From Wikipedia, the free encyclopedia
Затворената предна заоблена самогласка (или висока предна заоблена самогласка) е вид на самогласен глас во некои јазици. Симболот во меѓународната фонетска азбука (МФА) му е ⟨y⟩, а во X-SAMPA гласот се бележи со y. Во многу јазици самогласката се пишува како ⟨ü⟩ (на пр. германски, турски) или ⟨y⟩, но и како ⟨u⟩ (француски и некои други романски јазици); ⟨iu⟩/⟨yu⟩ (во романизацијата на разни азиски јазици); ⟨ű⟩ (во унгарскиот за долгата варијанта; кратката е ⟨ü⟩ како и во другите азбуки); ⟨уь⟩ (во кириличните азбуки како чеченската); или со ⟨ㅟ⟩ (во корејското писмо хангул).
Затворена предна заоблена самогласка | |||
---|---|---|---|
y | |||
| |||
МФА-бр. | 309 | ||
Шифрирање | |||
Единица (дек.) | y | ||
Уникод (хекс.) | U+0079 | ||
X-SAMPA | y | ||
Киршенбаум | y | ||
Кај највеќето јазици, оваа заоблена самогласка се изговара со стиснати усни („надворешнонуснено“ или „егзолабилајно“). Меѓутоа, постојат неколку случаи каде усните се издадени („внатреуснено“ или „ендолабијално“).
На македонски, гласот се предава со буквата „и“ (на пр. герм. München = Минхен; фр. Gustave = Гистав).[1]
Табела на самогласки по МФА | |||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||
Самогласките во парови се: незаоблена • заоблена | |||||||||||||||||||
Помош за МФА • легенда • табела • ![]() |
Јазик | Збор | МФА | Значење | Белешки | |
---|---|---|---|---|---|
азерски | güllə | [ɟylˈlæ] | 'куршум' | ||
албански | dy | [dy] | 'два' | ||
англиски | Шкотска | food | [fyd] | 'храна' | Некои дијалекти. Соодветствува на /u/ (или [ʉ]) во други дијалекти |
ЈАР[2] | [fyːd] | Некои помлади говорници (особено женски). Останатите го изговараат поцентрално, како [ʉː]. | |||
африканс | uur | [yr] | 'час' | ||
баскиски | сулски | hirü | [hiɾy] | 'три' | |
бретонски | tud | [tyːd] | 'луѓе' | ||
германски | стандарден[3] | über | ⓘ | 'над' | Централизирана. |
корнски | tus | [tyːz] | 'луѓе' | Соодветствува на /iː/ кај „подоцниот“ дијалект. | |
дански | yde | [ˈyːð̞ə] | 'добавува' | ||
естонски | üks | [yks] | 'one' | ||
кинески | кантонски | 書 syu1 | [syː˥] | 'книга' | |
мандарински | 绿 lǜ | [ly˥˩] | 'зелено' | ||
ву | 软 gniu | [ɲy˩˧] | 'мек' | ||
каталонски | северно | but | [byt] | 'цел' | Се среќава во заемки од окситанскиот и францускиот. |
корејски | 위 wi | [y] | 'врв' | Може да се дифтонгира како [wi] кај помладите говорници. | |
ломбардски | düü | [dyː] | 'two' | ||
монголски[4] | түймэр tüimer | [tʰyːmɘɾɘ̆] | 'степски пожар' | ||
окситански | гасконски | lua | [ˈlyo̞] | 'месечина' | |
лангдочки | luna | [ˈlyno̞] | |||
провансалски | |||||
португалски[5] | бразилски | déjà vu | [de̞ʒɐ ˈvy] | 'дежа ви' | Се среќава во заемки од францускиот и германскиот . Говорниците што немале контакт со целниот јазик овој глас го изговараат како [u] ако е ненагласен или [i] ако е нагласен. |
севернофризиски | hüüs | [hyːs] | 'hoarse' | ||
турски[6] | güneş | [ɟÿˈneʃ] | 'сонце' | Централизирана. | |
унгарски[7] | tű | [tÿː] | 'шпенадла' | Централизирана. | |
фински[8] | yksi | [ˈyksi] | 'еден' | ||
француски[9] | chute | ⓘ | 'пад' | ||
холандски | белгиски[10] | fuut | ⓘ | 'нуркач' | Централизирана; соодветствува на [ʉ̞] во Холандија. |
чеченски | уьш / üş | [yʃ] | 'тие' | ||
чувашки | ÿс / üs | [ys] | 'расте' | ||
шкотски | buit | [byt] | 'чизма' |
Затворена предна издадена самогласка | |
---|---|
y̫ | |
yʷ | |
Неколку јазици, како скандинавските, имаат издадени предни самогласки. Од нив, шведскиот дури и прави разлика помеѓу двата вида на заоблување кај предните самогласки (see речиси затворена речиси предна заоблена самогласка.
МФА нема надредни знаци за разликување на издадено од стиснато заоблување, па затоа тука издадените предни самогласки се произволно обележани со стариот знак за лабијализација ⟨ ̫⟩. Друго можно претставување е со ⟨yʷ⟩ или ⟨iʷ⟩ (затворена предна самогласка изменета со ендолабијализација), но ова може погрешно да се сфати како дифтонг.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.