Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Fazang (chiń. 賢首法藏 pinyin Xiánshǒu Fǎzàng; kor. Hyeonsu Beopjang (현수법장); jap. Kenshū Hōzō (ホウゾウ); wiet. Hiền Thủ Pháp Tạng; ur. 643. zm. 712) – filozof i buddysta chiński, trzeci patriarcha szkoły huayan.
Urodził się i zmarł w Chang’anie, jednak jego rodowe nazwisko Kang sugeruje, że pochodził z Sogdiany (chin. Sude), najpewniej z Samarkandy, regionu kultury irańskiej obejmującym dzisiejsze tereny Uzbekistanu i Tadżykistanu w Azji Środkowej.
Już jako młodzieniec prowadził ascetyczne życie na górze Taibei. Był tak oddany buddyzmowi, że mając lat 16 ofiarował swój palec Buddzie przed relikwiarzem (stupa) Aśoki w świątyni Famen w Chang’anie. Był uczniem patriarchy huayan Yunhua Zhiyana od 662 do 668 r., który nauczał w stołecznym klasztorze Yunhua. Wtedy zaprzyjaźnił się z innym uczniem Zhiyana – Koreańczykiem Ŭisangiem, założycielem szkoły hwaŏm w królestwie Silli. Od cesarzowej Wu Zetian (625–705) otrzymał w 670 r. stanowisko opata nowego klasztoru Fuxian (Taiyuan si) i dlatego dopiero w 28 roku życia został mnichem. Klasztor był poświęcony pamięci matki cesarzowej[1]. Zanotowano, że wydarzyło się wtedy kilka cudów, m.in. z jego ust wytrysnęło światło i wstrząsnęła się ziemia. Przez całe swoje życie był zresztą wiązany z różnymi cudownymi wydarzeniami. Często prowadził także specjalne ceremonie dla magicznego osiągnięcia różnych celów (np. likwidacji suszy itp).
Był niewątpliwym oportunistą. Służył bez problemów wszystkim cesarzom (Chang’an był wówczas stolicą). Najmocniej związany był z cesarzową Wu Zetian, którą ostatecznie zdradził. Była ona córką bardzo oddanej buddystki i sama mocno popierała i wspierała buddyzm. Pragnęła uchodzić za wzorowego króla buddyjskiego Czakrawartina (skt Cakravarti-rāja). I rzeczywiście dopiero od jej czasów można mówić, że buddyzm stał się religią państwową. Wspomagała ona Fazanga, który był częstym gościem w pałacu królewskim w celu objaśniania nauk buddyjskich. Niemożność wyjaśnienia cesarzowej filozofii huayan spowodowała demonstrację sieci Indry przy pomocy luster, figury złotego lwa i świec. Dalszym efektem tego było jedno z głównych dzieł Fazanga Traktat o złotym lwie (chin. Jin shizi zhang). Pracą propagandową, wspierającą cesarzową, jest Huayanjing zhuanji (napisana pom. 690 a 693 r.).
Aby wzmocnić swoją pozycję cesarzowa zapragnęła nowego, pełnego tłumaczenia Sutry Girlandowej, czyli Avatamsaka Sutra, jednak z możliwie najlepszego źródła, więc nakazała odnalezienie pełnego tekstu sanskryckiego. W 679 r. mnich Divākara znalazł taki tekst. Fazang poznał Divākarę w 684 r. w klasztorze Xitaiyuan, gdzie studiował teksty Śilabhadry i Dźnianabhadry. Prawdopodobnie obaj przystąpili do nowego tłumaczenia w klasztorze Taiyuan w 685 r.[2]
Pod koniec 694 r. kariera Fazanga uległa zahamowaniu. Mnich Fuli (復禮) (działał w latach 680–705) oskarżył go o herezję. Chodziło o to, że Fazang zinterpretował słowo „budda” jako „tymczasowo nazwanego bodhisattwę” (chiń. jiaming pusa 假名菩薩). Fazang został zesłany w okolicę Jiangnanu (江南) i dopiero przybycie do Chang’anu misjonarza i tłumacza Śikszanandy (652-710) oraz kłopoty na jakie natrafili Śikszananda z Fulim przy tłumaczeniu rozdziału „Puxian” (普賢品, Samantabhadra) Sutry Awatamsaki spowodowało zwolnienie go z zesłania. W 697 r. był znowu w stolicy[3].
Pomiędzy 695 a 699 r. cesarzowa[uwaga 1] dodała do tłumaczenia Śiksānandę i Devaprajñę. Nowe tłumaczenie liczyło 80 rozdziałów, podczas gdy poprzednie tylko 60.
W czerwcu 697 r. Fazang został poproszony przez cesarzową o pomoc w rozwiązaniu konfliktu zbrojnego pomiędzy jej państwem a Kitanami, który wybuchł równy rok wcześniej. Fazang przeprowadził ceremonię „lewej ręki” (chiń. 左道 zuodao), czyli „nieortodoksyjną buddyjsko”, a więc najpewniej posłużył się „czarną magią”, mimo zbudowania bodhimandali dla Awalokiteśwary o Jedenastu Twarzach. Mamiona przez różne złudzenia armia Kitanów poddała się 27 lipca[uwaga 2][4].
Fazang został opatem klasztoru Fuxian (wtedy noszącego nazwę Chongfu) w okresie pomiędzy 5 listopada 699 a 16 listopada 703 r.[uwaga 3] W 705 r., gdy wyprawił się do klasztoru Famen, był jeszcze opatem. Prawdopodobnie był opatem Fuxian si prawie do samej śmierci, przed którą przeniesiono go do Jianfu si.
Nowe tłumaczenie Sutry Awatamsaki zostało ukończone 5 listopada 699 r. Kilka tygodni później Fazang wygłosił wykład na temat nowego tłumaczenia, który został bardzo przychylnie oceniony przez cesarzową. Prawdopodobnie latem 700 r. Fazang, Śikszananda i Fuli przebywali z cesarzową w jej letnim pałacu w rejonie góry Song, gdzie przygotowywali się do nowego tłumaczenia sutry Lankavatary.
W 705 r. cesarzowa obarczyła Fazanga misją przewiezienia relikwii z klasztoru Famen do pałacu w celu oddania im czci. Rok 705 był krytycznym rokiem jej życia, i ceremonia ta była pomyślana jako wzmocnienie jej siły i zdrowia, które załamało się w tym okresie.
W klasztorze działało wówczas biuro tłumaczeń Bodhiruciego (znanego także jako Dharmaruci) (572?-727). Fazang był zaangażowany głównie w tłumaczeniu Mañjuśri-buddhakṣetraguṇavyūha(sutra).
Zmarł w Chang’anie w klasztorze Jianfu 16 grudnia 712 r.
Ponieważ usystematyzował nauki huayan, przez niektórych badaczy uważany jest za prawdziwego założyciela szkoły huayan.
Fazang był znakomitym nauczycielem, mistrzem wizualnych pomocy. Umiał także, w bardzo chiński sposób, sprowadzać indyjskie abstrakcje na ziemię.
Jednym z najważniejszych tekstów dyskutowanych wówczas przez buddystów w Chinach był przypisywany Aśwaghosze (skt Aśvaghoṣa) traktat Mahāyānaśraddhotpāda przetłumaczony na język chiński jako Dacheng qixin lun (大乘起信論), czyli Przebudzenie wiary w mahajanie. Fazang uważał tę śastrę za bardzo ważną i napisał do niej komentarz. Przebudzenie wiary w mahajanie ukazywało nowe spojrzenie na doktrynę Buddy; objaśniało mianowicie jej istotę jako kosmologiczną teorię i wyjaśniało prawdziwą naturę kosmosu. Przedmiotem chińskich dyskusji była także tathāgatagarbha – dosłownie łono tathagaty, czyli istota Buddy, natura Buddy. Otóż Przebudzenie wiary (...) odchodziło od tradycyjnego soteriologicznego rozumienia natury Buddy. Dla tej śastry zasadą był Umysł myślących i odczuwających istnień. Ten Umysł zawiera w sobie wszystkie stany istnienia fenomenalnego i transcendentalnego świata[5]. W swoim komentarzu Fazang uważa, iż ten Jeden Umysł, to właśnie tathāgatagarbha. I dalej, śastra ta traktuje tathāgatagarbhę jako substratum, podstawę czy fundament samsary i nirwany[6]. Jeden Umysł ma dwa aspekty; pierwszy to Umysł noumenalny (chin. li), Absolutnej Rzeczywistości, Takości; drugi – fenomenalny (chin. shi), świata zjawisk i rzeczy[7]. W swoim komentarzu Fazang argumentuje, że noumen i fenomen w swej istocie się nie różnią, gdyż Jeden Umysł jest esencją obu. Ta zasadnicza, esencjonalna natura Umysłu jest nienarodzona, nieśmiertelna, poza językiem. Przyczyną rozróżniania (czyli fenomenu) jest ułuda, podstawowa ignorancja własnej natury. Absolutna Rzeczywistość jest pusta
|
Fazang nauczał, że Sutra girlandowa (Avatamsaka Sutra) została wygłoszona przez Buddę w momencie oświecenia i dlatego prezentuje nagłębsze i najbardziej oświecone poglądy na uniwersum, bez żadnych uproszczeń i ułatwień. Jest to zgodne z tym, co uważała szkoła tiantai. Jednak według tiantai Sutra Lotosu została wygłoszona przez Buddę jako ostatnia i dlatego zawiera wszystkie najwyższe nauki, i jest nadrzędna nad wszystkimi innymi.
Fazang wprowadził do praktyki szkoły huayan 6 kontemplacji koniecznych dla zrozumienia Huayanjing (sutry Avatamsaki):
Fazang napisał ponad 60 dzieł. Oto najważniejsze:
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.