Loading AI tools
polski polityk i pisarz Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Władysław Kowalski, ps. „Sałas”, „Bartłomiej Zarychta”, „Stanisławski” (ur. 26 sierpnia 1894 w Paprotni, zm. 14 grudnia 1958 w Warszawie) – polski publicysta i literat, działacz ruchu ludowego, marszałek Sejmu Ustawodawczego, minister kultury i sztuki (1945–1947), poseł do Krajowej Rady Narodowej, na Sejm Ustawodawczy oraz Sejm PRL I kadencji przewodniczący Rady Naczelnej Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej w 1951 roku[4]. Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
26 sierpnia 1894 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Członek Rady Państwa | |
Okres |
od 20 lutego 1947 |
Przynależność polityczna |
Stronnictwo Ludowe (lubelskie) / Zjednoczone Stronnictwo Ludowe |
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej | |
Okres |
od 4 lutego 1947 |
Przynależność polityczna |
Stronnictwo Ludowe (lubelskie) / Zjednoczone Stronnictwo Ludowe |
Poprzednik |
Wacław Makowski (marszałek Sejmu II RP) |
Następca | |
Minister kultury i sztuki | |
Okres |
od 28 czerwca 1945/5 lipca 1945[1] |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
Prezes Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego | |
Okres |
od 30 listopada 1949 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Syn fornala, uzyskał wykształcenie podstawowe (3 klasy), które uzupełniał jako samouk. Wieloletni działacz partii ludowych, należał kolejno do: Polskiego Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie” (od 1918), Niezależnej Partii Chłopskiej (1925–1927), Zjednoczenia Lewicy Chłopskiej „Samopomoc” (1927–1931), Stronnictwa Ludowego „Wola Ludu” (1944), Stronnictwa Ludowego (lubelskiego) (od 1945), Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego (od 1949). Był także członkiem Komunistycznej Partii Polski (od 1928) i Polskiej Partii Robotniczej (od 1942).
Należał do kierownictwa części z tych partii – w latach 1926–1927 członek Komitetu Centralnego Niezależnej Partii Chłopskiej; w latach 1944–1945 wiceprezes Zarządu Głównego SL „Wola Ludu”; w latach 1945–1949 członek Rady Naczelnej i Naczelnego Komitetu Wykonawczego SL; w 1945 wiceprezes NKW SL; w latach 1948–1949 prezes Rady Naczelnej SL; od 1949 członek Naczelnego Komitetu Wykonawczego ZSL; a w latach 1949–1956 członek Prezydium i prezes NKW ZSL.
Podczas I wojny światowej służył w armii rosyjskiej, następnie w Legionie Puławskim. W II Rzeczypospolitej działał jako publicysta i literat, był bliski radykalnym nurtom chłopskim. Uczestnik ruchu konspiracyjnego w okresie II wojny światowej. Józef Światło stwierdził, że Władysław Kowalski wiele lat był członkiem KPP, a później tajnym członkiem PPR.[5] W grudniu 1943 był współtwórcą Krajowej Rady Narodowej, w latach 1944–1945 członkiem Prezydium KRN, w 1945 I zastępcą prezydenta KRN. W latach 1945–1947 minister kultury i sztuki, w latach 1947–1952 marszałek Sejmu Ustawodawczego, a w latach 1947–1956 członek Rady Państwa.
Można doszukiwać się sprawowania zastępczo urzędu prezydenta przez Władysława Kowalskiego 4–5 lutego 1947 – od momentu wybory na funkcję Marszałka Sejmu Ustawodawczego, do zaprzysiężenia Bolesława Bieruta na urząd Prezydenta RP. Art. 2 ustawy z dnia 11 września 1944 r. o kompetencji Przewodniczącego Krajowej Rady Narodowej[6] stanowił, że wobec opróżnienia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, zastępuje go Przewodniczący Krajowej Rady Narodowej. Jednak zgodnie z art. 5 tej ustawy, wygasała ona automatycznie z chwilą ukonstytuowania się ciał parlamentarnych wybranych na zasadzie powszechnych wyborów. W mocy pozostawał więc art. 40 ustawy z dnia 17 marca 1921 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (obowiązującej zgodnie z Manifestem PKWN), w myśl którego jeżeli Prezydent Rzeczypospolitej nie może sprawować urzędu, oraz w razie opróżnienia urzędu Prezydenta Rzeczypospolitej wskutek śmierci, zrzeczenia się lub innej przyczyny – zastępuje go Marszałek Sejmu[7].
W latach 1943–1956 poseł do KRN, na Sejm Ustawodawczy oraz Sejm PRL I kadencji, w latach 1945–1947 przewodniczący Klubu Poselskiego SL w KRN. Był również trzecim zastępcą przewodniczącego Komitetu Słowiańskiego w Polsce[8]. W listopadzie 1949 został członkiem Ogólnokrajowego Komitetu Obchodu 70-lecia urodzin Józefa Stalina[9].
Pierwsze felietony, opowiadania i wiersze publikował w tygodniku „Samopomoc Chłopska”, którego był redaktorem w latach 1928–1931. W 1933 był współzałożycielem zespołu literackiego „Przedmieście”.
W latach 1946–1947 był redaktorem naczelnym „Zielonego Sztandaru”.
Zmarł śmiercią samobójczą[10]. Został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A27-Tuje-10)[11].
Jego żoną była Halina z Lityńskich (1905–1999), córka Alfreda, nauczycielka szkół warszawskich[12].
27 lipca 1995 r. Władysław Kowalski (pośmiertnie) i jego żona, Halina, zostali odznaczeni tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata za ratowanie żydowskich dziewcząt z warszawskiego getta.
Ukazał się także jego Wybór pism publicystycznych (1967).
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.