Historia evento, kiu en mallonga tempo fundamente ŝanĝas la socion kaj ties politiko From Wikipedia, the free encyclopedia
La vorto Revolucio (el la nov-latina revolutio «turn(ad)o») estas fundamenta (ofte perforta vivskuo kaj socipolitika reorganizo) difinita kiel historia evento, kiu ŝanĝas, en relative mallonga tempo, kaj la socion kaj ĝiaj politika organizado. Tiu povas okazi post salto en la teknologia kapablo de homo, aŭ sekvante radikalan ŝanĝon en lia socia kaj politika percepto, ŝanĝo en (politika) potenco aŭ en la organizaj strukturoj de iu lando farita de forto (amasoj, armeo) pli potenca ol la reĝimo de la ŝtato. Politiksciencisto Samuel Huntington priskribis revolucion kiel "rapidan, profundan kaj perfortan ŝanĝon kiu influas la dominajn valorojn en socio, politikaj institucioj kaj socia strukturo." Oni devas rimarki, ke perforto, ŝanĝo de regantoj kaj manko de politika legitimeco ne estas kriterioj por difini revolucion sed estas kromefikoj aŭ ĝiaj sekvoj.
Unue tiu vorto estis uzata por la movado de astroj, poste ĝi ankaŭ ricevis la signifon de «ŝanĝo, tuja turno, novaĵo». La hodiaŭe plej ofta signifo kiel politika ŝanĝego unue ekestis fine de la 18a jarcento je la influo de la Franca Revolucio de 1789. Ĝi estas ĝenerale la mala nocio de «Evolucio».
La filozofo Aristotelo konis du tipojn de politikaj okazaĵoj:
Alimaniere, revolucioj estas klasifikitaj laŭ du kriterioj:
Ĉi tiu divido estas iom artefarita ĉar, plejparte, revolucioj implikas pli ol unu klason kaj ankaŭ havas pli ol unu celon. Estas multaj kialoj, kiuj povas konduki al la eksplodo de revolucio. La revolucio kutime eksplodas dum ampleksa kaj longedaŭra krizo. Ĉi tiu krizo povas esti en la klasbatalo - akraj diferencoj kaj kontrastoj de interesoj inter klasoj; en la ekonomia sfero, post longa kaj grava depresio, aŭ sojle al ekonomia kolapso post malfacila kaj malsukcesa milito, pro severa korupto aŭ alia politika krizo kaj pli. Tiuj krizoj kondukas al du gravaj faktoroj funkciigantaj en la revolucia procezo:
Klasika evoluo de revolucio estas - anstataŭigi la malnovan reĝimon per modera revolucia reĝimo. Iom post iom la modera reĝimo estas anstataŭigita per ĉiam pli radikala reĝimo, kiu povas iri ĝis reĝimo de teroro. Foje eksplodas interna milito inter grupoj de la malnova reĝimo, la moderuloj kaj la radikaluloj. La elpelitaj regantoj povas ankaŭ organizi kontraŭrevolucion kiu celas restarigi la antaŭrevolucian reĝimon.
Oni povas identigi kvar generaciojn de akademiuloj esplorantaj revolucion. La unua generacio traktas revoluciojn kiel esprimon de la emocia konduto de la "amaso" kaj analizante per la metodoj de socia psikologio. Dua generacio de akademiuloj de politikaj kaj sociaj revolucioj fokusiĝis sur la kialoj de la okazo de revolucio, de pli larĝa perspektivo, kiu inkludis analizon de socia konduto. Tria generacio de akademiuloj fokusiĝis pri la studado de la sociaj potencrilatoj kiuj kondukas al revolucioj, temigante klasbatalon. La kvara generacio de esploristoj fokusiĝas de aliaj faktoroj - kiuj povas klarigi revoluciojn kiuj ne nepre respondas al teorioj de klasbataloj, kaj ne nepre okazas en la kunteksto de okcidentaj landoj (Sed prefere en la Tria Mondo). Ĉi tiuj fakuloj interesiĝas pri la simileco inter la studo de revolucioj kaj la studo de sociaj movadoj.
Unu el la konkludoj de ĉiuj studoj pri la temo estas ke ĉiuj sukcesaj revolucioj estis faritaj kun la instigo kaj integriĝo de la homamasoj, aŭ almenaŭ larĝaj tavoloj de ĝi. Revolucioj faritaj de la reganta klaso kutime ne sukcesus, escepte de ŝanĝo de registaro kiu ankaŭ korupte nomiĝas revolucio, sed ne estas revolucio ĉar la ŝanĝo estas nur persona kaj ne substantiva, en la formo de la reĝimo mem. Ekzemple - en la Rusia Imperio estis malkvieto de la homamasoj kaj provoj de ŝanĝo jam ekde la 16-a jarcento. Kiam la bolŝevika revolucio eksplodis al ĝi aliĝis amasoj da homoj kaj ili estas tiuj, kiuj kaŭzis ĝian sukceson.
La Epoko de la revolucioj (aŭ Revolucia Epoko) estas periodo el la fino de la 18a ĝis la mezo de la 19a jarcentoj en kiu nombraj gravaj revoluciaj movadoj okazis en plejparto de Eŭropo kaj de Ameriko. Tiu periodo estas karakterizita per la ŝanĝo el absolutismaj monarkioj al reprezentaj registaroj kun rajtgarantiita konstitucio, kaj la kreado de naciaj ŝtatoj.
La testŝtono por decidi ĉu revolucio okazis aŭ ĉu ĝi estis nur provo de revolucio estas la respondo al la demando: "Ĉu konstanta ŝanĝo okazis kiel rezulto de la okazaĵo?" Se neniu ŝanĝo estas farita, se la situacio normaliĝas kiel antaŭe - neniu revolucio okazis.
La konceptoj de tutmonda revolucio, proletara revolucio kaj permanenta revolucio estas forte ligitaj kun tutmonda komunismo.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.