From Wikipedia, the free encyclopedia
Бјелашница – планина во централна Босна и Херцеговина. Се наоѓа југоисточно од Сараево и се граничи со Игман. Највисокиот врв на Бјелашница, по кој целата планина го добила името, е висок 2067 м. Други значајни врвови се Крвавац (2061 м), Мали Влахиња (2055 м) и Хранисава (1964 м). Бјелашница на југ се граничи со Ракитница, Неретва на запад, Игман на североисток и Иван на северозапад. Близината со Сараево (20 минути) ја прави Бјелашница популарна туристичка атракција за планинарење и скијање.
Бјелашница | |
---|---|
![]() Ски-центарот на Бјелашница | |
Највисока точка | |
Надм. вис. | 2067 м |
Координати | 43°42′14″N 18°15′25″E |
Географија | |
Место | ![]() |
Матичен венец | Динариди |
Името на планината доаѓа од придавката bijel, што значи "бел".
Геолошки, Бјелашница е дел од Динаридите и во голема мера е формирана од секундарни и терцијани седиментни карпи, главно варовник и доломит.
Убавината на планината ја зголемува ќудливоста на нејзината клима. Таа е резултат на географската положба на Бјелашница во Динаридите, геолошкиот состав и надморската височина. Највисоките делови на Динаридите претставуваат граница на влијанијата на две клими – средоземната и континенталната. Така на Бјелашница се судираат воздушните маси од морето и од планината. Таквиот судир резултира со силни ветрови и дождовни и снежни врнежи во есенскиот период, а во зимскиот до големи количини снег кој се задржува до доцна пролет. Овие климатски специфичност се погодни за развој на зимски спортови.
Средната годишна температура изнесува само 0,7 °C, заради изразито ниските зимски температури. највисоката температура достигнува 24 °C, а најниската -41 °C. Бјелашница во лето е прекриена со зелена трева, а во зима со снег висок и до 3 м.
Климатски податоци за Бјелашница (1961–1990, екстреми 1897–досега) | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Месец | Јан | Фев | Мар | Апр | Мај | Јун | Јул | Авг | Сеп | Окт | Ное | Дек | Годишно |
Највисока забележана °C (°F) | 7,5 | 9,2 | 9,4 | 13,8 | 18,9 | 22,4 | 25,3 | 24,3 | 21,1 | 15,9 | 14,4 | 8,9 | 25,3 (nil) |
Прос. висока °C (°F) | -4,2 | -4,3 | -2,4 | 0,8 | 6,0 | 9,9 | 12,3 | 12,4 | 9,3 | 5,1 | 0,7 | -2,6 | 3,6 |
Сред. дневна °C (°F) | -6,4 | -6,4 | -4,3 | -1,2 | 3,8 | 7,2 | 9,5 | 9,6 | 6,8 | 2,8 | -1,5 | -4,9 | 1,2 |
Прос. ниска °C (°F) | -8,8 | -8,7 | -6,5 | -3,1 | 1,4 | 4,7 | 6,7 | 7,1 | 4,5 | 0,6 | -3,7 | -7,2 | -1,1 |
Најниска забележана °C (°F) | -33,6 | -30,0 | -26,4 | -19,0 | -11,0 | -6,4 | -3,8 | -3,7 | -10,6 | -13,7 | -22,4 | -26,8 | -33,6 (nil) |
Прос. врнежи мм (ин) | 78 (3.07) |
83 (3.27) |
84 (3.31) |
80 (3.15) |
88 (3.46) |
111 (4.37) |
84 (3.31) |
99 (3.9) |
96 (3.78) |
123 (4.84) |
110 (4.33) |
83 (3.27) |
1.119 (44,06) |
Прос. бр. врнежливи денови (≥ 0,1 mm) | 14 | 15 | 15 | 16 | 16 | 17 | 13 | 12 | 12 | 12 | 15 | 15 | 171 |
Прос. релативна влажност (%) | 89 | 92 | 90 | 91 | 85 | 86 | 82 | 80 | 82 | 84 | 86 | 90 | 84 |
Сред. бр. сончеви часови месечно | 86,8 | 82,5 | 110,5 | 126,7 | 162,8 | 169,8 | 204,6 | 218,1 | 176,7 | 148,7 | 97,1 | 83,3 | — |
Извор бр. 1: de:Deutscher Wetterdienst[1][2] | |||||||||||||
Извор бр. 2: Метереолошки институт на Босна и Херцеговина (екстреми)[3] |
Бјелашница лесно се препознава од далеку по градбите на нејзиниот врв. Откако Австроунгарија ја окупирала Босна и Херцеговина после Берлинскиот конгрес во 1878 година, Австријците речиси веднаш ја инсталирале првата метеоролошка станица на врвот, создавајќи ја првата метеоролошка станица на целиот Балкан. Опремата била заменета во 1894 година со, за тоа време, многу напредна метеоролошка опсерваторија со постојана човечка посада.[4] Станицата сè уште постои и е важна алка во метеоролошките набљудувања на Балканот.
До висина од 1900 м, на Бјелашница се наоѓаат шуми и ливади, а над таа висина подрачјето е тревнато со полегната смрека. Највисоките гребени се голи. На Бјелашница живеат волк, мечка, дива свиња, срна, лисица и др.
За време на Зимските олимписки игри во 1984 година, на Бјелашница се одвиваа натпреварите во алпско скијање за мажи. За овозможување на овие игри изградена е потребната инфраструктура, од пристапен пат до ски-лифтови на ски-патеките.[5]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.