Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Johann Rist (ur. 8 marca 1607 w Ottensen, zm. 31 sierpnia 1667 w Wedel) – niemiecki poeta i dramaturg epoki baroku, teolog ewangelicki, purysta językowy[1].
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
8 marca 1607 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
31 sierpnia 1667 |
Miejsce spoczynku |
Wedel |
Zawód, zajęcie |
poeta, pastor, purysta językowy |
Narodowość |
niemiecka |
Alma Mater |
Uniwersytet w Rinteln |
Wyznanie |
ewangelickie |
Urodził się w Ottensen (obecnie dzielnica Hamburga) jako syn pastora ewangelickiego. Był najstarszym z ośmiorga rodzeństwa. Uczęszczał do szkół w Hamburgu i Bremie. Następnie ok. 1626 podjął studia teologii na uniwersytecie w Rostocku. Uczęszczał też na wykłady z języka hebrajskiego, matematyki, chemii, farmacji i medycyny. Jednak nie ma całkowitej pewności, że był oficjalnym studentem w Rostocku, gdyż jego nazwisko nie widnieje w zachowanych aktach tego uniwersytetu. Od roku 1629 studiuje na uniwersytecie w Rinteln. Następnie przenosi się do Hamburga, gdzie razem z Ernstem Stapelem tworzy pierwszą sztukę teatralną, w której występuje jako aktor[2].
W roku 1635 zostaje pastorem w Wedel k. Hamburga, pozostaje tam do śmierci. Podczas wojny trzydziestoletniej w roku 1643 jego mieszkanie zostaje splądrowane, zniszczona została jego biblioteka i zbiory minerałów, zbiory numizmatyczne, instrumenty astronomiczne. Podobne nieszczęście spotyka go podczas działań wojennych w roku 1658. W 1645 zostaje członkiem stowarzyszenia literacko-językowego Pegnesischer Blumenorden w Norymberdze (stowarzyszenie istnieje do dziś) i otrzymuje pseudonim „Daphnis aus Cimbrien”. W roku 1647 przystępuje do Towarzystwa Owocodajnego (die Fruchtbringende Gesellschaft) z pseudonimem „Krzepki” (der Rüstige)[2][3].
W uznaniu za swe zasługi w dziedzinie literatury otrzymuje honorowy tytuł poeta laureatus, a w 1653 otrzymuje od cesarza tytuł szlachecki z herbem przedstawiającym łabędzia (Schwan) z wieńcem laurowym. Książę Christian von Mecklenburg nadaje mu tytuł radcy kościelnego. W roku 1660 Rist zakłada nowe stowarzyszenie językowo-literackie der Elbschwanenorden (istnieje do roku 1667) i przyjmuje pseudonim „Palatin”. Cele stowarzyszenia: propagowanie poezji i dbanie o czystość języka niemieckiego[2].
Był autorem 30 dramatów (zachowały się jedynie cztery), 12 zbiorów wierszy lirycznych, ponad 650 pieśni religijnych. Muzykę do jego tekstów pisali różni kompozytorzy[3].
W utworze Rettung der Edlen Teutschen Hauptsprache („Ratowanie szlachetnego języka niemieckiego jako języka głównego”) porusza problem wyrazów obcych w języku niemieckim i proponuje dla wielu z nich wyrazy rodzime. Z kolei w Teutschland-Lied opisuje w zbeletryzowanej formie problem kulturowego i gospodarczego uzależnienia Niemiec od Francji, Włoch i Hiszpanii. Bohaterem jest Pędziwiatr (Sausewind), snob i blagier, który bez umiaru posługuje się wyrazami obcymi. Jones nazywa to dzieło „kamieniem milowym niemieckiego puryzmu” („Markstein des deutschen Purismus”)[4][5].
Ponadto zajmował się Rist medycyną, chemią, matematyką, botaniką[6].
W 1635 żeni się z Elisabeth Stapel (siostrą Ernsta Stapela). W 1662 żona umiera, pozostawiając pięcioro dzieci, z których troje przeżyje. W roku 1664 drugą żoną Rista zostaje Anna Hagendorn, z d. Badenhoop, wdowa po jego przyjacielu[6].
Od roku 2015 działa w Wedel Johann-Rist-Gesellschaft[8], w tymże mieście istnieje gimnazjum oraz klub sportowy noszące jego imię.
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.