milwr Prydeinig, Iorddonen From Wikipedia, the free encyclopedia
Roedd Syr John Bagot Glubb, a adnebir yn aml fel Glubb Pasha (ganed 16 Ebrill 1897 yn Preston, Swydd Gaerhirfryn, Lloegr - marw 17 Mawrth 1986, Mayfield, Dwyrain Sussex) yn swyddog Prydeinig, yn strategydd milwrol ac yn arbenigwr yn y Dwyrain Canol. Daeth yn adnabyddus yn anad dim am ei weithgareddau yng nghyd-destun ymarfer mandad Prydain Fawr trwy Trawsiorddonen ac yna Gwlad Iorddonen annibynnol. Ef oedd yn gyfrifol am sefydlu ac arwain y Lleng Arabaidd, yr uned filwrol Arabaidd fwyaf effeithlon o'i hamser a'r fyddin Arabaidd mwyaf llwyddiannus yn Rhyfel Annibyniaeth Israel yn 1948.[1]
John Bagot Glubb | |
---|---|
![]() | |
Ganwyd | 16 Ebrill 1897 ![]() Swydd Gaerhirfryn ![]() |
Bu farw | 17 Mawrth 1986 ![]() Dwyrain Sussex ![]() |
Dinasyddiaeth | y Deyrnas Unedig ![]() |
Alma mater | |
Galwedigaeth | peiriannydd, swyddog milwrol, ysgrifennwr ![]() |
Tad | Frederic Manley Glubb ![]() |
Mam | Frances Letitia Bagot ![]() |
Priod | Muriel Rosemary Forbes ![]() |
Gwobr/au | OBE, Marchog Cadlywydd Urdd y Baddon, Urdd Gwasanaeth Nodedig, Cydymaith Urdd St.Mihangel a St.Siôr, Livingstone Medal ![]() |
Ysytyr Pasha yw 'Arlwydd' a defnyddir fel term 'Arlglwydd Rhondda' yn y system Brydeinig. Dyma oedd y term anrhydeddus uchaf o fewn Ymerodraeth yr Otomaniaid. Daw'r term o'r Twrceg "پاشا (paşa) sydd ei hun yn dod o'r Farsi (Persieg) bâshâ sef llywodraethwr neu rheolwr talaith o dan awdurdod y Shah (brenin).[2]
Roedd John Bagot Glubb yn fab i swyddog y Fyddin Brydeinig. Cafodd hyfforddiant yng Ngholeg enwog Cheltenham a mynychodd yr Academi Filwrol Frenhinol. Gwasanaethoedd gyda'r Peirianwyd Brenhinol ("Royal Engineers") yn 1915 yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Drylliwyd e ên yn ystod y Rhyfel, ac am hynny, enillodd y llys-enw Arabeg, Abu Hunaik, "yr un gyda'r gên bychan/cam" gan yr Arabiaid. Ar ôl gwasanaethu yn y Rhyfel Mawr, aeth Glubb o'i wirfodd i Irac ym 1920, lle bu'n byw ymysg y Bedowiniaid ac astudiodd eu hiaith a'u diwylliant Arabeg. Rhwng 1926 a 1930 bu'n arolygydd gweinyddol llywodraeth Irac.
Yn 1930 cafodd ei anfon i drefedigaeth Trawsiorddonen oedd, ar y pryd, o dn Fandad Prydain ar y cyd â Phalesteina. Rhoddwyd gyfrifoldeb iddo dros y Lleng Arabaidd newydd. Yn 1930, ffurfiodd yr Heddlu Anialwch Symudol ("Mobile Desert Police"). Roedd ei aelodau'n cynnwys Bedwins â phrofiad o anialwch. O fewn ychydig flynyddoedd, roedd ei ymdrech wedi argyhoeddir Bedwiniaid i roi'r gorau i'w hen ffordd o fyw o gyrchoedd a chyrchoedd.
Wedi 1939 bu'n arwain byddin yr Emir, a fyddai'n y dyfodol yn dod yn Abdullah I, brenin Iorddonen yn rheng gyffredinol gyda chymorth swyddogion eraill yn Lloegr. Ymladdodd y Lleng Arabaidd hon, fel y'i gelwir, ochr yn ochr â'r Cynghreiriaid yn Irac ym 1941 yn llwyddiannus yn erbyn grŵp yno oedd â thueddiadau pro-Natsïaidd. Yn yr un modd, ymladdodd gyda'i filwyr mewn tiriogaethau o dan llywodraeth pro-Natsiaidd Vichy Ffrainc yn Syria a Libanus. Yn Rhyfel Palestina 1948, y Lleng oedd yr unig fyddin Arabaidd lwyddiannus. Roedd yn byw yn y Lan Orllewinol poblog Arabaidd, a atodwyd wedi'r rhyfel i'r Iorddonen.
O ganlyniad i brotestiadau gwrth-Brydeinig yn y wlad bu'n rhaid rhyddhau Glubb ym mis Mawrth 1956 o ganlyniad i argyfwng Suez.[3][4] Cafwyd tensiwn rhwng yr Iorddonen a Phrydain dros i'r wlad Arabaidd ymuno â Pact Baghdad a oedd yn gefnogaeth ariannol a milwrol gan Brydain i wledydd o Dwrci hyd at Persia.[5] Ar ôl diddymu'r cytundeb milwrol gyda'r Deyrnas Unedig yn 1948, gadawodd y milwyr Prydeinig olaf yr Iorddonen ar 2 Gorffennaf 1957, ar ôl iddynt eisoes adennill sofraniaeth lawn ar 15 Mawrth 1948, gydag ad-drefnu'r defnydd o filwyr.
Roedd Glubb yn briod ac roedd ganddo fab biolegol a dau fab mabwysiedig a merch fabwysiedig. Plant amddifad Arabaidd oedd y plant mabwysiedig.[6] Daeth mab Glubb, Faris, (1939-2004) yn adnabyddus fel awdur a hanesydd ar bwnc Palesteina dan yr enw Faris Yahya.
Chwaer Glubb oedd y rasiwr ceir, Gwenda Hawkes (1894-1990).
Bu farw Syr John ym 1986 yn ei gartref yn Mayfield, East Sussex. Fe'i claddwyd yno ym mynwent y pentref yn Eglwys St Dunstan.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.