From Wikipedia, the free encyclopedia
Նովոսիբիրսկ (ռուսերեն՝ Новосиби́рск), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության Սիբիրյան երկրամասում։ Բնակչության թվաքանակով երրորդ տեղն է զբաղեցնում Ռուսաստանում[1], առաջին տեղը՝ սիբիրյան տարածաշրջանում և Ռուսաստանի ամբողջ ասիական մասում։
Մարզկենտրոն | |||||
---|---|---|---|---|---|
Նովոսիբիրսկ | |||||
Новосибирск | |||||
| |||||
![]() | |||||
Երկիր | ![]() | ||||
Երկրամաս | Նովոսիբիրսկի մարզ | ||||
Քաղաքային օկրուգ | Նովոսիբիրսկի ֆեդերալ օկրուգ | ||||
Համայնք | Նովոսիբիրսկի մարզ | ||||
Ներքին բաժանում | 10 շրջան | ||||
Գլուխ | Վլադիմիր Գորոդեցկի | ||||
Հիմնադրված է | 1893 թ. | ||||
Այլ անվանումներ | մինչև 1895 — Ալեքսանդրովսկի մինչև 1903 — Նովո-Նիկոլաևսկիյ մինչև 1917 — Նովո-Նիկոլաևվսկ մինչև 1926 — Նովոնիկոլաևսկ | ||||
Մակերես | 506,7 կմ² | ||||
ԲԾՄ | 150 մ | ||||
Պաշտոնական լեզու | Ռուսերեն | ||||
Բնակչություն | ▲ 1 397 213 մարդ (2009) | ||||
Խտություն | 2758 մարդ/կմ² | ||||
Ագլոմերացիա | 1 660 000 | ||||
Ազգային կազմ | ռուսներ, ուկրաինացիներ, գերմանացիներ, թաթարներ, հրեաներ, բելառուսներ | ||||
Տեղաբնականուն | նովոսիբիրցի | ||||
Ժամային գոտի | UTC+6 | ||||
Հեռախոսային կոդ | 383 | ||||
Փոստային դասիչ | 630xxx | ||||
Ավտոմոբիլային կոդ | 54 | ||||
ՍՎՏԲՀԴ | 50401 | ||||
Պաշտոնական կայք | novo-sibirsk.ru (ռուս.) | ||||
Քաղաքի օր | Հունիսի վերջին կիրակի | ||||
| |||||
Սիբիրյան դաշնային օկրուգի, Նովոսիբիրսկի մարզի և նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնն է[2]։ Մարզային նշանակության քաղաք է, խոշոր ագլոմերացիայի միջուկ, առևտրական, գործարար, մշակութային, արդյունաբերական, տրանսպորտային, կրթական ու գիտական կենտրոն։ Նրան սպասարկող «Տոլմաչևո» միջազգային օդանավակայանը համարվում է ամենաբանուկը նսիբիրյան ողջ տարածաշրջանում[3]։ Նովոսիբիրսկում են գտնվում Ռուսաստանի գիտությունների ազգային ակադեմիայի սիբիրյան մասնաճյուղի գլխավոր մասնաշենքերը և նախագահությունը։
Բնակավայրը հիմնվել է 1893 թվականին, քաղաքի կարգավիճակ ստացել 1903-ին։ 2018 թվականի մարդահամարի տվյալներով բնակչության թվաքանակը եղել է 1.612,833[4], 2021 թվականի հունվարին՝ 1 620 162:
Գտնվում է Օբ գտի երկու ափերին[5], Նովոսիբիրսկի ՀԷԿ-ի ամբարտակի կառուցման արդյունքում ստեղծված ջրամբարի մերձակայքում։ Զբաղեցնում է 502,7 քառակուսի կիլոմետր տարածք։
Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի 2020 թվականի հուլիսի 2-ի հրամանագրով Նովոսիբիրսկին շնորհվել է «Աշխատանքային արիության քաղաք» («Город трудовой доблести“») կոչումը[6]։
Նովոսիբիրսկը բարեկամական սերտ հարաբերություններ ունի հետևյալ քաղաքների հետ[7].
Նովոսիբիրսկին բնորոշ է մայրցամաքային խոնավ կլիման, որը Կյոպպենի կլիմաների դասակարգմամբ կրում է Dfb նիշը։ Ամառները համեմատաբար տաք են, կարճատև, ձմեռները՝ չափազանց ցուրտ, արկտիկյան ցրտաշունչ քամիների սուր կերպով զգացվող ազդեցությամբ։
Նովոսիբիրսկ (1981–2010, extremes 1958–present)ի կլիմայական տվյալները | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի |
Ռեկորդային բարձր °C (°F) | 4.1 (39.4) |
5.1 (41.2) |
14.4 (57.9) |
30.7 (87.3) |
36.1 (97) |
36.6 (97.9) |
36.4 (97.5) |
35.7 (96.3) |
33.2 (91.8) |
23.8 (74.8) |
11.7 (53.1) |
4.8 (40.6) |
36.6 (97.9) |
Միջին բարձր °C (°F) | −12.1 (10.2) |
−9.7 (14.5) |
−1.9 (28.6) |
8.1 (46.6) |
18.8 (65.8) |
23.4 (74.1) |
25.4 (77.7) |
22.9 (73.2) |
16.0 (60.8) |
7.7 (45.9) |
−3.4 (25.9) |
−10.0 (14) |
7.1 (44.8) |
Միջին օրական °C (°F) | −16.5 (2.3) |
−14.8 (5.4) |
−7.6 (18.3) |
2.3 (36.1) |
11.8 (53.2) |
17.1 (62.8) |
19.4 (66.9) |
16.6 (61.9) |
10.2 (50.4) |
3.1 (37.6) |
−6.9 (19.6) |
−14.0 (6.8) |
1.7 (35.1) |
Միջին ցածր °C (°F) | −20.9 (−5.6) |
−19.5 (−3.1) |
−12.9 (8.8) |
−2.3 (27.9) |
5.6 (42.1) |
11.2 (52.2) |
13.8 (56.8) |
11.2 (52.2) |
5.6 (42.1) |
−0.4 (31.3) |
−10.3 (13.5) |
−18.4 (−1.1) |
−3.1 (26.4) |
Ռեկորդային ցածր °C (°F) | −46.2 (−51.2) |
−46.3 (−51.3) |
−36.4 (−33.5) |
−29 (−20) |
−8.6 (16.5) |
−2.0 (28.4) |
3.9 (39) |
0.2 (32.4) |
−6.9 (19.6) |
−26.4 (−15.5) |
−39.6 (−39.3) |
−45.7 (−50.3) |
−46.3 (−51.3) |
Տեղումներ մմ (դյույմ) | 25 (0.98) |
18 (0.71) |
17 (0.67) |
27 (1.06) |
34 (1.34) |
55 (2.17) |
66 (2.6) |
60 (2.36) |
43 (1.69) |
45 (1.77) |
37 (1.46) |
33 (1.3) |
459 (18.07) |
Միջ. անձրևոտ օրեր | 1 | 1 | 2 | 8 | 13 | 14 | 14 | 14 | 16 | 12 | 5 | 1 | 101 |
Միջ. ձնառատ օրեր | 23 | 19 | 15 | 9 | 3 | 0.1 | 0 | 0 | 1 | 11 | 20 | 25 | 126 |
% խոնավություն | 82 | 81 | 77 | 65 | 58 | 66 | 73 | 75 | 75 | 78 | 83 | 83 | 75 |
Միջին ամսական արևային ժամ | 67 | 107 | 166 | 213 | 264 | 302 | 304 | 245 | 170 | 100 | 58 | 45 | 2041 |
Աղբյուր #1: Pogoda.ru.net[8] | |||||||||||||
Աղբյուր #2: Danish Meteorological Institute (sun, 1931–1960)[9] |
Նովոսիբիրսկ (1961-1990)ի կլիմայական տվյալները | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի |
Միջին բարձր °C (°F) | −12.2 (10) |
−10.3 (13.5) |
−2.6 (27.3) |
8.1 (46.6) |
17.5 (63.5) |
24.0 (75.2) |
25.7 (78.3) |
22.2 (72) |
16.6 (61.9) |
6.8 (44.2) |
−2.9 (26.8) |
−8.9 (16) |
7.0 (44.6) |
Միջին օրական °C (°F) | −16.2 (2.8) |
−14.7 (5.5) |
−7.2 (19) |
3.2 (37.8) |
11.6 (52.9) |
18.2 (64.8) |
20.2 (68.4) |
17.0 (62.6) |
11.5 (52.7) |
3.4 (38.1) |
−6.0 (21.2) |
−12.7 (9.1) |
2.4 (36.3) |
Միջին ցածր °C (°F) | −20.1 (−4.2) |
−19.1 (−2.4) |
−11.8 (10.8) |
−1.7 (28.9) |
5.6 (42.1) |
12.3 (54.1) |
14.7 (58.5) |
11.7 (53.1) |
6.4 (43.5) |
0.0 (32) |
−9.1 (15.6) |
−16.4 (2.5) |
−2.3 (27.9) |
Տեղումներ մմ (դյույմ) | 19 (0.75) |
14 (0.55) |
15 (0.59) |
24 (0.94) |
36 (1.42) |
58 (2.28) |
72 (2.83) |
66 (2.6) |
44 (1.73) |
38 (1.5) |
32 (1.26) |
24 (0.94) |
442 (17.4) |
աղբյուր: {{{աղբյուր 1}}} |
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.