Loading AI tools
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Wąwóz Bukowie – wąwóz położony w powiecie ostrowieckim, w gminie Kunów, pomiędzy wsią Bukowie a miastem Kunów[1]. Zgodnie z opublikowaną w listopadzie 2021 roku Regionalną geografią fizyczną Polski, zawierającą najnowszą regionalizację fizycznogeograficzną Polski, Wąwóz Bukowie należy do makroregionu Wyżyna Kielecka i mezoregionu Wyżyna Sandomierska[2].
![]() Wychodnia piaskowców dolnojurajskich w wąwozie Bukowie | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Rodzaj obiektu | |
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
![]() |
Nazwa „Bukowie” nawiązuje do dominującej kiedyś na tym obszarze formacji roślinnej, jaką stanowiły lasy bukowe[3].
Wąwóz rozpoczyna się bardzo łagodnie na wysokości około 254 m n.p.m. Jego południowa część posiada łagodne zbocza, pozbawione stromych segmentów, które stopniowo przechodzą w nieznacznie nachyloną powierzchnię powyżej. Północny fragment charakteryzuje się urwistymi zboczami z wyraźnymi załomami stoku u góry. Wąwóz posiada stosunkowo wąskie dno i cechuje się niewyrównanym spadkiem podłużnym[1]. Na północy łączy się z doliną niewielkiego prawego dopływu rzeki Kamiennej, na wysokości około 190 m n.p.m. Całkowita długość wąwozu dochodzi do 1550 m, a szerokość na różnych odcinkach wynosi od 10 do 100 m[4]. Prawie na całej długości porośnięty on jest krzewami i drzewami liściastymi, a obszar wokół, powyżej górnych załomów stoku, zajmują pola uprawne[1].
Wąwóz Bukowie wykształcił się niemal w zupełności w obrębie utworów plejstoceńskich, do których na tym obszarze należą lessy, piaski i żwiry rzeczno-wodnolodowcowe oraz gliny zwałowe[5]. W części północnej w ścianach wąwozu odsłania się profil utworów dolnej jury i triasu, z bardzo dobrze zachowanym nachyleniem warstw oraz przebiegiem uskoków. Wychodnie skał mezozoicznych, między innymi drobnoziarniste piaskowce jurajskie, pstry piaskowiec z triasu dolnego oraz wapienie muszlowe, na obszarach przyległych do wąwozu ukryte są pod grubą pokrywą osadów czwartorzędowych. Występujący w obrębie Wąwozu Bukowie 20-metrowy profil wapienia muszlowego zawierający liczne skamieniałości[4] stanowi jedną z jego największych ciekawostek geologicznych.
Głównym procesem odpowiedzialnym za powstanie formy jest erozja wąwozowa, związana z niszczącym działaniem wód płynących. Brak stałego odpływu jest czynnikiem odróżniającym wąwozy od dolin rzecznych. Rozwój tego typu form terenu zachodzi najczęściej podczas intensywnych, epizodycznych opadów. Wąwóz powstał w utworach mało odpornych, szczególnie podatnych na erozję liniową[6].
Wąwóz Bukowie zlokalizowany jest na terenie Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Kamiennej[4] i Obszaru Specjalnej Ochrony Siedlisk Wzgórza Kunowskie w ramach sieci Natura 2000[7]. Wysoka wartość dydaktyczna sprawiła, że został on wpisany przez Państwowy Instytut Geologiczny do Centralnego Rejestru Geostanowisk Polski[4].
W 1939 roku Wąwóz Bukowie został opisany przez ks. Aleksandra Bystrzykowskiego w Monografii historycznej Kunowa nad Kamienną i jego okolicy. W tekście znaleźć można informacje między innymi o lokalizacji formy oraz dokładny opis geologiczny północnego fragmentu wąwozu[3].
Seamless Wikipedia browsing. On steroids.
Every time you click a link to Wikipedia, Wiktionary or Wikiquote in your browser's search results, it will show the modern Wikiwand interface.
Wikiwand extension is a five stars, simple, with minimum permission required to keep your browsing private, safe and transparent.