ఒడిశా లోని జిల్లా From Wikipedia, the free encyclopedia
గజపతి (ఆంగ్లం: Gajapati) ఒడిషా రాష్ట్రంలోని జిల్లా. ఇది గంజాం జిల్లా నుండి 1992 అక్టోబరులో ఏర్పడింది. ఈ జిల్లా పేరు పర్లాకిమిడి మహారాజా, ఒడిషా మొదటి ముఖ్యమంత్రి అయిన శ్రీ కృష్ణచంద్ర గజపతి నారాయణ దేవ్ పేరున ఇవ్వబడింది. ఈ జిల్లా ముఖ్యపట్టణం పర్లాకిమిడి (Paralakhemundi). ఇది ప్రస్తుతం రెడ్ కారిడార్ (en:Red Corridorలో భాగంగా ఉంది.[1]
గజపతి జిల్లా | ||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|
జిల్లా | ||||||||
ఎగువ ఎడమ నుండి సవ్యదిశలో: గండహతి జలపాతం, మహేంద్రగిరి ఆలయం, మహేంద్రగిరి కొండలు, పద్మసంభవ మహావిహార మఠం, బి.ఎన్. ప్యాలెస్, గజపతి కింగ్ ప్యాలెస్ | ||||||||
![]() ఒడిశా పటంలో జిల్లా స్థానం | ||||||||
దేశం | ![]() | |||||||
రాష్ట్రం | ఒడిషా | |||||||
స్థాపితం | 1992 అక్టోబరు | |||||||
ముఖ్యపట్టణం | పర్లాకిమిడి | |||||||
Government | ||||||||
• కలక్టరు | శ్రీ ప్రకాష్ చంద్ర దాస్, OAS (SG) | |||||||
• పార్లమెంటు సభ్యుడు | సిద్ధాంత మహాపాత్రా | |||||||
విస్తీర్ణం | ||||||||
• Total | 3,850 కి.మీ2 (1,490 చ. మై) | |||||||
జనాభా (2011) | ||||||||
• Total | 5,75,880 | |||||||
• Rank | 28th | |||||||
• జనసాంద్రత | 133/కి.మీ2 (340/చ. మై.) | |||||||
భాషలు | ||||||||
• అధికారిక | ఒరియా, ఇంగ్లీషు | |||||||
• ఇతర ముఖ్య భాషలు | తెలుగు | |||||||
Time zone | UTC+5:30 (IST) | |||||||
పిన్కోడ్ | 761 xxx | |||||||
Vehicle registration | OD-20 | |||||||
సమీప పట్టణం | భువనేశ్వర్ | |||||||
లింగ నిష్పత్తి | 1042 ♂/♀ | |||||||
అక్షరాస్యత | 54.29% | |||||||
లోక్ సభ నియోజకవర్గం | Berhampur | |||||||
Vidhan Sabha constituency | 2, 136-Mohana (ST), 137-Paralakhemundi | |||||||
వాతావరణం | Aw (Köppen) | |||||||
అవపాతం | 1,403.3 మిల్లీమీటర్లు (55.25 అం.) | |||||||
సగటు వేసవి ఉష్ణోగ్రత | 45 °C (113 °F) | |||||||
సగటు శీతాకాల ఉష్ణోగ్రత | 16 °C (61 °F) |
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం ఈ జిల్లా ఒడిషాలో మూడవ అతి తక్కువ జనాభా కలిగిన జిల్లాగా గుర్తించబడింది.[2]
ఈ జిల్లా ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని శ్రీకాకుళం జిల్లాకు ఉత్తర సరిహద్దుగా ఉంది. రెండు జిల్లాల మధ్య మహేంద్రతనయ నది ప్రవహిస్తుంది.పర్లాకిమిడి ఈ జిల్లా ముఖ్యపట్టణం, అది పెద్ద నగరం. కాశీనగర ఈ జిల్లాలోని రెండవ పెద్ద నగరం.
2006 గణాంకాలను అనుసరించి పచాయితీ రాజ్ మంత్రిత్వశాఖ భారతదేశ జిల్లాలు (640) లో వెనుకబడిన 250 జిల్లాలలో గజపతి జిల్లా ఒకటి అని గుర్తించింది.[3] బ్యాక్వర్డ్ రీజన్ గ్రాంటు ఫండు నుండి నిధులను అందుకుంటున్న ఒడిషా రాష్ట్ర 19 జిల్లాలలో ఈ జిల్లా ఒకటి.[3]
విషయాలు | వివరణలు |
---|---|
జిల్లా జనసంఖ్య . | 575,880,[2] |
ఇది దాదాపు. | దేశ జనసంఖ్యకు సమానం. |
సోలోమన్ ద్వీపాలు అమెరికాలోని.[4] | |
అమెరికాలోని | వయోమింగ్ నగర జనసంఖ్యకు సమం.[5] |
640 భారతదేశ జిల్లాలలో. | 533 వ స్థానంలో ఉంది.[2] |
1చ.కి.మీ జనసాంద్రత. | 133 [2] |
2001-11 కుటుంబనియంత్రణ శాతం. | |
స్త్రీ పురుష నిష్పత్తి. | 1042:1000 [2] |
జాతియ సరాసరి (928) కంటే. | అధికం |
అక్షరాస్యత శాతం. | 54.29%.[2] |
జాతియ సరాసరి (72%) కంటే. | తక్కువ |
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం గజపతి జిల్లా జనాభా of 575,880,[2] ఇది భారతదేశంలో 533వ స్థానం (మొత్తం జిల్లాలు-640]]).[2] ఇక్కడి జనసాంధ్రత 133/చ.కి.మీ.[2] ఇది క్రితం దశాబ్ది (2001-2011) కంటే 10.99% ఎక్కువ.[2] గజపతి జిల్లాలో లింగ నిష్పత్తి 1000 మంది పురుషులకు 1042 స్త్రీలు,[2], అక్షరాస్యత 54.29%.[2]
The following is the 2 Vidhan sabha constituencies[6][7] of Gajapati district and the elected members[8] of those area
పరలఖేముండి పాలకుడు మహారాజ కృష్ణచంద్ర చంద్ర గజపతి నారాయణదేవ్ ఒడిషాను దాదాపు 7శతాబ్ధాల కాలం పాలించిన గజపతి వంశానికి చెందిన వాడు. వీరి పాలనలో ఒడిషా ఉత్తరంలో గంగానది నుండి దక్షిణంలో నెల్లూరు జిల్లాలోని ఉదయగిరి వరకు విస్తరించి ఉంది. 15వ శతాబ్దంలో గజపతి వంశానికి చెందిన కపిలేంద్రదేవ్ కుమారులలో ఒకడైన కొలహొమి ఈ ప్రాంతంలోని పరలఖేముండికి (ప్రస్తుత గంజాం) వచ్చిన సమయంలో పరలఖేముండి రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. గంజాం జిల్లా నైరుతీ ప్రాంతంలో పురాతన జమీందారి ఉండేది. జమిందారి పశ్చిమంలో విశాఖపట్నం ఉత్తర సరిహద్దులో జాజ్పూర్ సంస్థానం, తూర్పు కనుమలు (వీటిని మలియాస్ లేక గిరిజన గూడాలు) ఉండేవి.
21వ శతాబ్దం ఆరంభంలో ఒడిషా మాధ్యమంలో గణనీయమైన మార్పు సంభవించింది. పలు ప్రాంతీయ వార్తా చానళ్ళు, దినపత్రికలు ఉనికిలోకి వచ్చాయి. పలు పారిశ్రామిక వేత్తలు మాధ్యమ రంగంలో తమ అదృష్టాన్ని పరీక్షించుకున్నారు. 10 కంటే అధికమైన సంస్థలు, విద్యా సంస్థలు తమ పాఠ్య ప్రణాళికలో జర్నలిజం ప్రవేశపెట్టారు. ఎలెక్ట్రానిక్ మీడియా అందుబాటులోకిం అచ్చిన తరువాత పలు విద్యార్థులు జర్నలిజం అధ్యయనం చేయడానికి ముందుకు వచ్చారు. 21 వ శతాబ్ధానికి ముందు మాధ్యమరంగంలో జర్నలిజం డిగ్రీని కొంతమంది విద్యార్థులు మాత్రమే ఎంచుకునేవారు. మాధ్యమరంగం అభివృద్ధి చెందిన తరువాత కూడా జర్నలిజంలో పరిపూర్ణత సాధ్యం కాలేదు. వార్తా కథనాలు వాస్తవం ప్రతిబింబించడంలో సఫలత సాధించలేక పోయాయి. వార్తాపత్రికలలో సంఘటన నివేదిక లేక రాజకీయ నాయకుల వాణిగా మాత్రమే ఉండేది. పాతశైలికి స్వస్తి చెప్తూ పలువురు యువకులు ముందుకు వచ్చి పత్రికాసంపాదనలో విప్లవాత్మకమైన మార్పులు తీసుకువచ్చారు. 21వ శతాబ్దంలో కొందరు జర్నలిస్టులు తమ సహజ సరిహద్దులు దాటి బహుముఖ ప్రఙను సంపాదించారు. వీరిలో సత్యఖడ్గరాయ్, గణేశ్కుమార్ రాజు, సునీల్ పాట్నాయక్, దేబాసిష్ పాఢి, ద్విజన్ పాఢి, నభిననంద గంతయత్, కీ.శే శైలేష్ గంటాయత్, కీ.శే ప్రకాష్ పాఢి, లంబోదర్ ప్రసాద్ దాష్, రూపేష్ సాహూ, గోవింద ఆచార్య, అమూల్యసాహూ, రాజీవ్ లోచన్ రథన్ వంటి జర్నలిస్టులు ముఖులు. గజపతి జిల్లాలో మొదటిసారిగా ఏంటి కరెప్షన్, ప్రొ-పీపుల్స్ రిపోర్టింగ్ కొరకు ఖైదు చేయబడ్డాడు.
పురాణాలలో ప్రస్తావించబడిన మహేంద్రగిరి పరలఖేముండి ప్రాంతంలోని తూర్పుకనుమలో ఉంది. పురాణకథనం అనుసరించి చిరంజీవి అయిన పరశురాముడు మహేంద్రగిరిలో తపమాచరించాడని చెప్పబడింది. ఇక్కడ పాండవులు నిర్మించిన ఆలయాలు ఉన్నాయి. ఇక్కడ ప్రధానంగా శివరాత్రి పండుగను ఘనంగా నిర్వహిస్తారు. శివుడు పరశురాముని గురువు, హితైషిగా పురాణ కథనాలు వివరిస్తున్నాయి.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.