Godina 1582 (MDLXXXII ) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak tj. 1. jan./sij. po julijanskom kalendaru .
Kratke činjenice Milenijum:, Vjekovi: ...
Zatvori
Simbolični prikaz uvođenja Gregorijanskog kalendara na grobu Grgura XIII.
Ovo je članak o godini 1582.
Ove godine je u nekim katoličkim zemljama uveden Gregorijanski kalendar kojim je uklonjeno 10 dana greške nakupljene u julijanskom kalendaru od vremena Nikejskog sabora u 4. veku i korigovana prosečna dužina kalendarske godine .
15. 1. – Jamzapolsko primirje između Ruskog Carstva i Poljsko-Litvanske Konfederacije : Livonija se vraća Poljskoj-Litvaniji, primirje traje do Rusko-poljskog rata (1609 -1618 );
26. 1. – Johann von Schönenberg postaje izborni knez i nadbiskup Triera ;
10. 2. – François, vojvoda od Anžua stigao u Holandiju gde ga je dočekao Willem Tihi ;
24. 2. – Papinska bula Inter gravissimas izlaže reformu kalendara ;
7. 3. – Karlo II , nadvojvoda Unutrašnje Austrije , kupio trđavu Dubovac kod Karlovca od Jurja Zrinskog [1] ;
8. 3. – Jaka magnetska oluja : aurora se u istočnoj Aziji spustila do 28,8 stepeni;
9. 3. – Egzoterik Edward Kelley (1555-1598) stiže u kuću Johna Deeja u Londonu . Zajedno prakticiraju anđeosku magiju i Dee razvija enohijanski jezik;
16. 4. – osnivanje Salte u Argentini ;
15. 5. – Ferdinand II , nadvojvoda Austrije i udovac od Philippine Welser , u Innsbrucku ženi se sa svojom nećakinjom Annom Caterinom Gonzagom, tada 15-godišnjakinja. Bračni par će imati troje djece;
23. 5. – Pomorska bitka između snaga Filipa II Habsburškog i flote Antónija, priora od Crato[α 1] , ispred grada Ponta Delgada (Azori );
21. 6. – Incident Honnō-ji : Oda Nobunaga prisiljen na samoubistvo od svog generala Akechi Mitsuhidea ali samo jedanaest dana kasnije ovaj umire nakon izgubljene bitke a Toyotomi Hideyoshi nastavlja ujedinjenje Japana ;
24. 6. – Hrvatski sabor u Zagrebu : protive se napuštanju hrastovičke kapetanije jer bi je onda zauzeli Turci i "naselili Vlahe", predloženo da se poruše samo varoš i donji grad Hrastovice a ojača gornji; zaključeno da niko ne smije poduzimati četovanja u tursko područje[2] ;
jun /jul – Proslave povodom obrezivanja sultanovića Mehmeda traju 50 dana;[3]
26. 7. – Rat za portugalsko nasleđe, bitka kod Ponta Delgade : španska pobeda nad francuskom flotom vodi osvajanju Azora i dovršenju uključenja Portugala u Špansku imperiju ;
august – Jezuita Matteo Ricci stigao u Makao gde će se pripremati za misiju u Kini. Prvi jezuitski misionari dolaze u Kini;
Bez tačnog datuma u godini
Carska dijeta u Augsburgu uz prisustvo cara Rudolfa II. ;
Car Rudolf II . napušta Beč i odlazi u Prag , otvarajući put rastućim političkim rivalstvima u carstvu;
Car Rudolf II . ulaže veliko povjerenje u komornika Wolfa Rumpfa (1536-1606);
Sultanija Safije rađa dijete koje umire pri porođaju. Sultan Murat III. ju osuđuje za vještičarenje i tjera ju sa dvora. Slijedi velika hajka i skandal na Osmanskom dvoru (krajem godine, možda na početku 1583. );
Gradnja svetilišta Kumbuma u Tibetu ;
Gebhard Truchsess von Waldburg , izborni knez i nadbiskup Kölna , objavljuje svoju odluku da prijeđe na protestantizam (u decembru);
Kineski car Wanli (萬曆帝) mijenja svoju politiku idući prema većoj centralizaciji i prema proširenju carstva;
Ludwig VI. od Falačke , grof i izborni knez , uspostavlja novi ustav u grofiji Rajnske Falačke ;
Filozof Jean Bodin objavljuje djelo De republica libri sex ;
Akbar Veliki , treći car Mogulskog carstva , osniva svoju vjeru ;
U janičarski red osim hrišćanske i muslimanske dece iz Bosne i Albanije počinju ulaziti i muslimanska deca iz istočnih provincija, sinovi dvorskih plaćenih spahija itd.[5] ;
Nakon čitanja Psalama , pisac Jean de Sponde pronalazi vjeru i nadahnuće koje ga vodi da napiše svoja glavna djela;
Raja je do ove godine plaćala 50-70 akči harača , 40-60 akči izvanrednih nameta i jednu akču ovčarine na dvije ovce; sada je to povišeno na 240 akči harača, 300 za izvanredne namete i jedna akča na svaku ovcu (porezi će rasti i tokom 17. veka );[6]
Andrija Aueršperg napadao Udbinu , oplijenio okolicu;[7]
Seminar pavlinskog reda u Lepoglavi prerasta u gimnaziju ;
1582/83 – Defter (popis) Skadarskog sandžaka [α 4] ;
Michel de Montaigne objavljuje drugo izdanje svojih Eseja (fra . Essais );
Primož Trubar završava djelo Ta celi nov testament ;
Adam Bohorič napušta uredništvo protestanstke škole u Ljubljani ;
Kardinal Gabriele Paleotti objavljuje djelo Discorso intorno alle immagini sacre e profane , traktat o protureformacijskoj umjetnosti (tzv. manierizam );
Slikar Paolo Veronese zaršava ulje na platnu Trionfo di Venezia ;
Christian I od Saksonije , budući vojvoda Saksonije i izborni knez , ženi se sa Sophiom , ćerkom vojvode Johanna Georga od Brandenburga ;
U Firenci osnovan Državni Arhiv Toskane;
Osnovan Univerzitet u Edinburgu i dobio kraljevsku povelju od Jamesa I. – to je četvrti univerzitet u Škotskoj ;
U Londonu seoska kuća u Highgateu , koja je kasnije poznata kao Lauderdale House , je izgrađena za Richarda Martina, lorda-gradonačelnika Londona;
Nepoznati dan rođenja
Giovanni Francesco Abela (1582-1655), malteški povjesničar i arheolog;
Wouter Abts (1582-1642), flamanski slikar ;
Giulio Aleni (1582-1649), talijanski isusovački misionar, astronom, geograf, matematičar i književnik;
Filippo Arrighetti (1582-1662), talijanski filozof i učenjak;
John Bainbridge (1582-1643), engleski astronom i ljekar;
Giovanni Battista Baliani (1582-1666), talijanski matematičar i fizičar;
Jacopo Bambini (1582-1629), barokni slikar iz Ferrare u Italiji;
Maiolino Bisaccioni (1582-1663), talijanski književnik;
Jaroslav Bořita z Martinic (1582-1649), carski guverner, izbačen kroz prozore Praškog grada , što je izazvalo Tridesetogodišnji rat ;
Giovanni Brignole Sale (1582-1637), 102. mletački dužd ;
Francis Cleyn (1582-1658), njemački slikar, crtač i graver;
Juan Bautista Comes (1582-1643), španjolski barokni skladatelj;
Gaspar de Crayer (1582-1662), flamanski slikar ;
Philipp Dirr (1582-1633), njemački stolar i kipar;
Jacques Francquart (1583-1651), flamanski slikar , arhitekt i pisac o arhitekturi ;
Güši Khan (1582-1655), mongolski vojskovođa;
Kobayakawa Hideaki (1582-1602), japanski samuraj ;
Jacob van Hulsdonck (1582-1647), flamanski slikar ;
Jacques L'Hermite (1582-1624), nizozemski trgovac, admiral i gusar;
Nadbiskup William Juxon
William Juxon (1582-1663), engleski anglikanski Canterburyja i političar;
Ludovico Leporeo (1582-1655), talijanski barokni pjesnik;
Giovanni Imperiale (1582-1648), talijanski barokni pjesnik;
Matsudaira Tadayori (1582-1609), japanski daimyō , vezan za klan Tokugawa ;
Deodat del Monte (1582-1644), flamanski slikar , inženjer, trgovac umjetnih djela;
Matsui Okinaga (1582-1661), samuraj , borio se uz Miyamoto Musashija ;
Girolamo Preti (1582-1626), talijanski barokni pjesnik;
Qian Qianyi (1582-1664), kineski pjesnik i povjesničar;
Thomas Ravenscroft (1582-1635), engleski ranobarokni skladatelj i teoretičar muzike;
Alphonse de Richelieu (1582-1653), biskup i mlađi brat kardinala Richelieua ;
Sigismondo d'India (1582-1629), talijanski skladatelj;
Giovanni Battista Stefaneschi (1582-1659), barokni talijanski slikar i prezbiter;
Tadakatsu Mukai (1582-1641), japanski admiral;
David Teniers Stariji (1582-1649), flamanski slikar ;
Jacomina de Witte (1582-1661), politički utjecajna Nizozemka;
Jakub Zadzik (1582-1642), biskup Krakova i političar, zastupao je Protureformaciju ;
Sa datumom
Kineski car Taichang iz dinastije Ming
6. 1. – Alonso de Contreras (1582-1641), španjolski vojnik, pustolov i pisac;
7. 1. – Magdalena von Brandenburg (1582-1616), kći vojvode i izbornog kneza Johanna Georga od Brandenburga ;
26. 1. – Giovanni Lanfranco (1582-1647), talijanski barokni slikar;
28. 1. – John Barclay (1582-1621), škotski pjesnik i satiričar;
30. 1. – Georg II od Pomeranije (1582-1617), vojvoda od Pomeranije-Rügenwalde;
2. 2. – Erasmus Ungebaur (1582-1659), njemački pravnik;
6. 2. – Mario Bettini (1582-1657), talijanski isusovac , matematičar, astronom i filozof;
8. 2. – Matthias Bernegger (1582-1640), njemački filolog i astronom;
15. 3. – Daniel Featley (1582-1645), engleski teolog;
8. 4. – Phineas Fletcher (1582-1650), engleski pjesnik;
11. 4. – Justus de Harduwijn (1582-1636), flamanski pjesnik;
17. 4. – Marcello Macedonio (1582-1619), talijanski barokni pjesnik;
1. 5. – Marco da Gagliano (1582-1643), talijanski skladatelj i redovnik;
5. 5. – Johann Friedrich od Württemberga (1582-1628), vojvoda od Württemberga (1608-1628);
28. 6. – William Fiennes (1582-1662), engleski političar i plemić, ulagač nekoliko trgovačkih društava u kolonijama Novog svijeta ;
9. 7. – Anton Wolfradt (1582-1639), austrijski biskup i veliki pristaša protureformacije ;
17. 8. – John Matthew Rispoli (1582-1639), malteški filozof i učenjak;
25. 8. – Bartolomeo Manfredi (1582-1622), talijanski slikar;
26. 8. – Umile da Bisignano (1582-1637), talijanski franjevac i svetac ;
28. 8. – Taichang (1582-1620), 15. car Kine iz dinastije Ming ;
Hans Meinhard von Schönberg (1582-1616), njemački političar i vojnik, hofmeister Friedricha V. ;
25. 9. – Eleonora Habsburška , kći nadvojvode Karla II Štajerskog ;
17. 10. – Johann Gerhard (1582-1637), njemački teolog iz Saksonije ;
19. 10. – Dmitrij Ivanovič (1582-1591), ruski carević , sin Ivana Groznog i Marije Nagaje ;
17. 11. – Georg od Brunswick-Lüneburga (1582-1641), vojvoda od Brunswicka-Lüneburga;
21. 11. – François Maynard (1582-1646), francuski pjesnik;
Nepoznati dan smrti
Altan han (* oko 1507 ), vladar Mongola;
George Buchanan (* 1506 ), škotski učenjak;
Hans Hendrik van Paesschen , flamanski arhitekt, izgradio Kronborg u Helsingøru i mnoge druge građevine ;
Latîfî , tursko-otomanski pjesnik;
Nikša Ranjina (* 1494 ), pjesnik;
Sen Soulintha (* 1511 ), laoški kralj Lan Xanga ;
Taşlicali Yahya (* oko 1488 ), osmansko–turski vojnik i književnik, umro u Zvorniku ;
Wu Cheng'en , kineski književnik[α 5] ;
Zhang Juzheng (* 1525 ), veliki sekretar u Kini ;
Sa datumom
Mattia Preti (1613–1699), Santa Teresa de Jesús , 1660-1665, ulje na platnu
26. 1. – Thomas Platter (* 1499 ), švicarski učenjak;
18. 2. – Sakuma Nobumori , japanski samuraj (* 1527 );
14. 3. – Elisabeth od Hessena (* 1539), žena Ludwiga od Falačke ;
18. 3. – Juan de Jáuregui (* 1562 ), Baskijac , umro u pokušaju atentata na Willema Tihog ;
22. 3. – Daniel Brendel von Homburg (* 1523 ), izborni knez i nadbiskup Mainza ;
29. 3. – Filippo de' Medici (* 1577 ), sin jedinac velevojvode Francesca i naslednik Toskanskog velevojvodstva ;
3. 4. – Takeda Katsuyori (* 1546 ), daimyō iz klana Takeda;
21. 4. – Francisco de Toledo , plemić i vojnik, potkralj Perua za Špansko Carstvo , poznat po rušenju zadnjeg ostatka države Inka ;
5. 5. – Charlotte od Bourbona (* 1547 ), treća žena Willema Tihog ;
21. 6. – Oda Nobunaga (* 1534 ), daimyō iz klana Oda;
Oda Nobutada (* 1557 ), samuraj i stariji sin Ode Nobunage;
Anayama Nobukimi (* 1541 ), japanski samuraj i vođa;
28. 7. – Marin Kaboga (* 1505), književnik;
4. 10. – Terezija Avilska (* 1515 ), časna sestra karmelićanka ;
António, prior do Crato (1531–1595), poznat i kao Prior do Crato , unuk portugalskog kralja Manuela od Aviza i pretendent na portugalsko prijestolje.
Felipe II Habsburški , kralj Španije, kralj Portugala, kralj Nove Španije , kralj Engleske i Irske (jure uxoris ), gospodar Španske Nizozemske, Grof Artoisa, Flandrije i Hainauta; markiz od Namura; vojvoda Brabanta, Limburga, Lothiera i Luxemburga; vojvoda Burgundije (de jure ), vojvoda Milana , kralj Napulja , kralj Sicilije , gospodar Sardinije .Alternativni datum smrti: 1580 .
Klaić 1981 : str. 338 harvnb error: no target: CITEREFKlaić1981 (help ) Klaić 1981 : str. 348 harvnb error: no target: CITEREFKlaić1981 (help ) Klaić 1981 : str. 349 harvnb error: no target: CITEREFKlaić1981 (help ) Historija 1959 : str. 480 harvnb error: no target: CITEREFHistorija1959 (help ) Historija 1959 : str. 484 harvnb error: no target: CITEREFHistorija1959 (help ) Literatura