From Wikipedia, the free encyclopedia
Korsikaans (corsu) is die Romaanse taal wat op die eiland Korsika gepraat word. Dit is 'n variant van Toskaans ('n Italiaanse dialek). Daar is ook 'n Korsikaanse Wikipedia.
Korsikaans corsu | ||
---|---|---|
Gepraat in: | ![]() | |
Gebied: | ![]() ![]() | |
Totale sprekers: | 127 000[1] | |
Taalfamilie: | Indo-Europees Romaans Suid-Romaans Korsikaans | |
Skrifstelsel: | Latynse alfabet | |
Amptelike status | ||
Amptelike taal in: | ![]() | |
Gereguleer deur: | Instituut van Korsikaans | |
Taalkodes | ||
ISO 639-1: | co | |
ISO 639-2: | cos | |
ISO 639-3: | cos | |
![]() | ||
Nota: Hierdie bladsy kan IFA fonetiese simbole in Unicode bevat. |
Korsikaans, veral Suid-Korsikaans, is tewens nou verwant aan Gallurees wat in die noorde van Sardinië gepraat word. Daar bestaan meningsverskille oor of Noord-Sardyns Korsikaans is, of Suid-Korsikaans 'n variant van Gallurees is, maar dat daar verwantskap bestaan word nie betwyfel nie.
Korsikaans is geen Franse dialek nie, soos deur die volgende voorbeelde getuig:
Korsikaans | Italiaans | Frans | Afrikaans |
---|---|---|---|
a carrega/carreia | la sedia | la chaise | die stoel |
u pane | il pane | le pain | die brood |
u vinu | il vino | le vin | die wyn |
a via | la via | la rue | die straat/pad |
la chjesa | la chiesa | l'église | die kerk |
u core | il cuore | le coeur | die hart |
spiacevole | désagréable | onaangenaam | |
studià | studiare | étudier | studeer |
Desnieteenstaande word die invloed van Frans op Korsikaans steeds groter. Dit is veral duidelik in die oorneem van Franse woorde in Korsikaanse vorm. Hierdeur raak die Italiaanse wortels van die taal stadig maar seker verlore. Daar word egter in die laaste paar jaar weer op laerskool onderwys gegee in Korsikaans.
Ook met Italiaans bestaan verskille. Die Italiaanse uitgang -o by substantiewe is in Korsikaans -u (net soos in so te sê alle Suiditaliaanse dialekte, soos Sisiliaans en Napolitaans). Die verandering van core na cuore (hart) (diftongering), kom nie in Korsikaans voor nie.
Soos hierbo vermeld word nuwe woorde deurgaans uit Frans oorgeneem, nie uit Italiaans nie, waardeur gesê word dat daar nie langer van 'n Italiaanse dialek gepraat kan word nie. Die debat oor dialek of taal kan egter nog steeds gevoer word, maar oor die stelling dat Korsikaans in 'n ruim of breë sin wel 'n taal is, kan daar geen twyfel wees nie.
Suid-Korsikaans word van ander vorms van die taal onderskei deur die woord perd (Italiaans cavallo, Frans cheval) wat in die noorde as cavallu, in die suide as cavaddu geskryf en gepraat word.
Deur die Franse taalpolitiek en deur die toevloed van Franstaliges (veral deur die toevloei van gerepatrieerde Franse uit Algerië) is Korsikaans onder groot druk: dit word minder en minder gepraat, en wie dit nog wel praat, gebruik meer en meer Franse woorde in Korsikaans.
Sedert die einde van die twintigste eeu het 'n Korsikaans 'n oplewing ondergaan. Dit word op skool aangebied, en veelvuldig gebruik deur plaaslike sangers en sanggroepe, soos I Muvrini en A Filetta, wat ook buite Frankryk beroemdheid verwerf het.
Die meeste toponieme op korsika het van oudsher 'n Toskaanse spelling (soos Bastia, Calvi, Bonifacio), sommige plekname het inmiddels verfrans (Saint-Florent, Ile-Rousse, Cargèse). Die meeste toponieme het egter ook 'n Korsikaanse variant: Ajaccio – Aiacciu Bonifacio – Bunifaziu Cap Corse – Capicorsu Cargèse – Carghjese Corte – Corti Ile-Rousse – Isula Rossa Saint-Florent – San Fiurenzu Nebbio – Nebbiu Patrimonio – Patrimoniu Porto – Portu Porto-Vecchio – Porti-Veghju
Al vermeld meeste verkeerstekens inmiddels beide variante, is die gebruik om met 'n spuit kannetjie die Frans/Toskaanse naam weg te spuit of aan te pas met die Korsikaanse spelling (meestal deur die 'o' te verander in 'n 'u') nog steeds wydverspreid.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.