(1579—1620) кашталян віленскі From Wikipedia, the free encyclopedia
Януш Радзівіл (21 ліпеня 1579, Вільня — 6 або 7 лістапада 1620), дзяржаўны дзеяч ВКЛ.
Януш Радзівіл | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | |||||||
|
|||||||
Папярэднік | Ян Караль Хадкевіч | ||||||
Пераемнік | Андрэй Война | ||||||
|
|||||||
Папярэднік | Геранім Юр’евіч Хадкевіч | ||||||
Пераемнік | Мікалай Янавіч Глябовіч | ||||||
Нараджэнне |
2 ліпеня 1579 |
||||||
Смерць |
3 снежня 1620[1][2] (41 год) |
||||||
Род | Радзівілы | ||||||
Бацька | Крыштаф Радзівіл Пярун[3] | ||||||
Маці | Кацярына з Астрожскіх | ||||||
Жонка | Соф’я Слуцкая[3] і Лізавета Соф’я Гогенцолерн[3] | ||||||
Дзеці | Багуслаў Радзівіл[3], Альжбета Элеанора з Радзівілаў[d][3], Соф’я Агнешка з Радзівілаў[d][3] і Ян Ежы Радзівіл[d][3] | ||||||
Веравызнанне | кальвінізм | ||||||
Адукацыя |
|
||||||
![]() |
Сын Крыштафа Радзівіла Перуна.
Атрымаў кальвінісцкае выхаванне, вучыўся ў Страсбургскім і Базельскім універсітэтах, падарожнічаў па Германіі, Чэхіі, Аўстрыі, Венгрыі, Францыі. Падчашы ВКЛ у 1599—1619, кашталян віленскі з 1618, староста барысаўскі. У 1600 ажаніўся з княжной Соф’яй Алелькаўнай, спадчынніцай Слуцкага і Капыльскага княстваў, якія пасля яе смерці (1612) перайшлі ва ўладанне роду Радзівілаў. У 1600—1602 у час вайны Рэчы Паспалітай са Швецыяй 1600—1629 удзельнічаў у ваенных дзеяннях супраць шведскіх войск у Інфлянтах, камандуючы коннымі харугвамі. Выбіраўся паслом на сеймы 1603, 1605, 1606, дзе ўзначальваў кальвінісцкую і праваслаўную групоўкі, адстойваў рэлігійныя і палітычныя правы некатолікаў. Выступаў супраць палітыкі караля Жыгімонта III Вазы, які намагаўся абмежаваць правы некаталіцкай часткі насельніцтва Рэчы Паспалітай. У 1606-07 разам з ваяводам кракаўскім М. Зэбжыдоўскім узначаліў рокаш супраць абсалютысцкай палітыкі караля. 5.6.1606 абвешчаны маршалкам з’езда ракашан у Любліне, а 10.8.1606 — у Сандаміры. Выдаў універсал з абвінавачваннямі караля ў парушэнні шляхецкіх правоў і свабод. 6.8.1607 каля Гузава (недалёка ад Радама) адбылася бітва з каралеўскімі войскамі, у якой Януш Радзівіл камандаваў левым крылом войска ракашан. Нягледзячы на паражэнне, ракашане вымусілі караля пайсці на кампраміс: Жыгімонт III адмовіўся ад рэформы ўлады, ад сваіх абсалютысцкіх намераў, а ракашане адмовіліся ад спробы дэтранізаваць караля. Януш Радзівіл выступаў супраць вайны Рэчы Паспалітай з Расіяй 1609-18. На сеймах 1611, 1613, 1615, 1618 бараніў роўныя правы пратэстантаў і праваслаўных з католікамі.
7.7.1613 у Берліне ажаніўся з Лізаветай Соф’яй Гогенцолерн, дачкой брандэнбургскага курфюрста Іагана Георга; меў з ёю 2 дачок, сыноў Багуслава і Юрыя.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.