasionach (szczególnie ogórkach i fasoli[9])[9][6][10], młodych roślinach[6], korzeniach (np. grochu[9][10])[9][6][10], bulwach, owocach, liściach[6].
W ciągu dnia na podziemnych częściach roślin, w nocy na powierzchni[6][7].
Często podejrzewa się, gatunek ten uważany jest za szkodnika prawdopodobnie niesłusznie[10][9]. Wynika to stąd, że żeruje na roślinach tylko w specyficznych warunkach[9]:
Zdarzają się pojawy masowe, inwazyjne tego krocionoga – na przykład w 2011 roku w Krakowie i w 2010 roku w Lublinie[7].
Krocionóg krwawoplamy obwiniany jest również o to, że:
Krocionóg krwawoplamy pochodzi z południowo–zachodniej Europy. Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Blaniulus, który rozprzestrzenił się na wschód jako gatunek synantropijny[9].
Jego zasięg obejmuje środkową część Europy od Francji do zachodniej Rosji i od Włoch do Skandynawii. Jest też na Wyspach Kanaryjskich[11]. W Polsce występuje w całym kraju, synantropijnie. Może wydostawać się ze szklarni i inspektów do ogrodów, na pola uprawne, do parków[9].
Został również introdukowany w Amerycje Północnej (Stany Zjednoczone, Kanada)[12][2], Australii, Nowej Zelandii, na Azorach, w Ameryce Południowej (Boliwia, Argentyna)[2][3].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.