Loading AI tools
przejęcie władzy politycznej w państwie (niezgodne z porządkiem konstytucyjnym) Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Zamach stanu, także: przewrót, pucz (niem. Putsch, hiszp. golpe de estado, fr. coup d’État) – niezgodne z porządkiem konstytucyjnym, często z użyciem siły (zbrojny zamach stanu), przejęcie władzy politycznej w państwie przez jednostkę lub grupę osób[1]. Jest pogwałceniem normalnego toku życia politycznego i porządku instytucjonalnego.
KK z 1997 | |
Ciężar gatunkowy |
zbrodnia |
---|---|
Przepis |
art. 128 § 1 k.k. |
Kara |
pozbawienia wolności na czas od lat 3 do 20 |
Strona podmiotowa |
umyślna w zamiarze bezpośrednim kierunkowym |
Odpowiedzialność od 15. roku życia |
nie |
Typ kwalifikowany |
nie |
Typ uprzywilejowany |
nie |
Zastrzeżenia dotyczące pojęć prawnych |
Zamachy stanu są w większości organizowane przez wysokich rangą wojskowych, w wyniku czego siły zbrojne stają się głównym aktorem wydarzeń. We współczesnych państwach nie można skutecznie przeprowadzić zamachu stanu bez udziału lub przynajmniej życzliwej neutralności wojska.
Uczestnicy zamachu stanu zmierzają przede wszystkim do opanowania środków łączności, radia, telewizji, węzłów komunikacyjnych oraz siedzib organów władzy. Szybkość działania i zaskoczenie w wielu przypadkach decydują o powodzeniu zamachu stanu.
Zamachowi stanu mogą towarzyszyć wystąpienia społeczne.
Od rewolucji różni się tym, że:
Kraj | Urząd | Osoba | Data | Wydarzenie |
---|---|---|---|---|
![]() | Prezydent | Emomali Rahmon | 19 listopada 1992 | Wojna domowa w Tadżykistanie |
![]() | Przewodniczący Naczelnej Rady Politycznej | Mahdi al-Mashat | 6 lutego 2015 | Przejęcie Jemenu przez Huti |
![]() | Premier Przewodniczący Rady Administracji Państwowej | Min Aung Hlaing | 2 lutego 2021 | Zamach stanu w Mjanmie |
Problematykę zamachu stanu regulują art. 128 § 1 i 2 Kodeksu karnego. W art. 128 § 3 k.k. opisano przestępstwo pokrewne zamachowi stanu, mianowicie wywieranie wpływu przemocą lub groźbą bezprawną na czynności urzędowe konstytucyjnego organu Rzeczypospolitej Polskiej[3].
Art. 128.
§ 1. Kto, w celu usunięcia przemocą konstytucyjnego organu Rzeczypospolitej Polskiej, podejmuje działalność zmierzającą bezpośrednio do urzeczywistnienia tego celu, podlega karze pozbawienia wolności od lat 3 do 20.
§ 2. Kto czyni przygotowania do popełnienia przestępstwa określonego w § 1, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 3. Kto przemocą lub groźbą bezprawną wywiera wpływ na czynności urzędowe konstytucyjnego organu Rzeczypospolitej Polskiej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.