From Wikipedia, the free encyclopedia
Օմսկ (ռուսերեն՝ Омск), Ռուսաստանի խոշորագույն քաղաքներց մեկը, Օմսկ մարզի և նույնանուն շրջանի վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Սիբիրի հարավարևմտյան մասում, Իրտիշին Օմ գետի միախառնվելու վայրի մերձակայքում։ Ռուսաստանի միլիոնանոց քաղաքներից է. բնակչության թվաքանակը 2021 թվականի հունվարի տվյալներով եղել է 1 139 897։ Այդ ցուցանիշով Սիբիրում զբաղեցնում է երկրորդ (Նովոսիբիրսկից հետո), ամբողջ Ռուսաստանում՝ իններորդ տեղը։ Արդյունաբերական, գիտա-կրթական, մշակութային, մարզական կենտրոն է[2], տրանսպորտային կարևոր հանգույց. կայարան ունի անդրսիբիրյան երկաթուղու վրա, գետային նավահանգիստ՝ նավարկելի Իրտիշի ափին։
Քաղաք | |||||
---|---|---|---|---|---|
Օմսկ | |||||
Омск | |||||
| |||||
![]() | |||||
Երկիր | ![]() | ||||
Համայնք | Օմսկի մարզ, ՌԽՖՍՀ, Օմսկի մարզ, West Siberian Krai?, Omsk Okrug?, Սիբիրի երկրամաս, Omsk Governorate? և Omsk Uyezd? | ||||
Ներքին բաժանում | Kirovsky Administrative Okrug?, Leninsky Administrative Okrug?, Oktyabrsky Administrative Okrug?, Sovetsky Administrative Okrug? և Tsentralny Administrative Okrug? | ||||
Հիմնադրված է | 1716 թ. | ||||
Առաջին հիշատակում | 1716 | ||||
Մակերես | 572,9 կմ² | ||||
ԲԾՄ | 90 մետր | ||||
Պաշտոնական լեզու | ռուսերեն | ||||
Բնակչություն | 1 160 670 մարդ (2013) | ||||
Ազգային կազմ | ռուսներ - 84,9% կազախներ - 3,2% ուկրաինացիներ — 1,9% թաթարներ - 1,8% գերմանացիներ - 1,2% | ||||
Ժամային գոտի | UTC+6 | ||||
Հեռախոսային կոդ | +7 3812 | ||||
Փոստային ինդեքս | 644xxx | ||||
Փոստային դասիչ | 644000–644960[1] | ||||
Ավտոմոբիլային կոդ | 55 | ||||
Պաշտոնական կայք | admomsk.ru | ||||
| |||||
Հիմնադրվել է 1716, քաղաքի կարգավիճակ ստացել 1781 թվականին։ Ցարական կայսրության ժամանակնեևրում եղել է Արևմտյան Սիբիրի, այնուհետև՝ Տափաստանային տարածաշրջանի գեներալ-նահանգապետի նստավայրը։ Ռուսաստանում քաղաքացիական պատերազմի ժամանակաշրջանում կարճ ժամանակով՝ 1918-1920 թվականներին եղել է հակաբոլշևիկյան ռուսական պետության մայրաքաղաքը, որտեղ նաև պահվել է ցարական ոսկու պաշաչրը։
Ներկայումս քաղաքը, մարզկենտրոն լինելու հետ մեկտեղ, Օմսկի ու տարայի թեմակալ եպիսկոպոսի և Սիբիրի իմամի նստավայրն է։
Օմսկը արժանացել է «Աշխատանքային փառքի քաղաք» կոչման։ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահի 2020 թվականի հուլիսի 2-ի հրամանագրով նրան շնորհվել է նաև «Աշխատանքային արիության քաղաք» («Город трудовой доблести“») կոչումը[3]
Օմսկը բարեկամական սերտ հարաբերություններ ունի հետևյալ քաղաքների հետ[4].
Օմսկին բնորոշ է մայրցամաքային խոնավ կլիման, որը Köppen climate classification-ի դասակարգմամբ կրում է Dfb նիշը։
Օմսկի կլիմայական տվյալները | |||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի |
Ռեկորդային բարձր °C (°F) | 4.2 (39.6) |
8.0 (46.4) |
14.1 (57.4) |
31.3 (88.3) |
35.5 (95.9) |
40.1 (104.2) |
40.4 (104.7) |
38.0 (100.4) |
32.9 (91.2) |
27.4 (81.3) |
16.1 (61) |
4.5 (40.1) |
40.4 (104.7) |
Միջին բարձր °C (°F) | −12 (10) |
−10.3 (13.5) |
−2.5 (27.5) |
9.1 (48.4) |
19.0 (66.2) |
23.9 (75) |
25.3 (77.5) |
22.7 (72.9) |
15.9 (60.6) |
8.1 (46.6) |
−3.7 (25.3) |
−9.8 (14.4) |
7.1 (44.8) |
Միջին օրական °C (°F) | −16.3 (2.7) |
−15.0 (5) |
−7.3 (18.9) |
3.7 (38.7) |
12.5 (54.5) |
18.0 (64.4) |
19.6 (67.3) |
16.9 (62.4) |
10.4 (50.7) |
3.5 (38.3) |
−7.3 (18.9) |
−13.8 (7.2) |
2.1 (35.8) |
Միջին ցածր °C (°F) | −20.5 (−4.9) |
−19.4 (−2.9) |
−12 (10) |
−1.0 (30.2) |
6.3 (43.3) |
12.0 (53.6) |
14.2 (57.6) |
11.6 (52.9) |
5.7 (42.3) |
−0.3 (31.5) |
−10.5 (13.1) |
−17.9 (−0.2) |
−2.7 (27.1) |
Ռեկորդային ցածր °C (°F) | −45.1 (−49.2) |
−45.5 (−49.9) |
−41.1 (−42) |
−26.4 (−15.5) |
−12.9 (8.8) |
−3.1 (26.4) |
2.1 (35.8) |
−1.7 (28.9) |
−7.6 (18.3) |
−28.1 (−18.6) |
−41.2 (−42.2) |
−44.7 (−48.5) |
−45.5 (−49.9) |
Տեղումներ մմ (դյույմ) | 23 (0.91) |
18 (0.71) |
17 (0.67) |
21 (0.83) |
35 (1.38) |
51 (2.01) |
66 (2.6) |
54 (2.13) |
37 (1.46) |
30 (1.18) |
34 (1.34) |
29 (1.14) |
415 (16.34) |
Միջ. անձրևոտ օրեր | 1 | 0.4 | 3 | 10 | 17 | 17 | 18 | 19 | 18 | 13 | 5 | 1 | 122 |
Միջ. ձնառատ օրեր | 28 | 25 | 18 | 9 | 2 | 0.2 | 0 | 0 | 1 | 11 | 22 | 28 | 144 |
% խոնավություն | 80 | 78 | 76 | 64 | 54 | 60 | 68 | 70 | 70 | 74 | 81 | 81 | 71 |
Միջին ամսական արևային ժամ | 68 | 125 | 184 | 235 | 284 | 319 | 321 | 248 | 180 | 105 | 71 | 61 | 2201 |
Աղբյուր #1: Pogoda.ru.net[5] | |||||||||||||
Աղբյուր #2: NOAA (sun, 1961–1990)[6] |
Բնակչության թվաքանակը | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|
1725 | 1825 | 1856[7] | 1858 | 1897[8] | 1903 | 1905 |
992 | ↗9000 | ↗16 400 | ↗18 000 | ↗37 400 | ↗60 000 | ↗75 000 |
1914[7] | 1917[7] | 1923[9] | 1926[8] | 1931[10] | 1933[11] | 1935 |
↗134 800 | ↘113 100 | ↗150 022 | ↗162 000 | ↗162 161 | ↗227 000 | ↗246 000 |
1939[12] | 1956[13] | 1959[14] | 1962[7] | 1964 | 1967[7] | 1970[15] |
↗288 855 | ↗505 000 | ↗581 108 | ↗650 000 | ↗702 000 | ↗774 000 | ↗821 151 |
1973[7] | 1975[16] | 1976[17] | 1979[18] | 1981 | 1982[7] | 1985[19] |
↗905 000 | ↗971 000 | →971 000 | ↗1 014 246 | ↗1 044 000 | ↗1 061 000 | ↗1 115 000 |
1986[17] | 1987[20] | 1989[21] | 1990[22] | 1991[19] | 1992[17] | 1993[17] |
↗1 116 000 | ↗1 134 000 | ↗1 148 418 | ↗1 159 000 | ↗1 167 000 | ↗1 169 000 | ↘1 167 000 |
1994[17] | 1995[19] | 1996[19] | 1997[23] | 1998[19] | 1999[24] | 2000[25] |
↘1 161 000 | ↗1 163 000 | ↘1 160 000 | ↘1 158 000 | ↗1 159 000 | ↘1 157 600 | ↘1 148 900 |
2001[19] | 2002[26] | 2003[27] | 2004 | 2005[28] | 2006[29] | 2007[30] |
↘1 138 400 | ↘1 134 016 | ↘1 131 000 | ↗1 132 000 | ↗1 142 800 | ↘1 138 800 | ↘1 134 700 |
2008[31] | 2009[32] | 2010[33] | 2011[34] | 2012[35] | 2013[36] | 2014[37] |
↘1 131 100 | ↘1 129 120 | ↗1 154 116 | ↗1 154 121 | ↗1 156 583 | ↗1 160 670 | ↗1 166 092 |
2015[38] | 2016[39] | 2017[40] | 2018[41] | 2019[42] | ||
↗1 173 854 | ↗1 178 079 | ↗1 178 391 | ↘1 172 070 | ↘1 164 815 |