Loading AI tools
organizacja dobrowolnej opieki społecznej Żydów w Generalnym Gubernatorstwie Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Żydowska Samopomoc Społeczna (ŻSS, niem. Jüdische Soziale Selbsthilfe, JSS) – organizacja dobrowolnej opieki społecznej Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Istniała od maja 1940 do 1942 roku. Odpowiednik polskiej Rady Głównej Opiekuńczej.
![]() Kamienica przy ulicy Józefińskiej 18 w Krakowie, siedziba ŻSS | |
Państwo | |
---|---|
Data założenia |
maj 1940 |
Data likwidacji |
lipiec 1942 |
Dziedzina | |
Przewodniczący prezydium |
Siedziba organizacji znajdowała się w Krakowie. Od września 1940 roku przewodniczącym prezydium ŻSS był Michał Weichert, a sekretarzem generalnym Emanuel Ringelblum. W skład prezydium wchodzili Marek Bieberstein, Chaim Hilfstein, Eliasz Tisch[1], Gustaw Wielikowski, Józef Jaszuński, Marek Alten i Lejb Landau[2].
Początkowo organizacja koordynowała działalność żydowskich organizacji opiekuńczych, takich jak Towarzystwo Ochrony Zdrowia Ludności Żydowskiej oraz CENTOS[3]. ŻSS podlegało około 400 placówek opiekuńczych[4], organizacja prowadziła także kuchnie, rozdawnictwo prowiantu, odzieży i lekarstw oraz pośrednictwo pracy i poszukiwanie zaginionych[1]. Prezydium podlegały komitety opiekuńcze powiatowe i miejskie[1][2]. ŻSS utrzymywana była z dotacji władz okupacyjnych, datków od społeczności żydowskiej oraz z pomocy dostarczanej przez Joint i inne organizacje[1]. Weichert, jako przewodniczący ŻSS, utrzymywał kontakt z Międzynarodowym Komitetem Czerwonego Krzyża[5].
Prezydium ŻSS było jedyną centralną instytucją żydowską utrzymującą kontakt z wieloma ośrodkami żydowskimi w GG[6]. Organizacja nie współpracowała najprawdopodobniej z ruchem oporu, do końca pozostając organizacją legalną, działającą pod zwierzchnictwem okupantów[6].
Po zlikwidowaniu ŻSS w lipcu 1942 roku część środków organizacji przekazano Radzie Pomocy Żydom[1]. Mimo oficjalnego rozwiązania organizacji, prezydium kontynuowało działalność, m.in. przekazując paczki żywnościowe do obozów pracy[7][8]. Następcą ŻSS był powołany w marcu 1943 roku Żydowski Urząd Samopomocy, na czele którego także stanął Michał Weichert[1]. Do końca 1943 roku zamordowano wszystkich członków zarządu ŻSS oprócz Weicherta, Hilfsteina i Tischa[9][10].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.