From Wikipedia, the free encyclopedia
Allegori (frå gresk 'seia noko anna') er ein utvida metafor eller ei omfattanda biletfamstilling som kan brukast som verkemiddel innan tekst og biletkunst. Omgepet viser særleg til ei konkret framstilling av noko abstrakt, til dømes personifiseringa av døden som mannen med ljåen.
Allegorisk litteratur er ei framstilling med overførd tyding der ein bruker eit gjennomført mønster av bilete. Medan metaforar og symbol kan brukast åleine i ein tekst, er allegorien ein struktur av ulike verkemiddel som gjer at ein tekst kan forståast på eit anna tydingsplan. I moderne litteraturvitskap har omgrepet fått ei noko annan og utvida tyding, i og med at det blir brukt meir generelt i tilknyting til språket si figurative eller overførte tyding.
Nokre døme på allegoriske verk er mellom anna Reisa mot vest av Wu Cheng'en frå 1590-åra, ei forteljing om ei buddhistisk pilgrimsreise som òg kan stå for ei indre reise mot opplysing; og The Pilgrim's Progress (1678) av John Bunyan, ei forteljing om «Christian» si reise til «Celestial City» med klar protestantisk vinkling. Animal Farm (1945) av George Orwell framstiller ein bondegård som blir teken over av husdyra og er ein allegori over Sovjetunionen under stalinismen. Haiene (1974) av Jens Bjørneboe, som på overflata handlar om ein overfart og eit forlis i Indiahavet, kan lesast som ein allegori for verdssamfunnet eller menneskelivet.[1]
Også innan biletkunst er allegori ei meir omfattande framstilling enn eit enkelt symbol. Både symbol og allegori har stor tyding i kunsten. Ein utbreidd måte å bruka allegori på er å framstilla abstrakte idear, som fred, rett, musikk, stader eller ulike nasjonar, som personar.
Ein finn allegori allereie i kunst frå antikken, i mellomalderen fekk verkemiddelet ei viktig tyding innan kyrkjekunst, og under renessansen blei det framstil allegoriar inspirert av antikken og etter nye idear. Nokre kjende døme er Våren (La Primavera) av Botticelli og Melencolia I av Albrecht Dürer.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.