Στρατιωτική επιχείρηση των Συμμάχων στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο From Wikipedia, the free encyclopedia
Η Απόβαση στη Νορμανδία με κωδική ονομασία Επιχείρηση Ποσειδών (Operation Neptune) ήταν η Συμμαχική απόβαση στα παράλια της Γαλλίας, που έλαβε χώρα στις 6 Ιουνίου 1944, μέρα γνωστή (εσφαλμένα[1]) και ως D-Day. Αντικειμενικός σκοπός της απόβασης ήταν να δημιουργήσει προγεφύρωμα από την Καν έως το Χερβούργο, μέσω του οποίου οι Σύμμαχοι θα περνούσαν στρατεύματα από τη Μεγάλη Βρετανία στην ηπειρωτική Ευρώπη, ούτως ώστε να ανακουφιστεί το Ανατολικό Μέτωπο από τη γερμανική πίεση.
![]() |
Το λήμμα παραθέτει τις πηγές του αόριστα, χωρίς παραπομπές. |
Απόβαση στη Νορμανδία | |||
---|---|---|---|
Β' Παγκόσμιος Πόλεμος | |||
![]() Αποβατικό LCVP από το πλοίο USS Samuel Chase αποβιβάζει στρατιώτες της 1ης Μεραρχίας του Στρατού των ΗΠΑ το πρωί της 6ης Ιουνίου 1944, στην Παραλία Όμαχα. | |||
Χρονολογία | 6 Ιουνίου 1944 | ||
Τόπος | Γαλλικά παράλια | ||
Έκβαση | Αποφασιστική νίκη των Συμμάχων | ||
Αντιμαχόμενοι | |||
Ηγετικά πρόσωπα | |||
| |||
Δυνάμεις | |||
| |||
Απολογισμός | |||
|
Η Μάχη της Νορμανδίας, δηλαδή η Επιχείρηση Όβερλορντ (Operation Overlord) που ακολούθησε, τελείωσε στις 19 Αυγούστου 1944, όταν τα συμμαχικά στρατεύματα πέρασαν τον Σηκουάνα. Αρχιστράτηγος, επικεφαλής του όλου εγχειρήματος, είχε οριστεί ο Αμερικανός στρατηγός Ντουάιτ Αϊζενχάουερ.
Η αρχική επίθεση έγινε σε δυο φάσεις: Κατά τα μεσάνυχτα 5ης προς 6η, δυο αμερικανικές αερομεταφερόμενες μεραρχίες και μια βρετανική έπεσαν στα μετόπισθεν και την αυγή ακολούθησε αμφίβια απόβαση συμμαχικών δυνάμεων που ξεκίνησε κατά τις 6:30. Η διεξαγωγή της απόβασης απαίτησε τη μεταφορά στρατευμάτων και υλικού από την Αγγλία και την Ουαλία με μεταγωγικά αεροπλάνα και πλοία, καθώς και υποστήριξη πυρών από αέρα και θάλασσα. Έγιναν επίσης ναυτικές επιχειρήσεις αντιπερισπασμού και παρενόχλησης προκειμένου να μην επέμβει το Γερμανικό Ναυτικό στις περιοχές που θα γινόταν η απόβαση, ενώ η θάλασσα της Μάγχης αποναρκοθετήθηκε από τις γερμανικές νάρκες και ποντίσθηκαν νέες.
Στην επιχείρηση έλαβαν μέρος πάνω από τρία εκατομμύρια άνθρωποι, από τους οποίους οι 195.700 ήταν το προσωπικό των συμμαχικών σκαφών. Η απόβαση έλαβε χώρα στη χερσόνησο Κοταντέν και την ανατολική όχθη του ποταμού Ορν, σε πέντε παραλίες με τα κωδικά ονόματα Γκολντ (Gold), Τζούνο, (Juno), Όμαχα (Omaha), Σουόρντ (Sword) και Γιούτα (Utah). Θεωρήθηκε ότι ολοκληρώθηκε στις 30 Ιουνίου 1944, όταν πια είχε εδραιωθεί το προγεφύρωμα των Συμμάχων. Μέχρι τότε είχαν συνολικά μεταφερθεί 850.000 άνδρες, 148.000 οχήματα και 570.000 τόννοι προμηθειών στις γαλλικές ακτές από 7.000 πλοία, από τα οποία μόλις 59 βυθίστηκαν.[2]
Οι Βρετανοί πίεζαν από νωρίς για συμμαχική απόβαση σε ευρωπαϊκό έδαφος. Είχαν και ως απροσδόκητο σύμμαχο τον Στάλιν, που πίεζε για τη δημιουργία δεύτερου μετώπου, ώστε να ανακουφιστεί το ρωσικό από τη γερμανική πίεση. Οι Αμερικανοί, ωστόσο, ήταν πολύ περισσότερο επιφυλακτικοί: Γνώριζαν ότι επιχείρηση τέτοιου μεγέθους χρειαζόταν πολύ προσεκτική προετοιμασία, για να μη καταλήξει σε τραγική αποτυχία (όπως είχε συμβεί στη Διέππη (Dieppe) με τους Καναδούς το 1942). Αποφασίστηκε ότι προείχε η κατάληψη ολόκληρης της Βόρειας Αφρικής πριν γίνει δυνατή μια απόβαση σε οποιοδήποτε σημείο της Ευρώπης. Στη Διάσκεψη της Καζαμπλάνκας τον Ιανουάριο του 1943 διαπιστώθηκε ότι το κλίμα είχε εξελιχτεί πλέον έτσι που να επιτρέπει τον σχεδιασμό μιας μεγάλης αποβατικής επιχείρησης στην Ευρώπη. Αρχικά προτάθηκε ότι τον Αύγουστο του 1943 θα ήταν δυνατή η δημιουργία μιας «γέφυρας» μεταξύ Βρετανίας και της χερσονήσου Κοταντέν (Cotentin) στη Νορμανδία, απ' όπου θα ήταν δυνατή η έναρξη μιας επιχείρησης μεγάλης κλίμακας. Ωστόσο, ύστερα από πιο ώριμες σκέψεις, το σχέδιο αυτό κρίθηκε υπερβολικό και εγκαταλείφθηκε.[3]
Ήδη, από τον Δεκέμβριο του 1942 είχε συγκροτηθεί μια μικτή ομάδα, η οποία ονομάστηκε αρχικά «COSSAC», από τα αρχικά των λέξεων «Chief of Staff to Supreme Allied Commander» (Αρχηγός Επιτελείου Ανώτατης Συμμαχικής Διοίκησης). Επικεφαλής αυτής της ομάδας ορίστηκε ο Βρετανός υποστράτηγος Φρέντερικ Ε. Μόργκαν (Frederic E. Morgan), ο οποίος ηγήθηκε των εξής αξιωματικών, κατά κλάδο:
Μέχρι να οριστεί επικεφαλής της επιχείρησης, το καθεστώς του COSSAC ήταν αρκετά περίεργο, καθώς ο Μόργκαν και οι περί αυτόν οργάνωναν επιχείρηση με πολλές στρατιωτικές μονάδες, οι οποίες δεν είχαν καν ακόμη συγκροτηθεί, ενώ και τα αποβατικά σκάφη που υπολόγιζαν να χρησιμοποιήσουν, όχι απλά δεν είχαν κατασκευασθεί, αλλά δεν είχαν καν σχεδιαστεί. Η μέθοδος που ακολουθούσαν ήταν η εξής: Στην Ουάσιγκτον έδρευε η συντονιστική Επιτροπή Αρχηγών Επιτελείων (CSS). Αυτή γνωστοποιούσε στο COSSAC τα προβλήματα που έπρεπε να αντιμετωπιστούν και το COSSAC πρότεινε σχετικές λύσεις. Η αλληλογραφία μεταξύ αυτών των φορέων βρίσκεται σε αρχεία, τα οποία αποτελούν «ένα από τα μεγαλύτερα επιτελικά μνημεία που έχουν ποτέ οικοδομηθεί».[4]
Το Επιτελείο αυτό παρουσίασε το πρώτο αποτέλεσμα των εργασιών του στη διάσκεψη του Κεμπέκ, τον Μάιο του 1943.[5] Το πρώτο θέμα που αντιμετώπισαν ήταν ο προσδιορισμός της θέσης της απόβασης: Η Ολλανδία απορρίφθηκε λόγω των πλημμυρών στις ακτές της, το Βέλγιο είχε κατάλληλες ακτές αλλά με πολύ ισχυρά παράκτια ρεύματα, η Βρετάνη εμφάνιζε κατάλληλες ακτές, αλλά ήταν σχετικά απομακρυσμένη από την Αγγλία ενώ οι επικοινωνίες με την υπόλοιπη Γαλλία ήταν προβληματικές. Έτσι, ο κλήρος έπεσε στη Νορμανδία και τις δύο περιοχές της, την Άνω (Haute) και την Κάτω (Basse). Συγκροτήθηκαν δύο ομάδες του COSSAC καθεμιά από τις οποίες υποστήριζε αντίστοιχα τις δύο αυτές περιοχές, επιχειρηματολογώντας σχετικά με την καταλληλότητά τους. Τα επιχειρήματα της ομάδας για την Κάτω Νορμανδία επικράτησαν κι έτσι επιλέχτηκαν οι περιοχές της χερσονήσου του Κοταντέν και του Καλβαντός ως οι πλέον κατάλληλες.
Ο Βρετανός πρωθυπουργός, Ουίνστον Τσώρτσιλ, διαβλέποντας από νωρίς ότι οι Αμερικανοί θα αξίωναν την ηγεσία της επιχείρησης Όβερλορντ, πράγμα που δε θα μπορούσε να τους αρνηθεί, πήρε την πρωτοβουλία και πρότεινε στον Αμερικανό πρόεδρο,Φράνκλιν Ρούζβελτ, κατά τη διάσκεψη του Κεμπέκ, τον διορισμό Αμερικανού επικεφαλής της επιχείρησης, αγνοώντας το γεγονός πως είχε ήδη προτείνει στον Άλαν Μπρουκ την ηγεσία της. Ο Ρούζβελτ, φυσικά, συμφώνησε αμέσως και, ενώ αρχικά προόριζε ως επικεφαλής τον Στρατηγό Τζορτζ Μάρσαλ, τελικά επικράτησε ο Ντουάιτ («Άικ») Αϊζενχάουερ. Ο επίσημος διορισμός του έγινε τον Ιανουάριο του 1944 και ο «Άικ» εγκαταστάθηκε στο Λονδίνο δημιουργώντας το «Ανώτατο Αρχηγείο των Συμμαχικών Εκστρατευτικών Δυνάμεων» (Supreme Headquarters of Allied Expeditionary Forces, SHAEF). Το COSSAC εντάχθηκε στο SHAEF και ο Μόργκαν ονομάστηκε «Deputy Chief of Staff».
Το αρχικό σχέδιο του Μόργκαν (για το οποίο και ο ίδιος είχε εκφράσει επιφυλάξεις) δεν άντεξε στις επικρίσεις. Πρώτος και βασικός επικριτής του ήταν ο επικεφαλής των χερσαίων δυνάμεων, Βρετανός στρατηγός Μπέρναρντ Μοντγκόμερυ, ο οποίος παρενέβη τόσο δυναμικά («ή το σχέδιό σας θα αλλάξετε ή εμένα»), ώστε αυτό αναθεωρήθηκε σημαντικά: Οι αρχικά τρεις μεραρχίες κρούσεως έγιναν εννέα και αντί μίας αερομεταφερόμενης μεραρχίας θα χρησιμοποιούνταν τρεις. Αναθεωρήθηκε, επίσης, και η αρχική ημερομηνία πραγματοποίησης της επιχείρησης: Αντί της 1ης Μαΐου αποφασίστηκε να ξεκινήσει την 1η Ιουνίου, για να ενισχυθούν οι δυνάμεις με τη βιομηχανική παραγωγή ενός ακόμη μηνός. Εν τω μεταξύ οι δυνάμεις που είχαν ήδη αρχίσει να συγκεντρώνονται στη Βρετανία ήταν κολοσσιαίες: Περίπου 3,5 εκατ. άνδρες και 20 εκατ. τόνοι υλικού. Έτσι, έλεγαν για τη Βρετανία: «Αν το νησί δε βουλιάζει, το οφείλει στα αερόστατα της αντιαεροπορικής άμυνας που το κρατούν στην επιφάνεια». Οι Βρετανοί και οι Αμερικανοί, παρόλ' αυτά, κατάφεραν να επιλύσουν τα τεράστια προβλήματα που δημιούργησε η συσσώρευση αυτή για τη στέγαση/σίτιση των ανδρών και την αποθήκευση του υλικού.
Ένα βασικό πρόβλημα της μεταφοράς - κυρίως του υλικού - ήταν η έλλειψη κατάλληλων λιμένων στην περιοχή. Οι μεγάλοι λιμένες (Χερβούργο, Χάβρη, Καλαί) της Νορμανδίας κατέχονταν από τους Γερμανούς και ήταν ουτοπικό να ζητηθεί η κατάληψή τους (σε καλή κατάσταση) πριν ή κατά την απόβαση, καθώς μάλιστα το Χερβούργο και η Χάβρη είχαν άριστα οργανωθεί αμυντικά. Αποφασίστηκε, λοιπόν, ύστερα από ιδέα του Τσώρτσιλ, η κατασκευή δύο προκατασκευασμένων λιμανιών, τα οποία ονομάστηκαν «λιμένες Μάλμπερι» (Mulberry harbours): Ένα στην Παραλία Όμαχα (Μάλμπερι Α) και ένα στην Αρρομάνς, στην Παραλία Γκολντ (Μάλμπερι Β). Η ιδέα ήταν απλή: Τα προκατασκευασμένα πλωτά μεταλλικά τμήματα θα ρυμουλκούνταν μέχρι τις γαλλικές ακτές και εκεί θα στερεώνονταν με τη βοήθεια μπετονένιων αρμών και θα συνδέονταν με μεταλλικούς διαδρόμους με την ακτή. Η υπερδομή θα προστίθονταν αργότερα. Απαιτούμενος χρόνος κατασκευής: Μόλις δύο εβδομάδες. Η δυναμικότητα καθενός υπολογίστηκε ίση με αυτή του λιμένα του Ντόβερ. Τα λιμάνια αυτά πράγματι κατασκευάστηκαν αλλά, στις 19 Ιουνίου 1944, ισχυρή θύελλα κατέστρεψε μεγάλα τους τμήματα. Στην Αμερικανική ζώνη αποφασίστηκε η εγκατάλειψή του, στη Βρετανική ζώνη επισκευάστηκε και συνέχισε να χρησιμοποιείται μέχρι την ολοκλήρωση των επιχειρήσεων.
Η απόβαση αποφασίστηκε να πραγματοποιηθεί σε αρχικά τέσσερις διαφορετικούς τομείς (παραλίες). Αργότερα προστέθηκε και μια πέμπτη (η Παραλία Γιούτα), με το σκεπτικό ότι ήταν πολύ κοντά (μόνο 60 χλμ) στο μεγάλο και σημαντικό λιμάνι του Χερβούργου.[6] Στις δύο δυτικότερες (Παραλία Γιούτα και Παραλία Όμαχα) θα αποβιβάζονταν Αμερικανοί, στην τρίτη (Παραλία Γκολντ) Βρετανοί, στην τέταρτη (Παραλία Τζούνο) Καναδοί και Βρετανοί και στην πέμπτη, ανατολικότερη (Παραλία Σουόρντ) Βρετανοί και μια μικρή μονάδα των «Ελεύθερων Γάλλων». Οι δυνάμεις κάθε τομέα είχαν συγκεκριμένους αντικειμενικούς στόχους. Παράλληλα θα ρίπτονταν με αλεξίπτωτα η 82η και 101η Αμερικανικές Αερομεταφερόμενες Μεραρχίες, η 6η Βρετανική Αερομεταφερόμενη Μεραρχία και το 1ο Καναδικό Σύνταγμα Αλεξιπτωτιστών, ενώ θα γινόταν και μεταφορά στρατευμάτων με ανεμόπτερα.
Ο διάπλους της Μάγχης και η φάση εφόδου της απόβασης έλαβαν την κωδική ονομασία Επιχείρηση Ποσειδών.[7]
Οι νορμανδικές ακτές παρουσιάζουν την ιδιομορφία της έντονης παλίρροιας. Για να αποβιβαστούν όλες οι δυνάμεις υπό τις ίδιες συνθήκες, ως ώρα απόβασης στις Παραλίες Όμαχα και Γιούτα ορίστηκε η 06:30, ενώ η απόβαση των βρετανικών και γαλλικών δυνάμεων είχε προγραμματιστεί μεταξύ των ωρών 07:00 και 08:00.[8]
Στην παραλία αυτή αποβιβάστηκε το VII Αμερικανικό Σώμα Στρατού. Βασικά εμπόδια σε αυτόν τον τομέα δεν ήταν τόσο τα παράκτια έργα και οι δυνάμεις αμύνης, όσο τα φυσικά εμπόδια που θα συναντούσαν οι αποβατικές δυνάμεις κατά την προώθησή τους στο εσωτερικό, καθώς το έδαφος συχνά πλημμύριζε και υπήρχαν πολλοί φράκτες, ενώ οι δρόμοι ήταν περιτριγυρισμένοι από πυκνή και υψηλή βλάστηση. Οι ντόπιοι αποκαλούν αυτούς τους φυσικούς φράχτες «μποκάζ» (γαλλικά, bocage). Το εμπόδιο αυτό αποδείχτηκε καθοριστικό, καθώς πίσω οι φράχτες αυτοί χρησίμευσαν για ενέδρες από το γερμανικό πεζικό, εφοδιασμένο με αντιαρματικά όπλα, καθώς και καμουφλαρισμένα τανκ τα οποία δεν έδιναν στόχο στα αεροπλάνα.
Αποτελούσε τον σύνδεσμο μεταξύ αμερικανικών και βρετανικών δυνάμεων και, ταυτόχρονα, σημαντικό κόμβο μεταξύ της χερσονήσου του Κοταντέν και της πεδιάδας της Καν. Ήταν η πιο καλά φυλασσόμενη περιοχή, γι' αυτό αποφασίστηκε η συμμετοχή της 1ης Αμερικανικής Μεραρχίας, που είχε πολεμική εμπειρία, στην επιχείρηση αυτού του τομέα. Το έδαφος παρουσίαζε αρκετές δυσκολίες: Σε αντίθεση με τις άλλες ζώνες εφόδου δεν ήταν επίπεδο, αλλά εμφάνιζε λοφίσκους, απότομες κρημνώδεις πλαγιές και εξογκώματα που ήταν άμεσα αναγνωρίσιμα και από τη θάλασσα. Η φύση του εδάφους ήταν τέτοια που επέτρεπε στους αμυνόμενους στην ακτή να την εποπτεύουν με ευκολία, ενώ τα περάσματα προς το εσωτερικό ήταν ιδιαίτερα στενά. Επιπλέον, οι Γερμανοί είχαν κατασκευάσει μια σειρά πολυβολείων που δέσποζαν της ακτής και των περασμάτων, τα οποία έπρεπε να καταληφθούν με άμεση έφοδο. Εδώ σημειώθηκε και μια σημαντική παράλειψη του συμμαχικού τμήματος πληροφοριών: Σχεδόν πίσω από την Παραλία Όμαχα στάθμευε η 352η γερμανική Μεραρχία πεζικού, η οποία πιστευόταν ότι βρισκόταν 20 μίλια πιο μέσα, κοντά στο Σαιν-Λο. Την απόβαση στην παραλία αυτή ανέλαβε το 5ο Αμερικανικό Σώμα Στρατού. Αντικειμενικός σκοπός του η εδραίωση ενός προγεφυρώματος μεταξύ των θέσεων Πορ-αν-Μπεσσέν (Port-en-Bessin) και ποταμού Βιρ (Vire), ώστε να μπορέσει να προωθηθεί προς Σαιν-Λο και Κομόν (Caumont) και να αποκόψει τις γερμανικές επικοινωνίες.
Αποτελούσε τον αντικειμενικό σκοπό της 50ής Μεραρχίας του 2ου Βρετανικού Σώματος Στρατού. Πρώτος αντικειμενικός σκοπός η κατάληψη της λουτρόπολης Αρρομάνς, όπου προβλεπόταν η κατασκευή του πρόχειρου λιμανιού «Μάλμπερι Β» και να προωθηθεί προς τον κόμβο της Μπαγιέ (Bayeux), διατηρώντας την επαφή με τους Αμερικανούς της Όμαχα και τους Καναδούς της Παραλίας Τζούνο. Η αντίσταση που αντιμετώπισαν οι Βρετανοί ήταν λυσσαλέα, ωστόσο κατάφεραν να την ξεπεράσουν, κύρια χάρη στον εξοπλισμό τους με τα λεγόμενα «Funnies» (αστεία) της 79ης θωρακισμένης μεραρχίας: Επρόκειτο για τροποποιημένα άρματα μάχης Σέρμαν Μ4 «Crab», τα οποία στο πρόσθιο τμήμα τους έφεραν δύο μακρείς μεταλλικούς βραχίονες, συνδεδεμένους με ένα κύλινδρο. Σε αυτόν ήταν δεμένα μακριά συρματόσχοινα ή αλυσίδες. Όταν ο κύλινδρος περιστρεφόταν, τα συρματόσχοινα κτυπούσαν το έδαφος σαν μαστίγια, εξουδετερώνοντας, κατ' αυτό τον τρόπο, τις νάρκες που ενδεχομένως υπήρχαν στο έδαφος. Η χρήση αυτού του άρματος περιόρισε κατά πολύ τις ανθρώπινες απώλειες[εκκρεμεί παραπομπή].
Εδώ αποβιβάστηκε η 3η Καναδική μεραρχία. Οι Καναδοί έφεραν πολύ βαριά την ήττα και εξουδετέρωση της 2ης καναδικής μεραρχίας στην απόβαση της Διέππης το 1942. Από αυτή την αποτυχία, ωστόσο, είχαν διδαχτεί πολλά. Η γερμανική αντίσταση στο Κουρσέλ-συρ-Μερ (Courselles-sur-Mer) κάμφθηκε σύντομα και οι Καναδοί προέλασαν σχεδόν αυθημερόν, προς τον αντικειμενικό τους στόχο, το αεροδρόμιο του Καρπικέ (Carpiquet) στα δυτικά της Καν, επιτυγχάνοντας τη βαθύτερη διείσδυση της 6ης Ιουνίου και έχοντας σχετικά χαμηλές απώλειες.
Στη θέση αυτή αποβιβάστηκε η 3η Βρετανική μεραρχία πεζικού και μικρές γαλλικές δυνάμεις. Αντικειμενικός της σκοπός η προέλαση προς την Καν και η ευθυγράμμισή της με τις αερομεταφερόμενες ομάδες ανατολικά του ποταμού Ορν. Οι γέφυρες του Ορν είχαν καταληφθεί από τις αερομεταφερόμενες (με ανεμοπλάνα) δυνάμεις του ταγματάρχη Τζον Χάουαρντ. Παρόλ' αυτά, αντικειμενικός σκοπός όπως η Καν ήταν ανέφικτος για τη δύναμη μιας μεραρχίας, έστω και αν αυτή έκαμψε την παράκτια αντίσταση και ενισχύθηκε από τις αερομεταφερόμενες: Οι Γερμανοί σταμάτησαν την προέλαση των Βρετανών αρχικά με την 21η Μεραρχία Πάντσερ, η οποία ενισχύθηκε από τη 12η Μεραρχία Πάντσερ SS.
Η επιχείρηση διεξήχθη, από τους Βρετανούς και τους Αμερικανούς με κύριους στόχους:
Η επιχείρηση αυτή αποτελούνταν από δύο μέρη, τη Νότια και τη Βόρεια Fortitude και διεξήχθη με μεγάλη προσοχή, συνεχή παρακολούθηση και σχεδόν απίστευτη επιτυχία[9]. Μόλις στα τέλη Ιουλίου άρχισαν οι Γερμανοί να αντιλαμβάνονται ότι δεν πρόκειται να γίνει απόβαση στην περιοχή του Καλαί, όταν ήταν πλέον αργά για να στείλουν ενισχύσεις από εκεί προς το μέτωπο της Νορμανδίας[10].
Σκοπός της Νότιας Fortitude, η οποία ήταν το κύριο μέρος της επιχείρησης, ήταν να πείσει τους Γερμανούς όχι μόνο ότι η συμμαχική απόβαση θα πραγματοποιούνταν στην περιοχή του Καλαί (σημείο συντομότερης διέλευσης της Μάγχης και το πλησιέστερο στα γερμανικά σύνορα, που ο Έρβιν Ρόμελ είχε φροντίσει να οχυρώσει βαριά) αλλά και ότι κάθε επίθεση σε άλλα σημεία, όπως η Νορμανδία, θα αποτελούσε απλώς παραπλανητική κίνηση. Έτσι, τα γερμανικά στρατεύματα θα καθηλώνονταν στο Καλαί.
Για να διασφαλιστεί η επιτυχία αυτής της παραπλάνησης, οι Σύμμαχοι διέρρευσαν την είδηση ότι ο στρατηγός Τζορτζ Πάτον, ένας από τους πιο διάσημους διοικητές των Συμμάχων, υποτίθεται ότι ήταν επικεφαλής έντεκα μονάδων της φανταστικής «1ης Ομάδας Στρατού των Ηνωμένων Πολιτειών» (FUSAG), στα νότια της Αγγλίας. Όταν ο Πάτον απεστάλη στη Νορμανδία, ως διοικητής της 3ης Στρατιάς, οι Σύμμαχοι τοποθέτησαν ως αντικαταστάτη του στη FUSAG, τον αντιστράτηγο Leslie J. McNair, και όταν αυτός σκοτώθηκε στις 25 Ιουλίου, τον αντιστράτηγο John L. De Witt, προκειμένου να συνεχιστεί η εξαπάτηση των Γερμανών.[9]
Το αποτέλεσμα ολοκληρώθηκε με την ανάπτυξη εκατοντάδων πλαστών αεροπλάνων, αρμάτων και πλοίων, καθώς και συνεχείς ραδιοφωνικές εκπομπές από την έδρα των υποτιθέμενων στρατευμάτων εισβολής[11]. Επιστρατεύτηκαν ακόμα και σκηνογράφοι κινηματογραφικών στούντιο και δημιούργησαν ψεύτικα συγκροτήματα εγκαταστάσεων, που περιλάμβαναν δεξαμενές πετρελαίου και προκυμαίες ελλιμενισμού στο Ντόβερ[12].
Ο στόχος της Βόρειας Fortitude ήταν να παραπλανήσει τους Γερμανούς ώστε να περιμένουν εισβολή στη Νορβηγία από συμμαχικά στρατεύματα από τη Σκωτία. Απειλώντας τη Νορβηγική άμυνα, οι Σύμμαχοι ήλπιζαν να αποτρέψουν ή να καθυστερήσουν την ενίσχυση της Γαλλίας μετά την απόβαση στη Νορμανδία. Το σχέδιο περιελάμβανε προσομοίωση συσσώρευσης δυνάμεων στη βόρεια Αγγλία και πολιτική επαφή με την ουδέτερη Σουηδία. Η επιχείρηση ήταν τόσο επιτυχημένη που στα τέλη της άνοιξης του 1944, ο Χίτλερ είχε αναπτύξει δεκατρείς στρατιωτικές μονάδες στη Νορβηγία[13].
Το Ρωσικό μέτωπο είχε, στην κυριολεξία, απορροφήσει τις γερμανικές δυνάμεις. Το 1943, η Γερμανία έχασε περίπου 2 εκατ. στρατιώτες εκεί και, όπως είναι φυσικό, στο μέτωπο που οι Γερμανοί έκριναν πως παρουσιάζει μικρότερο κίνδυνο, οι δυνάμεις δεν ήταν ούτε πολλές ούτε ισχυρής δυναμικότητας. Στις 5/6/1944, μία μέρα πρίν την απόβαση, ο Γερμανός Αρχιστράτηγος της Δύσης είχε 59 μεραρχίες (οι δέκα πολύ αποδυναμωμένες και υπό ανασυγκρότηση), ενώ τα περισσότερα στοιχεία της πρότυπης τεθωρακισμένης μεραρχίας Lehr είχαν μεταφερθή στο Ανατολικό μέτωπο[14]. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι η κίνηση του πυροβολικού στις μεραρχίες πεζικού γινόταν αποκλειστικά με άλογα ενώ κάποιες μονάδες χρησιμοποιούσαν ποδήλατα για τις μετακινήσεις τους. Σε αναφορά στρατηγού αναγράφεται ότι από τα 57 οχήματα της μονάδας του τα 50 ανήκαν σε διαφορετικές μάρκες και μοντέλα, ενώ το υπόλοιπο υλικό δεν υστερούσε σε αυτόν τον τομέα: Υπήρχε εξοπλισμός γερμανικής, γαλλικής, πολωνικής, ιταλικής, τσεχικής και ρωσικής κατασκευής. Αυτό δημιουργούσε πολύ σοβαρό πρόβλημα στον ανεφοδιασμό των μονάδων. Το προσωπικό τους, επίσης, δεν ήταν ομοιογενές: Πολλές μονάδες συγκροτούνταν από θεραπευμένους τραυματίες, εφέδρους παλαιών κλάσεων, ασθενείς (ένα τάγμα το αποτελούσαν αποκλειστικά στομαχικοί, που έπρεπε να τρέφονται μόνο με λευκό ψωμί), από πολύ νέους με ελλιπή εκπαίδευση και από «Οσττρούππεν» (Osttruppen), δηλαδή εθελοντές από τις ανατολικές κατακτημένες χώρες[15]. Ο Αμερικανός ιστορικός Τζ. Α. Χάρισον αναφέρει τις ακόλουθες εθνικότητες: Γάλλους, Ιταλούς, Κροάτες, Ούγγρους, Ρουμάνους, Πολωνούς, Φινλανδούς, Λεττονούς, Λιθουανούς, Βορειοαφρικανούς, Νέγρους, Ασιάτες, Ρώσους, Ουκρανούς, Ρουθηνούς, Βαζάκους, Βορειοκαυκάσιους, Γεωργιανούς, Αζέρους, Αρμένιους, Τουρκομάνους, Τατάρους της Κριμαίας, Καλμούκους Φίνους του Βόλγα[16]. Αντίθετα, επαρκές προσωπικό και καλό εξοπλισμό διέθεταν οι μονάδες των Ένοπλων SS (Waffen SS).
Εκεί που οι Γερμανοί δεν υστερούσαν ήταν στην ηγεσία των μεγάλων μονάδων: Γενικός Διοικητής των στρατευμάτων στο Δυτικό Μέτωπο ήταν ο Στρατάρχης Γκερντ φον Ρούντστεντ, την περιφρούρηση των γαλλικών ακτών και την ενίσχυση του «Τείχους του Ατλαντικού»" είχε αναλάβει ο Στρατάρχης Έρβιν Ρόμελ ως διοικητής της Ομάδας Στρατιών Β, και την ηγεσία της 7ης Γερμανικής Στρατιάς είχε ο στρατηγός Φρίντριχ Ντόλμαν (Friedrich Dollmann). Ωστόσο, οι διοικητές των μονάδων δεν βρίσκονταν στο επίπεδο της ανώτατης ηγεσίας τους και διέπραξαν σημαντικά σφάλματα στην αντιμετώπιση της εισβολής.
Έτσι 4 γερμανικές μεραρχίες πεζικού(των 6 ταγμάτων καθεμία) και 2 τεθωρακισμένες(που έφθασαν μετά την πρώτη μέρα) αντιμετώπισαν απόβαση 6 συμμαχικών μεραρχιών και αεραποβάσεις 3 άλλων(των 9 ταγμάτων η καθεμία)[17]>
Οι τομείς στους οποίους οι Γερμανοί υστερούσαν σημαντικά ήταν το Ναυτικό και η Αεροπορία: Το Ναυτικό διέθετε ελάχιστα σκάφη επιφανείας (τρία ανέπαφα αντιτορπιλικά και δύο δεκάδες τορπιλοβόλα), σχετικά μικρό αριθμό καλά εξοπλισμένων και επανδρωμένων υποβρυχίων (48), διαμοιρασμένων, όμως, μεταξύ γαλλικών και νορβηγικών ακτών: Η έκταση που μπορούσαν να καλύψουν ήταν τεράστια σε σχέση με τον αριθμό τους. Το μοναδικό μεγάλο σκάφος του Γερμανικού ναυτικού, το θωρηκτό Τίρπιτς, παρέμενε αποκλεισμένο στα φιόρδ της Νορβηγίας. Επρόκειτο για δύναμη ολοσχερώς ανεπαρκή για να αντιμετωπίσει τα 6.900 σκάφη κάθε τύπου που διέθεταν οι Σύμμαχοι. Στην Αεροπορία η κατάσταση ήταν ακόμα χειρότερη: Ο επικεφαλής του 3ου Αεροπορικού στόλου (Luftflotte No 3), Χούγκο Σπέρρλε, διέθετε μόλις 891 αεροσκάφη κάθε τύπου, από τα οποία μόνο 500 μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε επιχειρήσεις (150 βομβαρδιστικά και 266 καταδιωκτικά, τα υπόλοιπα άλλων τύπων).[18] Οι Σύμμαχοι υπολόγιζαν την αεροπορική υπεροχή τους σε 15:1, αλλά οι Γερμανοί υπολόγιζαν, πιο σωστά, την αεροπορική υπεροχή των Συμμάχων σε 50 προς 1, καθώς οι Σύμμαχοι διέθεταν περίπου 13.500 αεροσκάφη κάθε τύπου έτοιμα για επιχειρήσεις[εκκρεμεί παραπομπή].
Συνολικά, στην επιχείρηση της Απόβασης την 1η ημέρα, υπολογίζεται ότι η συνολική δύναμη των στρατευμάτων που έλαβαν μέρος ανήλθε από 130.000 έως 156.000 άνδρες[εκκρεμεί παραπομπή].
Υπολογίζεται ότι ο Στρατάρχης Λι-Μάλλορι είχε στη διάθεσή του περίπου 13.500 αεροσκάφη και ανεμόπτερα παντός τύπου.
Στην απόβαση έλαβαν μέρος περίπου 5.333 σκάφη κάθε τύπου, οργανωμένα σε 57 νηοπομπές[εκκρεμεί παραπομπή]. Η Ελλάδα συμμετείχε με τις κορβέτες Κριεζής και Τομπάζης, με κυβερνήτες τους πλωτάρχες Κιοσσέ και Παναγιωτόπουλο αντίστοιχα. Η επιχείρηση διάπλου της Μάγχης όφειλε να οργανωθεί με μεγάλη προσοχή, καθώς η Μάγχη είναι «δύσκολη θάλασσα», οι Γερμανοί είχαν ποντίσει ναρκοπέδια και υπήρχε πάντα ο κίνδυνος των γερμανικών υποβρυχίων: Οι στόχοι ήταν τόσοι, που και λίγοι μόνον ικανοί κυβερνήτες θα μπορούσαν να προκαλέσουν πραγματική πανωλεθρία στον Συμμαχικό στόλο. Ευτυχώς, ο Χίτλερ περίμενε την απόβαση στο Πα-Ντε-Καλαί και θεώρησε ότι η επιχείρηση Ποσειδών ήταν απλός αντιπερισπασμός[19]. Έτσι ούτε συγκέντρωσε τις δυνάμεις του εκεί ούτε και τις ενίσχυσε.
Η πρώτη μεγάλη πόλη που απελευθερώθηκε στη Γαλλία ήταν η Μπαγιέ (Bayeux). Κατελήφθη τα ξημερώματα της 7ης Ιουνίου από τη βρετανική δύναμη καταδρομέων, Sherwood (Sherwood Rangers)[27] Εκεί βρίσκεται σήμερα το Βρετανικό Στρατιωτικό Νεκροταφείο όπου, σε κάθε επέτειο, γίνονται τελετές με τη συμμετοχή Παλαιμάχων, και ένα από τα πολλά μουσεία της Αποβάσεως.
Η ηγεσία του εγχειρήματος παρατηρεί ότι κανείς από τους αρχικούς αντικειμενικούς στόχους δεν έχει επιτευχθεί, εκτός από την εδραίωση των αρχικών θέσεων απόβασης. Οι πληροφορίες, ωστόσο, μιλούν για κακή οργάνωση των αμυνομένων, καθώς οι Γερμανοί δεν κατάφεραν να οργανώσουν αντεπίθεση για να «πετάξουν τους εισβολείς στη θάλασσα» όπως είχε διατάξει ο Χίτλερ, ενώ οι δυνάμεις τους φαίνονται πολυδιασπασμένες. Δίνεται εντολή για αναδιοργάνωση των συμμαχικών μονάδων.
Μέχρι την 1η Ιουλίου, οι Σύμμαχοι έχουν εδραιώσει προγεφύρωμα πλάτους 70 χλμ. και έχουν αποβιβάσει περίπου 1 εκατ. άνδρες και 180.000 οχήματα κάθε τύπου. Το βάθος, ωστόσο, αυτού του προγεφυρώματος δεν ξεπερνά τα 25 χλμ., ενώ στα περισσότερα σημεία δεν υπερβαίνει τα 5 μόλις χλμ. Η φάση εφόδου ολοκληρώθηκε.
Στην απόβαση συμμετείχαν δύο ελληνικά πλοία του τότε Βασιλικού Πολεμικού Ναυτικού, οι κορβέτες «Τομπάζης» και «Κριεζής», με πλήρωμα 155 ανδρών. Κυβερνήτης του πρώτου πλοίου ήταν ο πλωτάρχης Γεώργιος Παναγιωτόπουλος και του δεύτερου ο Δημήτριος Κιοσσές, μετέπειτα ναύαρχος και Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού. Ο ύπαρχος του «Κριεζής», Γρηγόριος Παυλάκης, τιμήθηκε το 2004 με τον τίτλο του Ιππότη της Τιμής της Γαλλικής Δημοκρατίας, σε επετειακή τελετή που έγινε στη Γαλλία.[28]
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.