Loading AI tools
wieś w województwie śląskim Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Czaniec – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie bielskim, w gminie Porąbka, nad rzeką Sołą, u podnóży Beskidu Andrychowskiego (wschodnia część Beskidu Małego). Założona w średniowieczu w Księstwie Oświęcimskim wieś z czasem straciła swą samodzielność stając się częścią majątku ziemskiego i folwarku.
wieś | |
![]() Centrum Czańca | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Powiat | |
Gmina | |
Liczba ludności (2022) |
5790[1] |
Strefa numeracyjna |
33 |
Kod pocztowy |
43-354[2] |
Tablice rejestracyjne |
SBI |
SIMC |
0064431 |
Położenie na mapie gminy Porąbka ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |
Położenie na mapie powiatu bielskiego ![]() | |
![]() | |
Strona internetowa |
Na nowym folwarku na Zagłęboczu świadczyli powinności pańszczyźniane przodkowie Karola Wojtyły, odrabiając tam pańszczyznę pieszą w wymiarze 5 dni roboczych. Po zniesieniu pańszczyzny i uwłaszczeniu chłopów w 1848 r. wieś wyodrębniona została z majątku ziemskiego, z czasem powołano dla niej spośród miejscowych włościan samorząd wiejski[4][5].
W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Czaniec. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bielskiego.
Sołectwo graniczy z Porąbką, Kobiernicami, Kętami, Bulowicami, Roczynami i Brzezinką.
przysiółki | Folwark, Zagłębocze |
części wsi | Aleja Czaniecka, Aleja Fabryczna, Budziany, Bukowiec, Cygańskie Miasto, Czaniec Dolny, Czaniec Górny, Czaniec Środkowy, Dwór, Granica, Kamieniec, Kępa, Kocimek, Łęg, Pagóry, Pasionki, Piekło, Podkamienne, Porąbszczak, Wiedeń, Za Dworem |
Wg kroniki parafialnej w Kętach, w 1200 r. Czaniec należał do parafii kęckiej. Według innych źródeł miejscowość założona została dopiero w XIV wieku[8]. W 1441 wymieniony został niejaki Jan de Czacz, a w 1445 Nocolaus de Czanyecz[8]. W dokumencie sprzedaży księstwa oświęcimskiego Koronie Polskiej przez Jana IV oświęcimskiego wystawionym 21 lutego 1457 miejscowość wymieniona została jako Czanyecz[9]. Nazwę miejscowości w zlatynizowanej staropolskiej formie Czanyecz wymienia w latach 1470-1480 Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis[10], a jako właścicieli wsi podaje Mikołaja i Michała herbu Kornicz[11]. Ponadto Długosz podaje, że znajdował się tu kościół.
Historycznie najważniejszym rzemiosłem miejscowości było sukiennictwo. W XVII wieku dziedzicem wsi był Zygmunt Porębski.
Z Czańca wywodzi się ród Wojtyłów. W 1788 urodził się tu prapradziadek papieża Jana Pawła II, Bartłomiej Wojtyła, w 1826 pradziadek Franciszek Wojtyła, a w 1852 dziadek Maciej Wojtyła, który przeprowadził się do Lipnika (obecnie dzielnica Bielska-Białej).
Według austriackiego spisu ludności z 1900 w Czańcu w 413. budynkach na obszarze 1729. hektarów mieszkało 2557 osób, co dawało gęstość zaludnienia równą 147,9 os./km², z tego 2501 (97,8%) mieszkańców było katolikami, 50 (2%) wyznawcami judaizmu 6 osób jeszcze innej religii, 2543 (99,5%) było polsko-, 11 (0,4%) niemieckojęzycznymi a 2 posługiwały się jeszcze innym językiem[12].
Liczne wysiedlenia w czasie II wojny światowej.
W rejonie wsi wybudowano w latach 1958-1966 zaporę wodną, tworząc w ten sposób zbiornik retencyjny – Zbiornik Czaniecki.
W Czańcu od 1949 roku istnieje klub piłkarski LKS Czaniec, w sezonie 2024/2025 występuje w V lidze grupie śląskiej II (południowej)[14]. W sezonie 2011/2012 zespół wywalczył największy sukces w historii kluby – awansował do III ligi, grając tam nieprzerwanie do 2016 roku. LKS Czaniec gra na stadionie przy ulicy Zagłębocze 9. Jest on w stanie pomieścić 1000 osób, z czego ok. 500 miejsc to miejsca siedzące. W skład kompleksu sportowego wchodzi także budynek klubowy z halą sportową, siłownią, sauną i boisko treningowe. Na początku 2017 roku klub powołał Młodzieżową Akademie Piłki Nożnej[15][16].
W centrum miejscowości przy szkole podstawowej znajduje się nowoczesna hala sportowa. Od 2016 roku działa przy szkole amatorski klub piłki ręcznej.