austrijska savezna pokrajina From Wikipedia, the free encyclopedia
Štajerska (njemački: Steiermark) jedna je od devet pokrajina republike Austrije. Glavni grad je Graz. Pokrajina ima oko 1.243.052 stanovnika (1. januar 2019.)[1] i time je četvrta po broju stanovnika u Austriji. Sa površinom od 16.401,04 km2, oko 19,5% cijele površine Austrije, druga je pokrajina po veličini. Graniči sa austrijskim pokrajinama Gornja Austrija, Donja Austrija, Salzburg, Gradišće, Koruška i na jugu sa Slovenijom.
Štajerska (Steiermark) | |||
savezna pokrajina | |||
|
|||
Država | ![]() | ||
---|---|---|---|
Graniči sa | Slovenija, Koruška, Salzburg, Gornja Austrija, Donja Austrija | ||
Rijeka | Mura | ||
Glavni grad | Graz | ||
Površina | 16,401,04 km2 | ||
Stanovništvo | 1,243,052 (1. januar 2019.)[1]) | ||
Gustoća | 75,791,23 /km2 | ||
Vlada | |||
- Vođa | Franz Voves | ||
Pozivni broj | +43 | ||
ISO 3166-2 | AT-6 | ||
Veb-sajt: www.steiermark.at | |||
Štajerska je dobila ime po Steyru, gradu u Gornjoj Austriji, sa kojim je historijski i industrijski bila povezana preko rudnika željeza u Eisenerzu. Povezanost sa Steyrom potvrđuje i sličnost grbova sa srebrnim panterom na zelenoj podlozi, kao i latinsko i englesko ime Štajerske – Styria.
Godine 1180. Fridrik I, car Svetog Rimskog Carstva uzdiže markgrofoviju Štajersku na nivo vojvodstva, čime se odvojila od vojvodstava Koruške i Bavarske. Godine 1186. Štajersku preuzima dinastija Babenberg, sve do njihovog izumiranja 1246. godine, kada vlast nad Štajerskom preuzima ugarsko, a nedugo nakon toga češko plemstvo. Tek 1282. godine vlast preuzima dinastija Habsburg. Za sjedište se bira grad Graz. Godine 1740. Marija Terezija reformira i centralizira upravu, stvara guberniju za Štajersku, Korušku, Kranjsku i područje današnje Gorice u Italiji. Pokrajina je tada podijeljena na pet okruga: Judenburg, Bruck, Graz, Maribor i Celje.
Raspadom Austro-Ugarske i Senžermenskim sporazumom 10. septembra 1919. dio Štajerske pripada Kraljevini SHS, koji se danas u austrijskoj literaturi može naći pod imenom Donja Štajerska i obuhvata područja oko gradova Maribor i Celje. Pripajenjem Austrije nacističkoj Njemačkoj, teritorijalna podjela Austrije se mijenja i Štajerska pripada području Oberdonau. Godine 1945. britanske trupe okupiraju Štajersku, a jedinice jugoslovenske vojske se povlače pod pritiskom saveznika iz zauzetih dijelova.
Od 1929. službena je himna Štajerske Dachsteinlied, koja počinje riječima "Hoch vom Dachstein an ..." Iako se u prvoj strofi spominje Donja Štajerska, danas dio Slovenije, tekst dosad nije promijenjen.
Štajerska se često naziva Zelenim srcem Austrije (njem.:Grüne Herz Österreichs) jer 61% površine Štajerske zauzimaju šume, a oko 25 % travnjaci, livade, voćnjaci i vinogradi. Po geografskim osobinama može se podijeliti na nekoliko regija:
Najviši planinski vrhovi u Štajerskoj nalaze se na području Dachsteina i Schladminga u okrugu Liezen. Desetine vrhova s visinom preko 2.500 metara, uređeni su za planinarenje i sportove poput alpinizma i skijanja. U podnožjima vrhova su obično planinarski domovi, do kojih vode dobro obilježeni planinarski putovi. Neki od vrhova povezani su žičarama sa dolinama. Područje Dachsteina, na kojem se nalazi nekoliko velikih glečera je na listi svjetske baštine Evrope.
|
|
Najveća rijeka koja protiče kroz Štajersku je Mura, sa mnogim manjim rijekama koje pripadaju njenom slivu. Rijeke u Gornjoj Štajerskoj većinom se ulijevaju u Dunav. Ostale rijeke u Štajerskoj su: Altausseer Traun, Enns, Feistritz, Gratzenbach, Grundlseer Traun, Hartberger Safen, Kainach, Kainischtraun, Koppentraun, Kutschenitza Lafnitz, Laßnitz, Lassnitzbach, Laussabach, Lavant, Laßnitz (Kainach), Laßnitz (Sulm), Liesing, Klosterbach, Mürz, Palten, Pinka, Pöllauer Safen, Raab, Rabnitzbach, Rettenbach, Salza, Salzabach, Stimitz, Stoffbach, Sulm, Toplitz, Traun, Walster i Wildbach.
Najveće jezero u Štajerskoj je Grundlsee i nalazi se u okrugu Liezen. Na obali jezera nalazi se istomena općina Grundlsee. Površina jezera je 4,22 km2 sa najvećom dubinom od 64 m. Jezero je bogato ribom, a zbog nadmorske visine od 708 m i temperature vode ljeti od oko 18°C nije za kupanje. Zbog očuvanja čistoće vode, zabranjena je vožnja motornim čamcima. Ostala uglavnom manja, kao i neka vještačka jezera, koja su zbog ljepote okoline, uglavnom turistička izletišta su: Altausseer See, Augstsee, Elmsee, Erlaufsee, Furtner Teich, Goldlacke, Hubertussee, Ingeringsee, Kammersee, Lahngangsee, Leopoldsteinersee, Ödensee, Packer Stausee, Putterersee, Salzastausee, Schwarzlsee, Stubenbergsee, Thalersee, Toplitzsee.
2002. godine područje Gesäuse, proglašeno je za nacionalni park koji se nalazi u okrugu Liezen i obuhvata dijelove općina Admont, Johnsbach, Weng, Hieflau, Landl i Sankt Gallen. Park se sastoji uglavnom od šuma, travnjaka i planinskih vrhova Gesäuse i kanjona rijeke Enns. Nadmorska visina parka je od 490 do 2.370 m
Klima u Štajerskoj je umjereno kontinentalna, te regionalno različita. U sjevernom, planinskom dijelu zime su duge, sa visokim padavinama i temperaturama do -20 °C. U zimskom periodu, zbog visokih sniježnih padavina i strmih planinskih obronaka, povišen je stepen opasnosti od lavina. U proljeće usljed topljenja snijega, u kanjonima malih planinskih rijeka, stvaraju se bujice, koje noseći stabla i kamenje, stvaraju visoku materijalnu štetu u mjestima na obroncima planina. U južnom i istočnom dijelu, zbog panonske klime, zime su blaže i temperaturno ovisne od uticaja vremenskih prilika u Južnoj Evropi. Kotline u brdovitom dijelu su bogate snijegom, a ljeti umjerenim temperaturama. Južni dio ima ljeti topliju klimu, sa temperaturama preko 30 °C. Zbog povoljne blage klime, ovaj kraj pogodan je za poljoprivredu, voćarstvo i vinogradarstvo.
Nadmorska visina | Jan. | Feb. | Mar. | Apr. | Maj | Jun. | Jul. | Aug. | Sep. | Okt. | Nov. | Dec. | Prosjek | |
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Graz | 366 m | -1,0 | 1,0 | 5,1 | 9,6 | 14,6 | 17,6 | 19,4 | 18,8 | 14,6 | 9,4 | 3,6 | 0,2 | 9,3 °C1 |
Leibnitz | 273 m | -2,0 | 0,2 | 4,6 | 9,2 | 14,5 | 17,7 | 19,4 | 18,6 | 14,5 | 9,1 | 3,2 | 0,8 | 9,0 °C |
Krippenstein | 2050 m | -5,4 | -6,1 | -4,4 | -1,9 | 3,3 | 6,0 | 8,4 | 8,8 | 5,8 | 2,8 | -2,4 | 4,4 | 0,9 °C |
Weiz | 465 m | -1,3 | 0,6 | 4,5 | 8,9 | 14,1 | 17,2 | 19,0 | 18,4 | 14,2 | 8,9 | 3,3 | 0,1 | 9,0 °C |
Mürzzuschlag | 758 m | -3,4 | -1,9 | 1,6 | 5,6 | 10,9 | 14 | 15,8 | 15,3 | 11,6 | 6,7 | 1,0 | -2,6 | 6,2 °C |
1 Prosječna temperatura izmjerena na Univerzitetu u Grazu
Na ukupno petnaest meteoroloških stanica u Štajerskoj vrše se mjerenje temperature i količine padavina. Podaci se analiziraju u zavodima za meteorologiju i služe za praćenje i analizu temperaturnih promjena. Neki od ekstremnih parametara iz 2007. godine bili su [3]:
Štajerska je teritorijalno i politički podijeljena na 13 okruga (njemački: Bezirk), jednu okružnu ekspozituru i jedan statutarni grad, Graz. Okruzi su podijeljeni na 34 grada i 539 općina, od kojih 120 ima tradicionalni Markt status (njemački: Marktgemeinde).
Do 1. januara 2012. godine Štajerska je bila podijeljena na 17 okruga i 542 općine. Od 1. januara 2012. godine odlukom Vlade Štajerske, okruzi Judenburg i Knittelfeld ujedinjuju se u novi okrug Murtal, dok se politička ekspozitura Bad Aussee ukida i upravno pripaja okrugu Liezen. Sljedećom odlukom Vlade u aprilu 2012. godine, koja stupa na snagu 1. januara 2013. godine se formiraju tri nova okruga:[4]:
Do 31. decembra 2014. Štajerska je imala 539 općina i gradova. Upravnom reformom od 1. januara 2015. godine Štajerska je podijeljena na 287 općine. Broj općina je smanjen udruživanjem dvije ili više općina u jednu.[5]
Okrug | Središte okruga | Površina, km2 |
Broj stanovnika (2022) | Auto-oznaka (stari oznaka) |
Broj gradova | Broj markt općina | Broj općina |
---|---|---|---|---|---|---|---|
Bruck-Mürzzuschlag | Bruck an der Mur | 2.156,93 | 98.242 | BM (MZ) | 5 | 10 | 19 |
Deutschlandsberg | Deutschlandsberg | 863,47 | 61.037 | DL | 1 | 10 | 15 |
Graz | Graz | 127,57 | 292.630 | G | 1 | G | 1 |
Graz-Umgebung | Graz | 1.084,55 | 160.412 | GU | 1 | 21 | 36 |
Hartberg-Fürstenfeld | Hartberg | 1.224,28 | 90.924 | HF (FF, HB) | 3 | 9 | 36 |
Leibnitz | Leibnitz | 749,97 | 86.195 | LB | 1 | 16 | 29 |
Leoben | Leoben | 1.053,49 | 59.131 | LE, LN 1 | 3 | 8 | 16 |
Liezen | Liezen | 3.318,72 | 79.609 | LI | 5 | 10 | 29 |
Gröbming2 | GB2 | (1) | (3) | (9) | |||
Murau | Murau | 1.385,48 | 27.252 | MU | 2 | 5 | 14 |
Murtal | Judenburg | 1.675,81 | 71.245 | MT (JU, KF) | 4 | 7 | 20 |
Südoststeiermark | Feldbach | 982,96 | 83.696 | SO (FB, RA) | 4 | 13 | 25 |
Voitsberg | Voitsberg | 678,18 | 51.039 | VO | 3 | 5 | 15 |
Weiz | Weiz | 1.097,94 | 91.510 | WZ | 2 | 8 | 31 |
Štajerska | Graz | 16.399,34 | 1.252.922 | ST | 35 | 122 | 286 |
Pravo glasa na izborima u Štajerskoj imaju sve osobe koje su:
U Štajerskoj ne postoji obaveza izlaska na izbore. Ona je ukinuta 1992. godine, prijedlogom savezne odredbe za pokrajine, koja je u Štajerskoj prihvaćena.
Pokrajinom upravlja pokrajinska vlada, na čije se čelo bira član političke partije, koja je na izborima osvojila najviše glasova. Članove vlade u Štajerskoj biraju političke partije sa najvećim brojem glasova, koje su na skupštinskim izborima, po proporcionalnom izbornom sistemu, u intervalima od četiri godine, dobile većinu glasova. Za ulazak u skupštinu potrebno je osvojiti određeni broj glasova birača, koji se određuje na osnovu broja ukupnih birača. Partije koje u apsolutnom broju osvoje manje glasova ne ulaze u skupštinu, a njihovi se glasovi dijele većim partijama. Na skupštinskim pokrajinskim izborima 2019. godine pobijedila je Narodne partije Austrije (ÖVP), te je tim izabran predsjednik Štajerske Christopher Drexler.
Vlada se sastoji od devet članova i to 5 iz Narodne partije Austrije (ÖVP) i 3 iz SPÖ.
Na političkim izborima za skupštinu, Štajerska je podijeljena na 4 izborna područja (njem.: Landtagswahlkreis). Izborna područja su podijeljena prema političkim okruzima i oni su definisani brojevima:
Skupština Štajerske se sastoji od 48 članova, koji se indirektno biraju preko lista političkih partija. Rezultati skupštinskih izbora od 24. novembra 2019. godine su:
Na općinskim izborima biraju se članovi općinskih savjeta, od kojih se bira gradonačelnik. Na izborima se biraju partijske liste. Time se gradonačelnik i članovi savjeta ne biraju direktno. Broj članova općinskog savjeta ovisi o broju stanovnika u općini, te za općinu do 1.000 stanovnika iznosi 9 i raste proporcionalno do 31 člana, za općine preko 10.000 stanovnika.[6]
Rezultati općinskih izbora iz 2020. zbirno za Štajersku su:
Politička partija | Broj osvojenih glasova % | Broj osvojenih glasova | Broj osvojenih mandata |
---|---|---|---|
ÖVP | 47,16 | 234.435 | 2.689 |
SPÖ | 31,89 | 158.510 | 1.546 |
FPÖ | 8,19 | 40.691 | 327 |
Zeleni | 4,75 | 23.610 | 177 |
KPÖ | 1,64 | 8.160 | 39 |
NEOS | 0,61 | 3.035 | 11 |
Ostale liste | 5,77 | 28.661 | 262 |
Sljedeći općinski izbori predviđeni su za 2015. godinu.
Iz Štajerske se biraju dva predstavnika, od ukupno 18 austrijskih predstavnika, za Evropski parlament. Sljedeći izbori održavaju se 2009. godine.
Raspodjelu privrednih činilaca u Štajerskoj uvjetuju topografski i klimatski uslovi. U ravničarskim predjelima Štajerske, razvijena je poljoprivreda, stočarstvo i voćarstvo, dok je u sjevernim brdovitim dijelovima razvijeno šumarstvo, drvna industrija, rudarstvo i teška industrija. U Grazu su smješteni pogoni auto-industrije, kao i istraživački instituti metalne i mašinske industrije. Neki od većih privrednih subjekata su:
Osim velikih proizvodnih koncerna, postoje mnogo malih firmi, koje zbog specifičnosti organizacije privrede u Austriji, imaju značajan udio u ukupnom bruto proizvodu Štajerske.
Područje općine Gamlitz na jugu, je vinogradarski kraj, gdje se proizvode kvalitetne austrijske sorte vina. Zaštićena marka rosé vina Schilcher, proizvodi se samo u dijelu Zapadne i Južne Štajerske. Voćarstvo sa uzgojem jabuka i kajsija, te proizvodnjom voćnih sokova i proizvoda od voća, je jedan od štajerskih vodećih izvoznih artikala. Također proizvodnja ulja od tikvinih košpica, sa zastićenom markom pod nazivom Steirisches Kürbiskernöl , je jedan od najpoznatijih proizvoda. Prehrambena mesna industrija sa proizvodima poput kobasica i šunke ima značajno mjesto u štajerskoj privredi.
Broj zaposlenih ili radno sposobnih, u Štajerskoj po podacima iz 2007. godine iznosio je prosječno 502.261.[7] U taj broj ulaze svi zaposlenici s punim ili djelomičnim radnim vremenom, nezaposleni, osobe na služenju vojnog roka, osobe na služenju u civilnoj službi, kao i osobe na trudničkom bolovanju. Od toga su aktivno bile zaposlene 447.914 osobe. Stranci čine 6,9% od ukupnog broja zaposlenih, čime je Štajerska pokrajina sa najmanjim brojem zaposlenih stranaca u Austriji. Prosječna bruto primanja u Štajerskoj 2006. godine iznosila su 2.031 Euro [8]
Procenat nezaposlenih iznosi, po podacima iz novembra 2008. godine, 6,3%. Od ukupno 31.204 osoba su 14.482 žene, a 17.622 muškarci. Najviši udio nezaposlenih je u kategorijama sa niskim stepenom obrazovanja.[9].
Predškolsko obrazovanje organizira se u jaslicama i vrtićima. Djeca od rođenja do treće godine pohađaju jaslice, a starija imaju mogućnost pohađanja vrtića čiji je nositelj pokrajina. U skoro svakoj većoj općini i gradu postoji vrtić. Međusobno se razikuju po radnom vremenu i uglavnom su cjelodnevni - u većim gradovima, te poludnevni u manjim općinama. Od 2009. godine predviđeno je da je boravak djece predškolskog uzrasta u pokrajinskim vrtićima besplatan i subvenciran iz saveznog i pokrajinskog budžeta. Boravak u pokrajinskim vrtićima ograničen je trajanjem školske godine, dok se prema potrebama u većim gradovima organiziraju vrtići u mjesecima julu i augustu.
Privatna obdaništa imaju slične preduslove, ali se starosna granica, kao i uslovi razlikuju od pokrajinskih. Moguć je cijelogodišnji boravak. Nekoliko velikih firmi organiziraju vrtiće za djecu svojih radnika.
Najpoznatija visoka stručna škola u Štajerskoj je FH Joanneum u Grazu, sa ekspoziturama u Kapfenbergu i Bad Gleichenbergu. Škola je osnovana 1995. godine sa predavanjima na 22 različita smjera. Moguć je studij u oblastima bankarstva, novinarstva, industrijskog dizajna, informatike, socijalnih oblasti, prava i sl.[10]. Za razliku od univerziteta upisnina nije potrebna, ali je za mnoge smjerove obavezan relativno kompleksan prijemni ispit [11].
Zračni promet odvija se uglavnom preko aerodroma Graz-Thalerhof, mada osim njega u Štajerskoj postoji i aerodrom u Kapfenbergu, koji uglavnom služi u sportske svrhe, a od 1990. godine dozvoljen je i međunarodni promet manjih aviona. Aerodrom ima pistu dužine oko 600 metara. Sličan, manji sportski aerodrom ima i Fürstenfeld, sa međunarodnom oznakom ICAO - LOGF .
Najveći austrijski vojni aerodrom nalazi se u Zeltwegu, Fliegerhorst Hinterstoisser, a ICAO - LOXZ, na kojem su smješteni austrijski vojni avioni Eurofighter EF 2000, kao i preostali avioni tipa Saab Draken, koji se povlače iz upotrebe. Svake tri godine u Zeltwegu se održava veliki međunarodni zračni miting, na kojem učestvuju eskadrile iz Francuske, Rusije, SAD, Velike Britanije i drugih zemalja.
Udaljen od Graza deset kilometara u pravcu juga, aerodrom Graz-Thalerhof je treći po veličini u Austriji, poslije bečkog i salzburškog aerodroma po putničkom prometu. U teretnom prometu, aerodrom se nalazi na drugom mjestu. Dijelom se nalazi u općinama Feldkirchen bei Graz i Kalsdorf bei Graz. Aerodrom je i vojna baza austrijske vojne avijacije. Usljed racionalizacije austrijske vojske, vojni aerodrom gubi na značaju i predviđa se smanjivanje njegove funkcije na minimalno funkcionalno održavanje. Međunarodne oznake su IATA - GRZ, a ICAO - LOWG.
Aerodrom je osnovan 1913. godine, a tek 1955. godine postaje međunarodni aerodrom. Sa direktim linijama za Beč, München, Zürich, Frankfurt, London i Barcelonu, dnevno je povezan letovima svih većih svjetskih kompanija. Direktni letovi u preko deset zemalja, omogućavaju poslovne letove za međunarodne firme sa sjedištem u Štajerskoj.[12] Avionske kompanije koje redovito imaju linije iz Graza su: AUA, Lufthansa, Ryanair, Intersky, TUIfly, Niki, Welcome Air, Robin Hood Aviation, Rheinair. Ljeti sa čarter letovima, povezan je sa turističkim odredištima u Crnoj Gori, Estoniji, Kipru, Hrvatskoj, Grčkoj, Sloveniji, Španiji, Tunisu, Turskoj, kao i aerodromima u Bosni i Hercegovini. Aerodrom 2007. godine prvi put prelazi broj od 900.000 putnika i ukupno 11.300 t tereta godišnje [13]. Sa Grazom je povezan redovitom autobuskom linijom, kao i željeznicom, stanicom udaljenom 500 m od aerodroma. U planu je povezivanje aerodroma sa željezničkom stanicom podzemnim prolazom, koji je u projektu izgradnje Koralm-pruge.
Aerodrom je u blizini austrijskih autoputova A2 i A9, kao i savezne ceste B67.
Od 1981. godine na aerodromu se nalazi Austrijski muzej zračnog prometa
Željeznički promet se sastoji od mreža Austrijske savezne željeznice ÖBB i privatnih mreža koje povezuju manja sjedišta okruga sa središtem, gradom Grazom. Dva puta dnevno Graz je povezan sa Zagrebom i Ljubljanom, dok je preko Beča, više puta dnevno povezan da drugim gradovim Istočne Evrope. Preko željezničkog čvorišta Bruck an der Mur, Graz je povezan sa Salzburgom, Innsbruckom, Villachom i Pragom, te time sa Italijom, Njemačkom, Švicarskom i drugim zemljama Zapadne Evrope. Direktne linije postoje i za pogranične gradove na granici sa Slovenijom Bad Radkersburg i Spielfeld.
2007. godine, osnivanjem mreže S-Bahn, stvara se koncept povezivanja Graza sa okolinom, kao i ubrzavanje lokalnog prometa, koji bi trebao umnogome skratiti vrijeme putovanja učenicima, studentima i radnicima, te rasteretiti promet automobilom na autoputevima i brzim cestama. Projekat je zamišljen sa devet linija u 15 minutnom taktu, od kojih su do danas, šest realizovane. Linije povezuju gradove Wies, Köflach, Spielfeld, Bad Radkersburg, Bad Gleichenberg, Fehring, Weiz, Bruck an der Mur i Übelbach sa Grazom. Osim austrijske savezne željeznice ÖBB u projektu učestvuju i željeznice STLB i GKB, privatne željeznice lokalnog značaja.
U planu je izgradnja tzv.Koralm-pruge, trase dugačke 125 km, koja bi Graz i Beč povezala sa Klagenfurtom i time ubrzala transport ljudi i robe za jedan sat, u odnosu na postojeću trasu preko Bruck an der Mur. Pruga iz Graza ide preko Deutschlandsberga i prvi dio u dužini od 7 km je već izgrađen. Projekat je jedan od najvećih investicija u Štajerskoj, sa tunelom Koralm , u dužini od 32,8 km. Troškovi izgradnje procijenjeni su na 4.9 milijardi eura.[14]
Cestovni promet sastoji se od mreže autoputova, brzih cesta, pokrajinskih i regionalnih cesta. U Štajerskoj, kao i čitavoj Austriji postoja obaveza kupovine vinjete za autoput i brze ceste, čija godišnja cijena iznosi 73,80 € (Stanje 2008). Najznačajniji autoputovi i brze ceste su :
![]() | Ovaj odlomak ili njegov dio sadrži zastarjele podatke. |
Po procjeni iz 2008. godine u Štajerskoj živi 1.205.909 stanovnika. Od toga su:
Porast broja stanovnika u odnosu na 2007. godinu je skoro zanemarljiv i iznosi 0,2% (aps.1991). Topografska, ali i ekonomska obilježja Štajerske utiču na unutrašnje migracije, kao i na raspodjelu stanovništva. Najveći rast broja stanovništva je u okolini i samom gradu Grazu, koji zbog privrednog razvoja ubrzava doseljavanje iz predjela Gornje Štajerske, kao i iz područja okruga Fürstenfeld, Radkersburg i Weiz. Demografski je Štajerska godinama imala negativnu bilancu, koja se u poslijednjih petnaestak godina mijenja useljavanjem iz zemalja bivše Jugoslavije, Turske i Njemačke. Područja okruga Liezen, Murau i Leoben i pored toga ne mogu nadoknaditi negativni trend broja stanovnika. Važnost demografskog rasta u Štajerskoj očituje se, između ostalog, raspodjelom državnog budžeta, koji se dijeli po pokrajinama, okruzima i općinama, po principu broja stanovnika. Tako dolazi do paradoksa, da općine sa opadajućim brojem stanovnika, dobijaju još manje sredstava, te samim tim imaju manje sredstava za ulaganje u infrastrukturu, radna mjesta, što dovodi do iseljavanja stanovnika u bogatije dijelove bliže Grazu.
Štajersko stanovništvo sačinjavaju 93,9% Austrijanci, dok je broj stranaca po procjeni iz 2008 godine 6,1 % (73.713). Broj stanovnika koji su rođeni u inostranstvo iznosi 111.827, što čini 9,3 % od ukupnog broja stanovnika. Time je Štajerska na predzadnjem dijelu ljestvice u odnosu na ostale austrijske pokrajine po procentualnom učešću stranaca u broju stanovnika.
Broj stanovnika koji pripadaju grupi Slovenci, kao nacionalne manjine se kreće oko 3.000. Smatra se da je broj veći, ali uslijed jake asimilacije i negativnih političkih odnosa izmedu Austrije i SFRJ, taj se broj može smatrati netačnim. Često me može čuti ime Windisch za Slovence u Južnoj Štajerskoj i Koruškoj. Oni žive uglavnom u području Bad Radkersburga i okolini Leibnitza.
U početku 90-tih godina prošlog stoljeća, usljed rata u bivšoj Jugoslaviji, dolazi do stvaranja mnogobrojnih izbjegličkih centara u organizaciji humanitarnih organizacija, pokrajinske vlade i Caritasa, za izbjeglice iz Bosne i Hercegovine i drugih dijelova Jugoslavije. Njima je dodjelom de facto statusa omogućen ostanak u Štajerskoj. Smatra se da je u tim godinama u Štajersku došlo preko 50.000 izbjeglica [nedostaje referenca]. Odseljavanjem u druge države, povratkom, te uzimanjem austrijskog državljanstva, taj se broj danas statistički smanjio. Danas u Štajerskoj žive 24.286 osobe sa prostora bivše Jugoslavije.
Kulturna zbivanja u Štajerskoj karakterišu izložbe u muzejima, koncerti u koncertnim dvoranama, kulturne priredbe međunarodnog značaja, operne i pozorišne predstave, kao i koncerti raznih pop i rock grupa iz čitavog svijeta.
Najznačajniji muzeji su:
Najpoznatija pozorišta pokrajine su:
Opernhaus Graz ili Grazer Oper je jedina operska kuća pokrajine. Poslije Bečke i Salzburške opere, treća po značaju u Austriji. Plan predstava je cijelogodišnji i repertoar prolazi od klasičnih opera do opereta novijeg vremena.
Pozorišta i operska kuća zbog marketinških i promotivnih razloga ujedinjeni su u kooperaciju Bühnen Graz.[20]
Medijski rad u pokrajini je poslije prestanka državnog monopola 1997. godine podijeljen na državni i privatni nivo.
Osim gore navedenih, u pokrajini se prima više regionalnih i mjesnih informativnih kanala.
Osim gore navedenih, u pokrajini se prima više regionalnih i mjesnih informativnih radio-kanala.
Više regionalnih i pokrajinskih biltena manjeg značenja.
Po procjeni pokrajinske vlade Štajerske za 2008. godinu u vremenu od maja do oktobra 2008. godine, Štajersku je posjetilo 1.648.509 gostiju, od toga 68% domaćih, austrijskih gostiju, a 32 % stranih. Najviše stranih gostiju dolazi iz Njemačke i Italije[22]
Turističke znamenitosti Štajerske su uslovljene historijskim razvojem pokrajine. Osim prirodnih ljepota i planinskih izletišta, pokrajina je bogata dvorcima, muzejima i građevinama iz srednjeg vijeka. Neke od važnijih znamenitosti su:
Turistička atrakcija istočnog dijela su letovi balonom iznad vulkanskih brežuljaka, a u Gornjoj Štajerskoj letovi zmajem (paragleiting). Litice visokih planina omiljen su cilj alpinista iz cijelog svijeta.
Alpsko skijanje, sa stazama koje se mogu koristiti od početka decembra, pa sve do proljeća, sigurno je najpoznatija strana zimskog turizma u Štajerskoj. Osim staza za alpsko skijanje, postoje staze sa skijaško trčanje, skijaške skakaonice, kao i prirodne staze sa sankanje.
Najpoznatije staze su one na kojima se održavaju utrke Svjetskog kupa u alpskom skijanju u Schladmingu i okolini. Područje nazvano Planai/Hochwurzen, povezano je sa Hauser Kaiblingom i Reiteralmom, ima desetine kilometara skijaških staza. Između njih voze ski-liftovi i žičare. Poznatija skijaška središta su:
Između Bad Mitterndorfa i općine Tauplitz nalazi se najveća skakaonica za skijaške skokove na svijetu sa prirodnim zaletištem. Rekord skakaonice, poznatije pod imenom Kulm, nazvane po istomenom brdu na kojoj se nalazi skakaonica, je 215,5 m austrijskog letača Gregora Schlierenzauera.
U vinorodnom južnom dijelu Štajerske postoje tzv. Buschenschänke, gostionice na seoskim gazdinstvima. To je specifičan vid seoskog turizma, koji pruža turistima i izletnicima mogućnost za odmor i užinu. Za razliku od restorana, imaju pravo prodavati samo vlastite proizvode, pa se to uglavnom svodi na suhomesnate proizvode, sir, kao i povrće i voće iz vlastitih vrtova. Prodaja je regulirana posebnom poreskom uredbom, tako da licenca za prodaju alkoholnih pića vrijedi samo za vino i rakiju, koju sami prave. Zakonski je regulirano vrijeme u kojem su gostionice otvorene i za njih vrijede poreske olakšice. Naročito su omiljene gostionice u općini Gamlitz, na tzv. Weinstrasse - vinskoj cesti na samoj granici sa Slovenijom.
U Štajerskoj postoji nekoliko područja sa termalnom vodom, koja je iskorištena za termalna liječilista, ali i za turističke hotele i bazene sa termalnom vodom. Pokrajinska vlada, pomažući turizam finansijskim sredstvima, omogućava izgradnju ili proširenje postojećih termalnih banja. Neke od termalnih liječilišta, prerasla su u centre za odmor i rekreaciju ili mjesta za pripremu i treninge sportista. Arhitektonski se izdvajaju terme u Bad Blumau u Istočnoj Štajerskoj, s trendom individualnog odmora i ograničenim kapacitetom. Veće termalne banje nalaze se u: Bad Gleichenbergu, Bad Mitterndorfu, Bad Radkersburgu, Köflachu i Fohnsdorfu.
Zastupljenost sporta u Štajerskoj svodi se na učestvovanje timova u saveznim ligama i to u nogometu, košarci, rukometu, odbojci, hokeju na ledu i drugim timskim sportovima, dok iz Štajerske potiče nekoliko vrhunskih sportista u zimskim sportovima i biatlonu.
U austrijskoj saveznoj ligi u sezoni 2011/12. učestvuju dva tima iz Štajerske: Sturm iz Graza i SV Kapfenberg iz istoimenog grada. SK Sturm bio je tri puta prvak Austrije u sezoni 1998, 1999 i 2011. godine, te 3 puta pobjednik austrijskog kupa 1996, 1997. i 1999. godine, pod vodstvom trenera Ivice Osima. Drugi veći tim iz Štajerske GAK, zbog finansijskih problema i proglašavanjem konkursa, se od 2008. godine takmiči u regionalnoj ligi. GAK je bio prvak Austrije 2004. godine i pobjednik Kupa 1981, 2000, 2002. i 2004. godine. Oba tima iz Graza igraju na stadionu UPC-Arena kapaciteta 16.000 gledalaca. U Štajerskoj postoji nekoliko nivoa regionalnih liga, tako da skoro svaka veća općina ima jedan nogometni klub, koji uz amatersko učestvovanja igrača obično ima i juniorski tim.
Štajerska ima tri košarkaška tima, koji učestvuju u prvoj saveznoj košarkaskoj ligi Austrije:
U međunarodnim i evropskim klupskim takmičenjima u košarci nisu postigli veće uspjehe.
U prvoj austrijskoj hokej ligi učestvuje jedan klub iz Štajerske, EC Graz 99ers. Tim je bio u sezoni 1999/2000. prvak nacionalne lige. U nacionalnoj ligi Austrije učestvuju i timovi iz Slovenije i Mađarske.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.